Partie II, question 1

[Secunda pars.]

[Questio I.]

Incipit secunda pars hujus operis.

Secunda pars principalis hujus operis. Quia est de modo procedendi qui a maleficis pro maleficiis inferendis observatur. Et per decem et octo capitula distinguitur cum duabus dumtaxat difficultatibus quarum una in principio super remedia præservativa ut videlicet quis maleficiari non possit. altera in fine super remedia amoventia maleficia. et per quæ maleficiati curari possunt. cum secundum Philosophum in. IIII. physicorum removens et prohibens coincidunt. et sunt causæ per accidens. Ideo ut per hæc totale fundamentum hujus horrendæ hæresis habeatur. Circa duo principaliter insistendum erit. Primo circa introitum earum et professionem sacrilegam. Secundo circa progressum 90in modo operandi et horrendam observantiam. Tertio impedimenta salubria contra earum maleficia et remedia præservativa. Et quia in morali jam laboramus materia. Unde argumentis variis et declarationibus ubique insistere opus non est. cum ea quæ per capitula sequentur sint per præcedentes quæstiones sufficienter discussa. IDeo precamur in deo lectorem ne demonstrationem in omnibus quærat ubi accommodata sufficit probabilitas ea deducendo quæ constant aut visus vel auditus propria experientia aut fide dignorum relatibus esse vera. Circa primum autem duo principaliter tangentur. Primo diversi modi ipsius dæmonis innoxios alliciendi. Secundo diversi modi ipsam hæresim profitendi. Circa secundum vero sex per ordinem tangentur quo ad modum procedendi et curandi. Quia primo de his quæ a maleficis pro se et suis corporibus practicantur. Secundo de his quæ erga alios homines operantur. Tertio de his quæ erga bestias. Et quarto de his quibus terræ frugibus nocent. Quinto de maleficio tantummodo virorum quibus videlicet maleficiis tantummodo viri et non mulieres insistunt. Sexto de quæstione super maleficia amovenda. et quibus modis curantur maleficiati. Est ergo prima quæstio per decem et octo capitula distincta. cum totidem modis in suis ritibus variantur et multiplicantur.

Utrum quis possit per bonos angelos ita beneficiari. quod a maleficis per quoscumque infra scriptos modos non valeat maleficiari. Et videtur quod non. Eo quod per præcedentia declaratum est etiam innoxios et innocentes et justos pluries a dæmonibus affligi. ut Job et plures pueri innocentes qui cernuntur maleficiati cum multis aliis justis licet non æqualiter ut peccatores. eo quod non in perditionem suarum animarum quamvis bonis fortunæ et corporum affligantur. In contrarium est maleficarum fassio quod videlicet non omnes lædere valeant. sed tantummodo illos quos cernunt ex informatione dæmonum divino auxilio destitutos. Responsio. Tria sunt genera hominum beneficiata a Deo quibus illud pessimum genus suis maleficiis nocere non potest. Et primi sunt qui publicam contra eos justitiam exercent. aut officio aliquo publico adversus eos insistunt. Secundi qui de ritibus ecclesiæ servatis et veneratis ut per aquæ benedictæ aspersionem. per salis consecrati sumptionem. per candelarum in die purificationis. et frondium in die Palmarum consecratorum usum licitum. cum ad hoc talia ecclesia exorcisat ut vires dæmonis imminuant se muniunt. de quibus modis patebit. Tertii sunt qui per sanctos angelos variis et infinitis modis beneficiantur. De primis ratio datur et per varia acta et gesta comprobatur. quia enim omnis potestas a Deo est et gladium portat. Juxta Apostolum. In vindictam malorum et retributionem bonorum non mirum quod tunc angelica potestate dæmones arcentur : quando justitia in vindictam illius horrendi criminis exercetur. Notant ad idem doctores. quod quia potestas dæmonis quinque modis impeditur : in toto vel in parte. Primo per terminum suæ potestati a Deo impositum. sicut de Job primo et secundo tangitur. Et de illo de quo in formicario Nider legitur qui judici fassus fuerat. quod dum quidam ipsum invocasset ut inimicum suum vita privaret aut in corpore læderet : vel ictu fulminis interimeret. cum vocassem dæmonem ait ut ejus auxilio talia perpetrarem. Respondit mihi : quod neutrum facere posset. habet inquit fidem bonam et diligenter se signo crucis munit. idcirco non in corpore sed in undecima parte fructuum suorum in campo si libet ei nocere possum. Secundo impeditur per impedimentum exterius adhibitum ut in asina Balaam. Nume. XXII. Tertio per miraculum impossibilitatis exterius factum. Et sunt qui ex singulari privilegio beneficiantur. De quo tertium 91genus hominum qui maleficiari non possunt jam inferius patebit. Quarto per Dei judicium singulariter disponentis per obstaculum boni angeli. ut de Asmodeo interficiente sponsos Saræ virginis : non autem Tobiam. Quinto interdum per cautelam sui ipsius, quia non vult interdum Diabolus lædere, ut peius inde sequatur, ut cum excommunicatos vexare posset, sicut et Corinthum, quem vexavit excommunicatum. Cor. 5. tamen non facit, ut fidem Ecclesiæ in clavium potestate eneruat. Ideo a simili etiam dicere possumus, quod etiamsi divina virtute non arcerentur, quando publica justitia exercetur, adhuc tamen sæpe manum seu protectionem a Maleficis voluntarie retrahunt, quia vel timent earum conversionem, vel quia desiderant et accelerant earum damnationem. Actis denique et gestis hæc comprobantur. Nam et præfatus Doctor refert, quod Malefici verbo et experientia testimonium dederunt, quod eo ipso, quo per Reipublicæ justitiæ Officiales capiuntur, statim omnis Maleficorum eneruatur potestas. Unde et quidam judex. Petrus nomine, de quo et supra mentio facta est, cum quendam Maleficum, Stadlin nomine, per suos famulos capere voluisset, tantus tremor eorum manibus incussus fuit, et naribus tam malus fœtor illapsus, ut fere desperarent, an Maleficum inuadere auderent. Quibus dum judex imperasset, secure miserum inuadere, quia publica tactus justitia, omnes vires perdet suæ nequitiæ, et ita rei probavit euentus, nam captus incineratus fuit, propter plurima ab eo perpetrata maleficia, quæ sparsim hinc inde posita sunt, et accommodata diversis materiis. Sed et plura, quæ nobis Inquisitoribus in officio Inquisitionis laborantibus contigerunt, si recitare expediret, utique animum lectoris in admirationem verterent. Sed quia laus in ore proprio sordescit, potius expedit silentio præterire, quam notam inanis gloriæ incurrere, illis duntaxat exceptis, quæ adeo in lucem prodierunt, quod celari non possunt. In oppido nempe Reuenspurck, dum a Consulibus Maleficæ incinerandæ interrogantur, cur nobis Inquisitoribus aliqua Maleficia, sicut aliis hominibus non intulissent ? Responderumt : Licet plures hoc facere attentassent, non tamen potuerunt. Et de causa inquirentibus, respondebant se nescire, nisi quod a Dæmonibus informatæ fuissent. quoties enim nocturnis et diurnis temporibus nobis infesti fuerunt, enarrare non sufficimus, jam ut simiæ, jam ut canes, aut capræ suis clamoribus et insultibus nos inquietarent de nocte ad orationes, licet indeuotas surgentib., extra fenestram loci, quæ tamem in tanta altitudine erat, quod nisi per longissimas scalas quis adire potuisset, ictu validissimo quasi ad caput de directo percutiebat, acus linteo quo caput tegebatur inserentes, sic etiam a nobis surgentibus reprimebamtur, quasi illos capiti nostro immittere voluissent. Sed laus altissimo, qui sua pietate absque meritis nostris, nos tanquam publicos justitiæ Fidei indignos famulos præseruavit. De secundis vero ratio in se patet. Nam ad hoc exorcizantur ab Ecclesia, et omnino sunt efficacissima remedia ad præseruamdum se ab insultibus Maleficarum. Quod si quæritur, per quem modum quis se munire debet, dicemdum primo de his quæ absque allegationibus sacrorum verborum fuerint, et demum de ipsis sacris criminibus. Nam de primis licitum est, aqua benedicta etiam quæcunque honesta loca hominum et iumemtorum, cum invocatione sanctissimæ Trinitatis, et oratione dominica, in saluationem hominum, et jumentorum aspergere. Sic enim in exorcismo dicitur, ut ubicunque aspersa fuerit, careat omni immunditia, liberetur a noxia, non illic resideat spiritus pestilems, etc. Homines enim et jumenta saluat Dominus, juxta Prophetam, Unumquodque pro modulo suo. Secundo, sicut primum de necessitate, ita hoc secundum, licet cæreum benedictum accendere est de congruitate, aspergere videlicet, cum tali cæreo loca inhabitantia. Tertio herbas consecratas 92adiungere, vel fumigare cum illis habitaculis in aliquo loco occulto conjungere plurimum expedit. Sic enim in Civitate Spirensi, anno eodem quo hic liber est inchoatus contigit, quod dum quædam devota mulier cum quadam suspecta Malefica verba habuisset, juxta morem muliercularum mutuo rixantium rixosa, de nocte tamen cum paruulum lactantem cunabulo imponere voluisset, et mente revoluens ea quæ de die cum suspecta Malefica peregisset, timens de periculo pueri, herbas benedictas puero supposuit, aqua simili aspersit, sal exorcizatum ori parum immisit, eumque signo crucis muniuit, et cunabulum diligenter allegavit. Et ecce circa medium noctis vagientem puerum audiuit, et dum juxta morem, puerum contrectare, et cunabulum in altum prope lectum positum, mouere voluisset, cunabulum quidem mouit, sed puerum contrectare, quia aberat, non potuit, tremens paupercula et de pueri amissione vehementer dolens, lumine accenso, paruulum vagientem sub lectica, et in angulo, sine tamen læsione reperit. Qua in re perpendi potest, quanta insit exorcismis Ecclesiæ aduersus insidias Diaboli Virtus. Liquet insuper omnipotentis Dei Clementia et Sapientia, quæ attingit a fine usque ad finem, fortiter disponit etiam istorum pessimorum hominum et Dæmonum maleficia suaviter, ut ubi quærunt fidem imminuere et infirmare, eandem in multorum cordibus firment, et radicent validius. Vtilitates enim plurimæ fidelibus ex hujusmodi malis proueniumt, ubi sic Fides roboratur Dæmonis Malitia, inspicitur Dei Misericordia, et potestas manifestatur, homines ad sui custodiam actuamtur, et ad remedium Christi passionem, et ceremonias Ecclesiæ accenduntur. Illis etiam diebus Scultetus cujusdam villæ Wiesenthal/ dum gravissimis doloribus et torsionibus corporis esset maleficiatus, et quod per maleficia sibi contigisset, non tam ab aliis maleficiis, quantum et per experientiam edoctus fuit, dixit enim, quod singulis dominicis diebus se munire cum sumpsione salis, et aquæ benedictæ solebat, et quia Uno die propter cujusdam celebrandas obmiserat nuptias, eodem etiam die maleficatus fuit. Quid denique de illo in Reuenspurgo, cum a Diabolo in forma Unius mulieris, ad carnalem actum sollicitaretur, ille plurimum anxius, dum desistere nollet Diabolus, illi pauperi in mentem venit, ut sumpsione salis, prout in prædicatione audierat, se munire deberet, unde cum ad introitum stubæ sal benedictum sumpsisset, mulier toruo vultu eum inspexit : et quis Diabolorum ipsum de hoc docuisset improperando, subito disparuit, ubi Diabolus per se in effigie Maleficæ, aut cum præsentia corporali Maleficæ affuerat, cum utrumque facere, Deo permitentte, potest. Sed et illi tres socii per viam ambulantes, duo eorum ictu fulminis percussi fuerant, et tertius territus, cum voces in ære clamantes audisset, percutiamus et illum, altera vox cum respondisset non possumus, quia hodie Verbum caro factum est, audiuit. intellexerat, quod ea de causa, qui missam audierat, et in fine missæ, Evangelium Ioan. In principio erat verbum, etc. audivisset, ideo præservatus fuisset. Sed et per sacra verba corpora alligata, quod miro modo sunt præservatiua, dummodo septem conditiones in ipsis seruentur. De quibus et in ultima quæstione hujus secundæ partis mentio fiet, eo quod ibi de remediis sanatiuis sicut hinc de remediis præservatiuis tractabitur. Et illa sacra verba non solum ad præseruandum, sed etiam ad curandum maleficiatos tendunt. Plurimum autem sunt præservatiua locorum, hominum, et jumentorum, verba tituli triumphalis nostri saluatoris, dum scilicet per quatuor partes loci, in modum crucis inscribuntur, Jesus + Nazarenus + Rex + Iudæorum, vel etiam iungendo nomen virginis Mariæ, aut 93Evangelistarum, aut verba Ioannis, Verbum caro factum est. Tertium vero genus, quod a Maleficis lædi non potest, est singularissimum, utpote præcipua angelica custodia munitum interius et exterius. Interius per Gratiæ infusionem, exterius per cœlestium virtutum, id est, per motores orbium cœlestium protectionem, et hoc quidem genus in duabus speciebus electorum diversificatur, quia vel minuitur contra omnia genera Maleficorum, ita quod in nullo lædi possunt, vel quod præcipue circa generatiuam potentiam, ita castificentur ab ipsis bonis Angelis, sicut mali spiritus quosdam malos homines vel inflammant circa Unam, vel infrigidant circa aliam per sua maleficia. Primum de interiori et exteriori protectione, quo ad Gratiam, et quo ad influentias corporum cœlestium sic declaratur. Nam licet Deus per se gratiam infundat memti nostræ, ita quod nullius creaturæ potestas ad talem infusionem se extendere potest, juxta illud, Gratiam et gloriam dabit Dominus, tamen dispositiue, ut tradit S. Thomas in quodam loco, super tertium senten. quando Deus aliquam notabilem Gratiam vult infundere, Angelus bonus cooperatur. Et hoc est id quod Dyonisius prætendit. 4. ca. de di. nominibus. Hæc est lex divinitatis immutabiliter stabilita, ut ima a summis per media perficiantur, ita quod quidquid boni a fonte totius bonitatis in nos emanat, totum per ministerium bonorum Angelorum, habemus exempla cum rationibus. Nam licet ad verbi Dei conceptionem, in virgine beatissima, per quam Deus homo factus est, sola divina Virtus efficienter affuerit, tamen Angelico ministerio mens virginis per salutationem, et per intellectus confortationem, et informationem multum excitata, et ad bonum prædisposita fuit. Ratione, nam et præfati Doctoris sentemtia est, quod in homine sunt tria, ut videmus, scilicet, voluntas, intellectus, et potentiæ, aliæ interiores et exteriores affixæ membris et organis corporalibus. In primum solus Deus agere valet, quia cor regis in manu Domini, dispositione Angelus bonus, inquantum intellectum ad veri et boni agnitionem amplius illuminat, ita quod in secundum et Deus et Angelus bonus agere possunt illuminando. Et in tertium similiter bonus Angelus ad bonum, et malus Angelus licet Deo permittente, immissiones malas imprimere potest. Tamen in potestate humanæ voluntatis est, tales immissiones factas acceptare vel refutare, quas etiam semper homo cum Dei invocata gratia potest propulsare. De exteriori etiam custodia, quæ per motores orbium a Deo communicatur, est communis traditio, et magis consona tam sacræ paginæ, quam philosophiæ naturali, quod omnia corpora cœlestia mouentur virtute angelica, et dicuntur motores orbium, a Christo et ab Ecclesia virtutes cœlorum vocantur, et consequenter a cœlestibus influentiis, omnia hujus mundi corporalia reguntur, teste Philos. 1. metha. Quare et dicere possumus, cum Deus singularem habet prouidentiam de suis electis, licet quosdam malis hujus vitæ, scilicet pœnalitatibus subiicit, quosdam tamen ita præservat, quod in nullo lædi possunt. Et hoc donum recipiunt vel ab Angelis bonis, ipsis ad custodiam a Deo deputatis, vel ex influentiis cœlestium corporum, seu a motoribus ipsorum orbium. Insuper notandum, quod licet aliqui contra omnia Maleficia muniuntur, aliqui vero contra aliqua, et non contra omnia, sunt tamem aliqui, qui singulariter a bonis Angelis super vim Generatiuam ita castificantur, quod nullo modo a malis maleficiari circa illam potentiam possunt, sed de his scribere videtur in parte superfluum, licet in parte foret necessarium, propter hoc quod isti qui circa potentiam generatiuam maleficiuntur, ideo destituuntur Angelica custodia, quod vel semper sunt in mortali 94peccato, vel nimis libidinoso affectu illis spurcitiis insistunt. Unde etiam in prima parte operis tactum est, Deus amplius permittit potentiam illam maleficiari, nedum propter ejus turpitudinem, quantum etiam propter hoc, quod corruptio primi parentis, sub originali contagione, in totum genus humanum traducitur. Dicamus tamen pauca, qualiter bonos interdum viros justos et sanctos beneficia, et præcipue circa vim generatiuam recipiunt. Nam ita factum est de S. Sereno Abbate, de quo refert Cassianus in collatione patrum, collat. Abbatis Sereni prima. Hinc, inquit, pro interna cordis atque animæ castitate, nocturnis diurnisque precibus, jejuniis quoque atque vigiliis infatigabiliter insistens, cunctos æstus carnalis concupiscentiæ, tamdem per divinam gratiam, se extinxisse percepit. Deinde, majori zelo castitatis succensus, præfatis vsus remediis, a Deo Optimo Maximo petiit, nimirum, ut interioris hominis Castitas in suum corpus redundaret, Dei dono. Postremo autem veniens ad eum Angelus Domini, in visione nocturna, ejusque velut aperientem ventrem, quandam ignitam carnis strumam, de ejus visceribus euellens, suisque omnia, ut fuerant locis intestina restituens. Ecce, inquit, incentiua carnis tuæ abscissa sunt, et obtinuisse te noveris hodierna die perpetuam corporis puritatem, juxta votum, quo poposcisti, ut ne ipse quidem naturali motu, qui etiam in paruulis atque lactentibus excitatur, ulterius pulseris. Sic etiam de B. Equitio Abbate, dicit beatus Grego. 1. lib. dialog. Hunc, inquit, cum iuuéntutis suæ tempore acri certamen carnis incentiua fatigaremt, ipsæ suæ tentationis angustiæ, ad orationis studium solertiorem fecerunt. Cumque hac in re ab omnipotenti Deo remedium continuis precibus quæreret, nocte quadam adsistente Angelo eunuchari se vidit, ejusque visione apparuit, quod omnem motum ex genitalibus membris abscideret, atque ex eo tempore ita fuit alienus a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore, ecce, quale beneficium castificationis, quia virtute fretus, ex Dei omnipotentis auxilio, ut viris ante præerat, ita cœpit post modum fœminis præesse. Ita in vita patrum eorum, quos S. Heraclides vir religiosissimus collegit in libro suo quem Paradisum nominat, meminit cujusdam S. Patris et Monachi, quem Heliam vocat, hic misericordia motus, trecentas fœminas in Monasterium collegit, et regere cœpit. Transacto autem biennio, jam triginta annos habens vitæ, tentatus a carne in heremum fugit, ubi biduo jejunans orans, ait : Domine Deus, aut occide me, aut libera me ab hac tentatione. Vespere igitur somnus ei irrepsit, et tres Angelos ad se venire vidit, quibus quærentibus, cur a Monasterio virginum fugisset, nec ille præ verecundia respondere auderet, dixerunt Angeli : Si liberaberis, num redibis, curam fœminarum gerendo ? Respondit ille quod lubens. Tunc illi juramentum ab eo excipientes quod exegerant, eum eunucharunt. Nam Unus manus, alter pedes, tertius novacula, testiculos ejus visus est abscindere, non quod ita vere esset, sed quia ita esse videbatur, quærentibusque an remedium sentiret, respondit ille se plurimum exoneratum. Unde quinta die ad lugentes fœminas rediit, et per quadraginta annos quibus superuixit, nec pristinæ tentationis deinceps scintillam sensit. Non minus beneficium collatum esse legimus Beato Tho. Doctori nostri ordinis, qui a consanguineis propter ingressum dicti ordinis incarceratus, ut per meretricem seduceretur, ad seculum tentatus est, quæ per consanguineos immissa veste et ornatu sumptissimo, cum Doctor eam intuitus fuisset, et materialem ignem, concurrit, titionem ignitum arripuit, et suggetricem ignitæ libidinis e carcere fugavit, et oratione statim pro castitatis dono prostratus, obdormiuit, ubi duo Angeli ei apparuerumt, dicentes : Ecce Dei ex parte cingimus cingulo castitatis, quod 95nulla possit de cætero impugnatione dissolvi, et quod humana virtute meritis non acquiritur, ex parte Dei confertur ex dono, Sensit igitur cincturam, scilicet, tactus cincturæ, et exclamando euigilavit. Deincepsque tanto munere castitatis se dotatum sensit, ut ab eodem tempore omnem abhorreret luxuriam, ut nec sine necessitate fœminis colloqui posset, sed perfecta Castitas polleret. Hæc ex formicario Nider. His igitur tribus generibus hominum demptis, nemo securus a Maleficis, quin ex decem et octo modis infrascriptis, aut maleficiatur, aut ad maleficium tentatur et incitatur de quibus per ordinem. Primo est disserendum, ut post clarius, quibus remediis maleficiati possint reuelari discutiatur, et ut eo clarius pateant, ipsi decem et octo modi, per totidem capitula deducentur, ut primo circa Maleficarum introitum pateant diversi modi, per quos ipsæ Maleficæ innoxias juvenculas in augmentum illius perfidiæ attrahunt. Secundo de modo sacrilegæ professionis earum, ubi et quædam declaratio omagii præstandi ipsi Diabolo inducitur. Tertio de modo, quo localiter transferuntur in corpore, vel in spiritu. Et quarto, quomodo se incubis Dæmonibus subiiciunt. Quinto de modo generali, prout per Sacramemta Ecclesiæ sua maleficia exercent, et in speciali, de modo, quo demptis corporibus cœlestibus, quascunque creaturas Deo permittente, inficere solemt. Sexto, de modo, quo vim generatiuam impedire solent. Septimo, super modum, quo membra virilia auferre præstigiosa arte solent. Octauo, super modum, quo homines in bestiales formas transmutare solent. Nono, super modum, quo Dæmones intra capita sine læsione existunt, quando præstigiosas apparitiones operantur. Decimo, super modum, quo Dæmones operatione Maleficarum, homines interdum substantialiter inhabitant. Undecimo, quo omne genus infirmitatis inferre solent, et hoc in generali. Duodecimo, de quibusdam infirmitatibus in speciali. Decimotertio, super modum, quo obstetrices Maleficæ, majora damna inferunt, dum infantes aut interimunt, aut Dæmonibus execrando offerunt. Decimoquarto, super modum, quo jumentis varia nocumenta inferunt. Decimoquinto, super modum, quo grandines et tempestates concitare, et fulgura fulminare super homines et jumenta solent. Decimosexto, decimoseptimo, et decimooctauo, super tres modos, quo tantum viri, et non mulieres maleficiis sunt intenti. Post hæc sequetur quæstio super modos tollendi hujusmodi maleficia. Nec æstimat quis funditus horum notitiam capere, pro eo quod hi varii modi super varia maleficia inferenda recitantur. Hoc enim et modicum utile, imo fortassis et nocere posset, neque enim prohibiti libri Nigromantiæ hinc inferuntur, cum hoc genus superstitionis, non libris aut doctis, sed omnino ab imperitis practicetur, Unum habens fundamentum, dum illud non exprimitur aut practicatur, impossibile sit aliquem maleficiis ut Maleficum insistere. Recitantur autem hinc modi in superficie, ut eorum opera non incredibilia videantur, sicut hucusque in magnam fidei contumeliam, et ipsorum Maleficorum augmentum actum est, quod si aliquis ex præhabitis, cum dictum est, aliquos præseruari per influentias corporum cœlestium, ut maleficiari nullo modo possint, velit hoc etiam attribuere illis influentiis, dum aliqui maleficiantur, quasi quædam necessitas ibi sit, sive ad præseruandum a maleficiis, sive ad inferendum ab illis, talis non recte mentem Doctorum saperet, variis respectibus. Primo, quia enim tria sunt, quæ a tribus cœlestibus causis dirigi possunt, scilicet, voluntatis actus, intellectus, actus, et corporalia. Et primum, ut supra tactum est, a solo DEO, et immediate dirigitur, Secundum vero ab Angelo, Tertium a cœlesti corpore, licet dirigitur, non tamen necessitatur. Secundo, quia enim ex dictis manifestum est, quod electiones et voluntates 96immediate a Deo diriguntur, juxta Apostolum : Deus est, qui operatur in nobis velle et perficere pro bona voluntate, et cognitio humana intellectiua, a Deo, mediantibus Angelis ordinatur, Ideo etiam corporalia quæcunque, sive sint interiora, ut virtutes et scientiæ acquisitæ per corporales potentias interiores, sive sint exteriora, ut sanitates et ægritudines a cœlestibus corporibus mediantibus Angelis dispensantur, quod et Dionysius tangit, in quarto capite de diui. nominibus, quod corpora cœlestia sunt causæ eorum quæ in hoc mundo fiunt, tamen hæc sunt intelligenda quo ad sanitates et ægritudines naturales. Hæ autem ægritudines, cum sint supernaturales, propter Dæmonis potentiam, quæ illas Deo permittente infert, ideo non possumus dicere, quod ex influentiis corporum cœlestium contingat quod aliquis maleficiatur, sicut bene dici potest, quod ex influentiis corporum cœlestium est, quod aliquis maleficiari non potest. Et si dicitur, quod opposita habent fieri circa idem, et sicut propositum in proposito, ita oppositum in opposito. Respondetur, quod ubi aliquis præservatur virtute corporum cœlestium ab infirmitatibus his supernaturalibus, hoc non fit virtute corporum cœlestium immediate, sed virtute Angelica, quæ illam influentiam confortare potest, ut inimicus suis maleficiis non possit super eam præualere, et Virtus illa Angelica potest deriuari, vel a motore orbis cœlestis, ut si jam in puncto quis mori deberet, super periodo naturali, Deus sua potentia, qui semper per medias causas hujusmodi operatur, hoc immutare potest, virtutem conservatiuam pro defectiua naturæ immittendo, et ejus influentiæ : ita et dicere possumus de eo qui maleficiari posset, quod etiam tali modo a Maleficiis præservatur, vel fit talis præservatio ab Angelis ad custodiendum deputato, quæ etiam præcipua est inter omnes custodias. Et quod dicitur Hier. 22. Scribe virum justum sterilem, qui in diebus suis non prosperatur. Hoc intelligitur, quantum ad electiones voluntatis, in quibus homo Unus prosperatur, alius non, quod etiam contingere potest ex influentiis corporum cœlestium. Verbi gratia : Aliquis inclinatur ex impressione corporum cœlestium ad aliquas electiones utiles, ut de ingressu religionis vel hujus. Et cum ex lumine illuminatur ejus intellectus ad eadem agenda, et ex divina operatione inclinatur ejus voluntas ad hoc prosequendum, talis dicitur bene prosperari, vel etiam, quando quis inclinatur ad aliquam artem, vel ad aliquid utile practicandum. E contra dicetur male fortunatus, quando ex superioribus causis ad contraria ejus electio inclinatur. De quibus sententiis et multis aliis loquitur sanctus Thomas, in sum. contra Genti. libr. 3. et in plerisque aliis locis, quomodo differt dicere ad aliquem esse bene vel male natum, bene vel male fortunatum, bene vel male gubernatum et custoditum. Quia ex dispositione relicta a corpore et cœlesti, dicitur aliquis bene vel male natus, et sic etiam fortunatus, secundum vero quod ab Angelo illuminatur, dicitur bene custoditus, et non male, ubi sequuntur illuminationes. Sed secundum quod a Deo in bonum, et illud prosequitur, dicitur bene gubernatus. Quæ tamen electiones hinc non habemt locum, quia de ipsis non intendimus, sicut de præservatione a maleficiis inferendis. De qua ad præsens sufficiat, aggrediendo earum ceremonialia, quæ ab eis practicantur, et primo quibus modis innoxios ad earum perfidiam alliciunt.

De diversis modis, quibus dæmones attrahunt et alliciunt innoxios per Maleficas ad augmentum illius perfidiæ.

Capitulum I

Sunt autem tres modi præ cæteris, quibus Dæmones per Maleficas innoxios subuertunt. Et ex quibus continue illa Perfidia augmentatur. Et primus 97est per tædium, ex importuna temporalium damnificatione. Nam sicut S. Gregorius dicit : Diabolus frequenter tentat, ut saltem tædium vincat. Intelligas hoc tamen infra vires temtati, ut super divinam permissionem. Declara, quod Deus permittit, ne homines ignavia torpeant. In cujus figura judic. 2. Has gentes non delevit Deus, ut erudiret Israël in eis, et loquitur de finitimis nationibus Chananæorum, Iebusæis et aliis. Et jam Hussitæ, et alii Hæretici permittuntur, ut delere non valeant. Ita et Dæmones per Maleficas tantis afficiunt damnis in temporibus, vicinos et innoxios, ut quasi coacti, Maleficarum suffragia primo habeant implorare, et demum earum consiliis se submittere, experientia sæpe nos edocuit. Nouimus in diocesi Augustiensi hospitem, cui infra annum 44. equi successive dum fuissent maleficiati, uxor tædio affecta Maleficas consuluit, et juxta eorum consilia utique non salubria, alios quos ex post emerat, quia vector erat, a maleficiis præseruavit. Quantæ denique mulieres in officio Inquisitionis nobis existentibus conquestæ fuerunt, quod dum propter damna vaccis, ex priuatione lactis et aliis jumentis illatis, suspectas Maleficas consuluissent, etiam remedia oblata percepissent, dummodo aliquid Uni spiritui promittere voluissent, et illis inquirentibus, quidnam promittemdum foret, respondebant parum hoc esse, dummodo informationibus illius magistri assentirent, super certas obseruamtias tempore divinorum in Ecclesia, aut in confessionibus Sacerdotibus faciendum, aliqua subticendo assentirent. Vbi notandum, quod ut supra tactum est, ille artifex a minimis et paucis inchoat, quo idem tempore elevationis corporis Christi in terram spuant, aut oculos claudant, quod aliqua verba inutilia proferant sicut et novimus eam, quæ adhuc superest seculari brachio defensa, quando infra missarum solennia, Sacerdos populum salutat, dicendo : Dominus vobiscum, ita semper subiungit, vulgari sermone, Kehr mir die Zunge im Arss vmb. Aut quod in confessione post absolutionem factam etiam similia proferant, aut quod nunquam ex integro confiteantur, præcipue mortalia peccata, sicque ad omnimodam fidei abnegationem, et sacrilegam professionem paulatim perducuntur. Et hic modus, seu etiam quicunque consimilis observatur a Maleficis, erga honestas matronas vitiis carnalibus minus deditas, magis autem terrenis commodis inhiantibus. Sed erga juvenculas, ambitioni et voluptatibus corporis magis deditas alium modum obseruant, scilicet, per carnalia desideria, et voluptates corporis. Vbi notandum, quod sicut intentio et appetitus Diaboli major est ad tentandum bonos quam malos, licet ex parte tentatorum magis tentat malos quam bonos, id est, quod amplior habilitas reperitur in malis, ad recipiendum tentationem Dæmonis, quam sit in bonis. Ita et Diabolus sanctiores quasque virgines et puellas, magis seducere conatur, cui experientia superest, et etiam ratio. Nam cum malos jam possideat, non autem bonos, ideo magis conatur seducere ad sui dominium justos quos non habet, quam possessos malos. Sicut etiam aliquis Princeps terrenus magis insurgit contra illum, qui plus aufert de Iure suo, quam contra quosuis alios, qui non sibi contrariantur. Experientia. Nam in oppido Ravenspurgæ, duabus incineratis, prout etiam inferius patebit, ubi de modo quem obseruant, concitando tempestates tangetur, Una illa balneatrix, inter alia quæ fassa fuerat, hoc etiam recitavit, se multas a Diabolo fuisse perpessas injurias, ea de causa, quod virginem quandam devotam, et filiam cujusdam prædiuitis, quem nominare non opus est, cum et ipsa jam defuncta sit, disponente divina clementia, ne malitia deprauaret cor ejus, seducere deberet, taliter ut ipsam festivo 98aliquo die invitaret, ut ipse Dæmon in specie juvenis cum ea sua colloquia habere posset. Addiderat etiam, quod licet sæpissime hoc facere attentasset, semper tamen ubi juvenculam fuisset allocuta, illa signo sanctæ crucis se muniuit. Et hoc utique ex instinctu sancti Angeli, ad effugiendum opera Diaboli processisse, nemo dubitat. Est et alia virgo in diocesi Argentinensi constituta, quæ Uni ex nostris confessa, asservit, quod die quadam dominica, dum solitaria in domo paterna incederet, vetula quædam illius oppidi, ipsam visitandi gratia accessit, et inter alia scurrilia verba quæ protulerat, hæc ultimatim subintulit, ut eam si placeret, ad locum, ubi juvenes omnibus hominibus oppidi incogniti morarentur, deduceret. Et dum ait virgo, assensum præbuissem, et ipsam subsequuta ad domum venissem, vetula subintulit. Ecce per gradus ad cameram superiorem ascendimus, ubi juvenes morantur, sed caueas ne signo crucis te munias, quod dum me facturam asseruissem, illa præcedente, ego per gradus sequendo, occulte me signo crucis muniui. Unde contigit, quod in summitate graduum, et ante cameram pariter constitutæ, illa vetula horribili vultu, et stomachato animo se vertendo, et me aspiciendo dixit : En maledicaris signo crucis, cur te signasti ? abi hinc, in nomine Diaboli recedas, sicque ad propria redii illæsa. Qua ex re colligitur, quantis versutiis antiquus ille hostis in seductionem animarum debachatur. Præfata denique balneatrix incinerata, per hunc modum asservit, ab aliqua quadam vetula se seductam, cum tamen ejus consodalis differenti modo, quia videlicet Dæmonem in via in specie humana invenisset, cum et ipsa intentionis fuisset, amasium suum fornicationis causa visitare, et ubi a Dæmone incubo cognita fuisset, et interrogata, an eum agnosceret, et ipsa se eum minime agnoscere assereret. Ille respondit, Dæmon sum, et si volueris ad tuum beneplacitum semper ero paratus, nec in quibuscunque necessitatibus te deseram. Ad quæ illa dum annuisset, decem et octo annis usque videlicet ad ultimum vitæ, spurcitiis illis Diabolicis inservivit, cum fidei tamen omnimoda abnegatione. Et est tertius modus alliciendi per viam mæstitiæ et paupertatis. Nam corruptis juvenculis, et spretis ab amatoribus, quibus se nubendi gratia, ad eorum præmissa impudicitiæ compilauerant, ut jam omni frustrantur confidentia, et se undique infamatas considerant, etiam ad quæcunque Diabolica præsidia se convertunt, aut ratione vindictæ illum maleficiendo, amatorem, seu illam, cui se conjunxit, aut alias omnibus spurcitiis se submittendo machinantur. Et sicut talium juvencularum non est numerus, ut heu experientia docet, ita nec numerus Maleficarum, ex eis insurgentium, pauca ex multis referamus. Est locus in diocesi Brixin. ubi juvenis super uxorem sibi maleficiatam, talem casum deposuit : Me enim tempore juventutis, quandam ait adamando, dum ipsa jugiter instaret, ut eam in matrimonio copularem, et ego eam spernendo, aliam ex alio dominio duxissem in uxorem, volens tamen amicitiæ gratia ei complacere, ipsam ad nuptias invitabam. Qua veniente, dum aliæ mulieres honestæ suas propinas, seu oblationes præsentarent, illa quæ invitata fuerat, manum elevans, cæteris mulierib. quæ circumstabant audientibus, dixit : Paucos dies sanos post hanc diem habebis. Et sponsa territa, cum eam non cognosceret, eo ut præmissum est, ex alio dominio copulata fuerat, dum interrogaret circumstantes, quænam esset, quæ ei hujusmodi minas intulisset. Aliæ ipsam vagam, et dissolutam mulierem existere affirmabant, non minus tamen ea quæ prædixit, et eo ordine subsequuta fuerunt. Nam post paucos dies adeo maleficata fuit, et omnibus membris destituta, quod etiam usque in præsens, ultra annos decem, in suo corpore maleficia cernumtur, Si ea quæ in uno duntaxat 99oppido illius diocesis reperta sunt, inferenda essent, liber integer foret conficiendus, conscripta autem sunt, et reposita sunt apud eundem Episcopum Brixin. et utique stupenda et inaudita, ut testis idem existit. Nec silentio prætereundum putamus rem stupendam et inauditam. Nam comes quidam præclarus, genere Westraniensis territorii, in confinibus Argentinensis diœcesis iuvenculam simili genere præclaram, duxit uxorem, quam tamen post celebratas nuptias, usque ad tertium annum, carnaliter cognoscere non poterat, maleficiali impedimento, ut rei probavit eventus, præpeditus, anxius, et quid agere ignorans, et Sanctos Dei jugiter interpellans. Accidit ut ad civitatem Metensem, ob negotiorum quorundam expeditionem applicaret. In qua dum per vicos et plateas, seruis et familia vallatus incederet, quandam mulierem, quæ ante illos annos concubina sua fuerat, obuiam haberet, qua visa, dum super maleficia sibi illata minime cogitaret, improuise eam blande ex antiqua amicitia contracta alloquitur, et qualiter se haberet, ut valeret inuestigat. At illa cernens Comitis pietatem, viceuersa Comitem de valetudine sui corporis et status diligenter inuestigavit, quo respondente, quod bene, et prospera cuncta sibi succederent. Illa attonita paululum siluit. Et Comes cernens eam attonitam, amplius verbis blandis eam aggreditur, ad collationem invitando. At illa de statu uxoris inuestigando, simile responsum accipit, quod bene in omnibus se haberet. Tunc illa, an ne pueros generasset inquisiuit. Et Comes : tres mihi, ait, sunt pueri masculi, quolibet anno Unum genuit. Tunc amplius illa stupefacta paululum siluit. Et Comes, rogo te charissima, cur tam diligenter inquiris indica, nec enim dubito quin meæ felicitati congratularis. Tunc illa : Vere congratulor, sed maledicatur illa vetula, quæ obtulit se corpus vestrum velle maleficare, ut carnalem actum cum uxore vestra exercere minime haberetis. In cujus signum, puteus qui est in medio curiæ vestræ, continet in fundo ollam, certas res maleficiales continentem, quæ ea de causa ibidem posita fuit, ut quamdiu ibidem contineretur, tamdiu cœuntia impotentia vobis adesset, sed ecce omnia vana sunt, de quibus gaudeo, etc. Nec Comes diu distulit, ad domum regressus, puteum exhauriri fecit, ollam reperit, et cuncta concremando potentiam illam perditam subito recuperavit. Unde Comitissa denuo nobiles quasque ad nuptias novas invitavit, affirmans se jam dominam illius castri et dominii, quæ tanto tempore virgo permansisset. Castrum et dominium, propter honorem Comitis non expedit nominatim exprimere, hoc enim ipsum recta non persuadet, et ut substantia facti in detestationem tanti criminis detegatur. Ex quibus patent varii modi a Maleficis visitari in augmentum suæ perfidiæ. Præfata enim mulier, quia ab uxore Comitis expulsa, hoc Maleficium Comiti ex alterius Maleficæ informatione tulerat, qua de causa innumeri effectus maleficiales sequuntur.

Sequitur de modo sacrilegæ professionis. Capitulum II

Modus autem sacrilegæ professionis, super expressum pactum fidelitatis cum Dæmonibus varius existit, utpote, cum et ipsæ Maleficæ variis exercitiis circa maleficia inferemda insistunt. Pro cujus intellectu est primo advertendum, quod sicut in genere triplices apparent Maleficæ, ut in prima parte tractatus tactum est, scilicet lædentes, sed curare non valentes. Curantes, et ex aliquo singulari pacto cum Dæmone inito non lædentes, lædentes et curantes, ita et inter lædentes Unum genus existit supremum, in quo genere existentes, omnia alia maleficia quæ aliæ sparsim exercent perpetrare valent. Unde 100profitendi ubi describitur, satis declarat de aliis speciebus. Sunt autem hæ, quæ contra humanæ naturæ inclinationem, imo omnium ferarum, propriæ speciei infantes vorant, et comedere solemt. Et hæc est suprema species in Maleficiis exercendis, sunt enim quæ ad innumera nocumenta alia tendunt. Hæ enim grandines et auras læsiuas cum fulminibus exagitant, sterilitatem in hominibus et jumentis procurant, Infantes quos non devorent, Dæmonibus (ut supra patuit) offerunt, aut alias occidunt. Sed hoc circa infantes non renatos fonte baptismatis, quos autem devorant renati sunt ut patebit, sed non nisi Deo permittente. Sciunt et infantes prope aquas ambulantes, in ipsas nullo vidente, in aspectu parentum proiicere, equos sub insessoribus freneticos facere, de loco ad locum per æra, vel corporaliter, vel imaginarie transmeare, judicum et Præsidentium animos ne eis nocere valeant immutare, taciturnitatem sibi et aliis in tormentis procurare, in se capientium manus et animos tremorem magnum incurrere, occulta aliis manifestare, et quædam futura ex Dæmonum informatione, qua videlicet aliquam causam possunt habere naturalem prædicere, vide quæstionem, an Dæmones valeant futura præcognoscere, in 2. sen. dist. 12. absentia velut præsentia conspicere, ad amorem vel odium inordinatum mentes hominum immutare, ictu fulminis nonnunquam quem volunt, seu etiam aliquos homines et jumenta interimere : vim generatiuam, aut etiam potentiam coëundi auferre, aborsum procurare, infantes in utero matris solum exteriori tactu interimere, solo etiam visu absque tactu, interdum homines et jumenta maleficiare, et mortem inferre, proprios infantes Dæmonibus dedicare, et breviter omnia ut præmissum est, pestifera, quæ aliæ Maleficæ sparsim procurare sciunt, quando Dei justitia talia fieri permittit. Heu in illo genere supremo existentes perpetrare sciunt, non autem e converso, hoc tamen est commune omnium, spurcitias carnales cum Dæmonibus exercere, ideo et ex illorum modo proficiendi, qui in supremo genere existunt, aliarum Maleficarum modum faciliter quis capere potest. Fuerunt autem tales dudum ante triginta annos in confinibus Sabaudiæ, versus dominium Bernensium, ut recitat Nider in suo formicario, Nunc autem in confinibus Lombardiæ, versus dominium ducis Austriæ, ubi et Inquisitor Cumanus, ut in præcedente parte tactum est, Uno anno quadraginta et Unam Maleficam incinerari fecit, et fuit anno Domini, etc. 85. qui etiam adhuc continue inquirendo laborat. Modus autem profitendi duplex est. Unus solennis, per simile ad votum solenne. Alius priuatus, qui seorsum Dæmoni quacunque hora fieri potest. Solennis inter eos fit, ubi Maleficæ in certam concionem statuto die veniunt : et Dæmonem in assumpta effigie vident hominis, qui, dum super seruandam sibi fidelitatem, cum temporalium prosperitate, et longitudine vitæ hortatur, illæ quæ assunt, novitiam suscipiendam sibi commendant. Et Dæmon si de abneganda fide, et cultu Christianissimo, et de extensa muliere sic enim et beatissimam virginem Mariam nuncupant, et si de sacramentis nunquam venerandis inuenerit novitium seu discipulum voluntarium, tunc Dæmon manum extendit, et viceuersa discipulus seu novicia, stipulata manu illa seruare promittit, et Dæmon habitis illis præmissis, statim subiungit, hæc non sufficere, et ubi discipulus quænam ulterius sint facienda inquirit : Dæmon omagium petit, quod continet, ut in anima et corpore sibi æternaliter pertineat, et pro posse alios quoscunque utriusque sexus sibi associare velit. Adiungit denique, ut certa Unguenta ex ossibus et membris puerorum, et præcipue renatorum fonte baptismatis, sibi conficiant, per quæ cunctas suas voluntates explere cum sua assistentia poterit. Hunc modum nos Inquisitores (experientia teste) percepimus in oppido Brisiaco Basiliensis diocesis, plenam informationem capiendo ab Una juvencula Malefica, sed conversa, cujus et matertera in diocesi Argentinensi incinerata fuerat, quæ etiam 101addiderat, quod per modum quo ejus matertera ipsam primitus seducere tentasset talis erat : Quadam enim die secum per gradus ascendere habebat, et ejus jussu cameram intrare, ubi cum vidisset quindecim juvenes in vestimentis viridi coloris, ad modum quo Rutheri incedere solent, matertera sibi dixit : Elige ex his juvenibus, et eum quem volueris tibi tradam, et ipse te sibi in sponsam assumet, et cum illa nullum se velle habere asseruisset, graviter vulnerata tandem acquieuit, modum exprimens præmissum, asservit etiam, quod sæpius per longa terrarum spacia, de nocte secum translata fuerat, etiam ab Argentina usque Coloniam. Hæc est illa, cujus occasione in prima quæstione præmissum est nos velle declarare, an Maleficæ vere et corporaliter a Dæmonibus transferantur de loco ad locum, et hoc propter verba canonis. 6. q. 5. Episcopi. ubi textus sentit, quod solummodo imaginarie, cum tamen interdum etiam vere et corporaliter transferuntur. Interrogata enim, an solum imaginarie et fantastice sic incederent per Dæmones illusæ. Respondit, quod utroque modo, prout etiam Veritas se habet, ut inferius Dæmon transferendi localiter declarabitur. Asservit etiam, quod majora damna ab Obstetricibus inferuntur, quia ut plurimum infantes aut habent interimere, aut Dæmonibus offerre. Ab ipsa etiam matertera asservit se graviter fuisse verberatam, eo quod ollam quandam occultatam discooperiendo plurimorum infantium capita reperisset. Et plura alia retulit, prius præstito pro dicenda veritate juramento, ut decuit, ejus denique verbis super modum profitendi fides indubia accommodatur etiam per ea, quæ in suo formicario præfatus Io. Nider Doctor præcipuus, qui etiam nostris temporibus miris claruit scripturis recitat, et hoc ex relatu Inquisitoris Eduensis diocesis, qui etiam in ipsa diocesi multos de maleficiis reos inquisierat, et incinerari fecerat. Dicit enim, præfato Inquisitore mihi referente percepi, quod in Lauianensi ducatu quidam Malefici proprios natos infantes coxerant, et comederant. Modus autem discendi talem artem fuit, ut dixit, quod Malefici in certam concionem venerunt, et opere eorum verisimiliter Dæmonem, in assumpta imagine viderunt hominis, cui discipulus habebat necessario dare fidem de abnegando Christianismo, et de Eucharistia nunquam adoranda, et de calcando super crucem ubi latenter valent. Sequitur aliud exemplum ab eodem. Fuit insuper fama communis, Petro judice in Botilgem referente, quod in terra Bernen. tredecim infantes devorati essent a Maleficis, quamobrem etiam publica justitia satis dure extiterat in tales parricidias. Cum autem Petrus quæsivisset a quadam capta Malefica, per quem modum infantes comederent ? Illa respondit : Modus iste est, nam infantibus nondum baptizatis præcipue insidiamur, vel etiam baptizatis, præsertim quando signo crucis non muniuntur et orationibus. Lector adverte, quod ideo non baptizatis præcipue insidiantur instinctu Diaboli, ut non baptizetur, sequitur, hos in cunabulis, vel ad altera jacentes parentum, ceremoniis nostris occidimus, quos postquam putantur oppressi esse, vel aliunde mortui, et de tumulo clam furto recepimus, et in calcari decoquimus, quousque euulsis ossibus tota caro efficitur bene potabilis, de solidiore materia Unguentum facimus nostris voluntatibus et artibus, ac transuectionibus accommodis, de liquiori vero humore flasconem, ut utrem replemus, de quo is qui potatus fuerit, additis paucis ceremoniis statim conscius efficitur, et magister nostræ sectæ. Sequitur ad idem modus alius magis distinctus, et clarus, Nam juvenis quidam cum uxore Malefica captus, in Bernensi judicio, seorsum ab eadem, et in distinctam turrim repositus, dixit : Si meorum facinorum veniam consequi possem, omnia quæ de maleficiis scio libens patefacerem, mori enim video me opportebit. Cumque per literatos circumstantes audisset, omnimodam posse consequi veniam, si vere pœniteret, tumc læte se morti obtulit, et modos primæ ve 102infectionis disservit. Ordo, inquit, talis est, quo etiam seductus sum. Oportet primo, ut dominico die antequam aqua benedicta consecratur, discipulum futurum cum magistris Ecclesiam introire, et ibidem abnegare coram eis Christum, ejus fidem, baptisma, et Universalem Ecclesiam. Deinde omagium præstare magisterulo, id est, paruo magistro, ita enim Dæmonem, et non aliter vocant. Vbi notandum, quod iste modus cum aliis recitatis concordat. Nec obstet, quod Dæmon interdum præsens est, ubi omagium sibi præstatur, interdum vero non, dolose enim tunc operatur, cernens dispositionem futuri discipuli, qui fortassis ab ejus præsentia tanquam novitius retraheretur timoris causa, cum tamen alias per sibi notos et familiares facilius æstimat eum assentire. Ideoque eum et tunc magisterulum vocant, cum absens est, ut minori terrore, ex parua æstimatione magistri concutiatur. Sequitur postremo de utre bibit supra dicto, quo facto, statim se interioribus sentit imagines nostræ artis concipere, et retinere super principales ritus hujus sectæ. In hunc modum ait, seductus sum, Et uxor mea, quam tantæ pertinaciæ esse credo, ut potius incendium sustineat, quam minimam fateri velit veritatem, sed heu ambo rei sumus. Sicut dixit juvenis ita Veritas per omnia reperta est, nam præconfessus juvenis in magna contritione mori visus est. Uxor vero testibus conuicta, nihil veritatis nec in ipsa tortura fateri voluit, nec in morte, sed incendio præparato per lictorem, eidem verbis pessimis maledixit, et sic incinerata fuit. Ex quibus liquet modus profitendi earum solennis. Alius vero modus priuatus sit diversis mediis. Interdum enim viris aut mulieribus, aut aliqua alia corporali seu temporali afflictione inuolutis, Dæmon astat, interdum visibiliter, interdum per medias alloquitur personas, et si secundum sua consilia agere velint, omnia profutura pollicetur ad nutum, a paruis tamen, ut in primo capitulo tactum est, inchoando, ut ad majora paulatim perducat. Varia possent adhuc deduci acta et gesta, per nos inquisitione reperta, sed quia difficultatem hæc materia non patitur, brevitati studendum est cum ulteriori declaratione.

Pro declaratione omagii præstandi aliqua sunt advertenda.

Verum super hoc, quod Diabolus omagium recipit aliqua sunt advertenda, qua videlicet de causa, et quam differenter hoc faciat, et primo. Nam licet hoc faciat principaliter ad majorem offensionem divinæ maiestatis, creaturam ei dicatam sibi vsurpando, et ob majorem certitudinem futuræ illius damnationis, quam summe affectat. Tamen sæpe repertum est a nobis, tale omagium ad certos accepisse annos simul cum professione. Interdum professionem tantum, et omagium ad certos annos detulisse. Et dicamus, professionem consistere in fidei totali, aut partiali abnegatione. Totali, ut supra tactum est, cum fides ex integro abnegatur. Partiali, cum ex pacto inito, habet cæremonialia quædam contra statuta Ecclesiæ obseruare, ut dominicis diebus jejunare, aut sextis feriis carnibus vesci, aut certa crimina in confessione cælare, vel aliquid simile perpetrare. Omagium vero dicamus consistere in corporis et animæ traditione, qua de causa autem talia practicantur, possumus assignare quatuor causas ex parte Dæmonis. Cum enim ut supra in prima parte tractatus declaratur, circa secundum principale, an Dæmones ad odium vel amorem mentes hominum possint immutare, patuit, quod intima cordis non possit penetrare, cum hoc soli Deo conveniat. Ex conjecturis tamen in illorum cognitionem deuenit, ut etiam jam inferius patebit. Ideo versutus ille hostis, si considerabit novitiam in aggressu difficilem ad consensum, tunc blande eam aggreditur, pauca exigens, ut paulatim ad majora perducat. Secunda causa, nam cum inter abnegantes fidem, diversitas credenda est, cum quædam ore, sed non corde, quædam ore et corde, Diabolus experire volens, an corde sicut ore sibi profiteatur, certos annos deputat, ut eo in tempore ex operibus et conversatione mentem ejus inuestiget. Tertia causa, nam si per tantum temporis spacium, cognoscet ipsam ad quæcunque exequenda minus voluntariam, et quod jam ore, et non corde sibi adhæreat, præsumitque divinam misericordiam ei propter Angeli boni custodiam, quam Dæmon in multis experiri potest profuturum, tunc ipsam 103abiicere, et temporalibus afflictionibus exponere conatur, ut vel sic ex desperatione ejus lucrum habere valeat. Hujus Veritas patet, nam si causa quæritur, unde est, quod certæ Maleficæ, sub quibuscunque tormentis etiam maximis, nec minimam veritatem fateri volunt, ubi tamen aliæ faciliter ad quæcunque interrogata, sua crimina fatentur. Idem unde hoc, quod sibiipsi postquam fassæ sunt, vitam auferre suspendio conantur. Reuera enim dici potest, quod ubi divina coactio per sanctum Angelum ad hoc non concurrit, ut Malefica cogatur fateri veritatem, et maleficium taciturnitatis abscindere, quod tunc opere Dæmonum fit quocunque euenit, sive taciturnitas, sive criminum confessio. Primum fit super illas, quas ore et corde novit fidem abnegasse, et simili modo omagium præstitisse de quarum etiam perseuerantia certus est, ubi per oppositum alias relinquet non tuendo, eo quod novit illas sibi minime proficuas. Experientia nos sæpe docuit, cum omnes quas incinerari fecimus ex earum confessionibus patuit, ipsas fuisse inuoluntarias circa maleficia inferemda. Nec hoc sub spe evadendi dicebant, dum ex plagis et verberibus eis a Dæmonibus illatis, ubi ad eorum nutum non seruiebant, Veritas constabat, sæpissime visæ cum faciebus tumidis et liuidis. Et similiter, quod post confessionem criminum sub tortura, semper seipsas vita priuare laqueo satagumt, Veritas ex nostra practica habetur, cum semper post criminum confessionem, custodes deputantur singulis horis, super talia attendentes, ubi etiam ex negligentia interdum custodum ad corrigias vel peplas reperiebantur suspensæ, inimico utique ut dictum est, hoc procurante, ne per contritionem aut sacramentalem confessionem veniam consequerentur. Et quas corde allicere nunquam poterat, quo etiam facilime gratiam apud Deum invenissent, jam ultimo per temporalem confusionem et horribilem mortem, in desperationem deducere conatur, quamuis et per Dei gratiam major, ut pie est credendum, veniam per veram contritionem, et puram confessionem consequuta sit, ubi non voluntarie illis spurcitiis inhæserunt. Patent ex his, quæ per dioceses Argemtinensem, Constantiensem, et oppidum Haganoiæ et Ravenspurg, acta sunt, vix annis tribus euolutis. In primo namque oppido, Una vili peplo et fragili se suspendit. Altera nomine Vualpurgis, de maleficio taciturnitatis miro modo fuit notata, alias mulierculas informando, qualiter talem taciturnitatem per puerum masculum, et primogenitum in fornace decoctum procurare deberent. Acta et gesta adhuc præ manibus habentur, et similiter de aliis in secundo oppido incineratis sparsim hinc inde deducentur. Et est quarta causa, cur Dæmones omagium recipere super certas dicuntur, super alias vero minime, eo videlicet, quod cum periodum hominis cognoscere subtilius, quam Astronomi possunt, facilius eis terminum vitæ vel præfigere, vel terminum naturalem, per causalem modo quo dictum est, peruenire potest. Hæc breviter per acta et gesta Maleficarum declarantur. Primo Dæmonis astutiam in talibus deducendo. Nam quia secundum August. in lib. de na. Dæmo. assignantur 6. causæ, unde etiam probabiliter conjecturamt futura contingentia, non quod illa scire certitudinaliter valeant. Prima est, quia vigent subtilitate naturali, quo ad operationem intellectus ipsorum. Unde et sine discursu, qui necessarius est in nobis rationis intelligumt. Secunda, quia propter experientiam temporum, et revelationum supernorum spirituum plura sciunt quam nos. Unde ex Isidoro allegatur sæpius a Doctoribus triplici acumine scire vigent Dæmones, subtilitate naturæ, experientia temporum, et revelatione supernorum spirituum. Tertia [Quarta], est propter celeritatem motus, unde quæ in Oriente fieri habent, præcedere possunt mira celeritate Occidente. Quarta [Quinta], quia sicut sua potentia, cum Deus permittit, possunt inducere morbos, auram inficere, et famem inducere, ita possunt et illa prædicere. Quinta [Sexta], quia per signa possunt subtilius prædicere mortem, quam Medicus videndo vrinam et pulsum. Nam sicut ille per signa videt aliqua in infirmo, quæ simplex non considerat, ita et Dæmon ea quæ nullus homo videt naturaliter. Sexta [Septima], quia ex signis quæ procedunt ab animo 104hominis conjecturant ea quæ sunt, vel erunt in anima astutius prudenti viro. Sciunt enim qui instinctus sunt verisimiliter secuturi, et consequenter cujusmodi opera. Septima [Octava], quia acta Prophetarum et scripta noscumt melius quam homines, et ex illis multa futura dependent, ideo ex illis multa futura prædicere possunt, etiam tangunt. 26. q. 3. sciemdum. Unde non mirum, si periodum hominis scire pont naturalem, licet secus sit de termino causali, quod fieret per incinerationem, quam Dæmon finaliter procurat, quando ut dictum est ipsas inuoluntarias reperit, timens de earum reditu et conversione, cum tamen alias quas novit voluntarias, etiam ad naturalem, et sic usque mortem defendit. Demus ex utraque parte exempla, quæ a nobis reperta sunt et acta. Nam in Basilien. diocesi villa super Rhenum situata nomine Oberweiler : plebanum conversatione honestum, habuit illius tamen opinionis seu potius erroris, quod maleficium nihil esset in mundo, sed tantum in opinione hominum, qui ejusmodi effectus mulierculis attribuebamt, quem taliter a suo errore Deus purgare voluit, quod etiam et alia Dæmonum super præfigendum terminum vitæ Maleficis commertia patefierent. Nam dum festive pontem ob cujusdam negotii expeditione pertransire vellet, obuiam sibi importunitate quandam vetulam habuit, cui dum in pontis accessu locum ut præiret dare noluisset, sed importune incederet, casu vetulam luto intrusit, unde indignata, in verba contumeliosa prorupit, eique dixit : Pfaff, impune non tramsibis. Sed ille licet verba parum adverteret, de nocte infra cingulum ubi surgere e lecto volebat, se maleficiatum sensit, ita ut brachiis hominum aliorum sustentari semper habuit, ubi Ecclesiam visitari volebat, sicque per triennium mansit, sub cura tamen domestica matris carnalis. Quibus expletis, dum vetula illa ægrotaret, quam etiam per verba contumeliosa quibus minata fuerat semper suspectam de maleficio sibi illato habuerat, accidit tamen, ut pro confessionis audientia, infirmata ad eum mitteret. Et Sacerdos licet importune diceret, confiteatur Diabolo, suo magistro, ad instantiam tamen matris per duos villanos sustentatus inter brachia, domum accessit, et ad caput lecti in qua Malefica jacebat sedendo. Duo illi villani ab extra auscultare volebant prope fenestram, sic enim stuba in plano erat situata, an Maleficium illatum plebano confiteretur, unde contigit, ut licet infra confessionem mentionem nullam de maleficio illato fecisset, ipsa tamen confessione peracta, dixit : Scis ne tu Pfaff, quis te maleficavit ? Et dum blande ille responderet se nescire, illa subintulit. Tu habes me suspectam, et bene. Scias me tibi intulisse tali de causa, ut supra tactum est, et dum ille pro sua liberatione instaret, dixit : Ecce tempus statutum aduenit, et mori habeo, sed ita disponam, ut paucis diebus euolutis, post mortem meam sanaberis, ita et euenit. Nam illa juxta statutum a Dæmone terminum obiit, et infra 30. dies quadam nocte, sacerdos ex integro se sanum reperit. Nomen sacerdotis dicitur Pfaff Helim, jam in diocesi Argentinen. Simile in diocesi Basilien. villa Buchel prope oppidum Gewille contigit. Mulier quædam capta et tandem incinerata, sex añis incubum Dæmonem habuerat, etiam in latere viri dormientis in lecto. Et hoc ter in septimana, sabbatis, quintis et tertiis feriis, aut aliis noctibus sacratioribus. Tale autem omagium præstiterat Diabolo, ut post septimum annum, in corpore et anima, perpetuo sibi dedicata esset. Pie tamem dispensavit Deus. Nam in secta capta, et igni adiudicata, vere et integre confessa, veniam creditur a Deo percepisse. Plurimum enim voluntaria ad mortem extitit, asserens, quod etsi liberari posset, mortem tamen amplius præeligeret, dummodo potestatem Dæmonis evaderet.

105De modo quo localiter transferuntur de loco ad locum. Capitulum III

Nunc autem aggrediemdum est de earum ceremoniis, et quibus in suis operibus procedunt modis. Et primo de his, quæ erga se, et proprias personas operantur, Et quia transferri de loco ad locum corporaliter, est de præcipuis earum actionibus carnalibus, etiam spurcitiis cum incubis Dæmonibus insistere, de singulis aliqua deducemus, et primo de earum corporali transuectione. Vbi notandum est, quod hæc transuectio patitur difficultatem, ut sæpius tactum est, ex Uno duntaxat processu scripturæ, puta 26. q. 5. Episcopi. ubi dicitur ex consilio acquirendi. Illud non est admittendum, quod quædam sceleratæ mulieres post Satan retro conversæ, Dæmonum illusionibus et fantasmatibus seductæ, credunt se et profitentur cum Diana horis nocturnis Dea paganorum, vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias, et multa terrarum spacia intempestæ noctis silentio pertransire, eique tanquam Dominæ in omnibus obedire, etc. Quapropter sacerdotes Dei prædicare debent populo, ut noverint omnino hæc esse falsa, et non a divino, sed maligno spiritu talia fantasmata mentibus fidelium irrogari, siquidem ipse Satanas transformat se in diversarum personarum species atque similitudines. Et mentem quam captiuam tenet, in somnis deludendo, per deuia quæque deducit, etc. Et ad hoc prædicantur interdum a quibusdam exempla publice de S. Germano, et de quodam alio, qui filiam suam super hoc obseruavit, quasi omnino hæc sint impossibilia fieri. Et indiscrete applicantur ad Maleficas et eorum opera, tanquam ut et singula eorum facta in læsionibus hominum, jumentorum, terræ frugum, non sint eis applicanda, eo quod sicut fantastice in transuectionibus, ita et circa creaturarum læsiones illuduntur, quæ quidem opinio cum prima quæstione tanquam hæretica sit reprobata, ut patet contra divinam permissionem, super Diaboli potentiam, quæ ad majora ut sic se extendere potest, militans similiter, et contra sacræ Scripturæ intemtionem, et ad Ecclesiæ sanctæ intollerabile damnum, ubi jam multis annis impune ex hac pestifera opinione permanserunt seculari brachio puniendo facultatem amputando. Unde et in immensum sic creuerunt, ut jam non sit possibile eas eradicare. Ideo diligens lector ea quæ sibi posita sunt in destructionem illius opinionis considerabit, et ad præsens qualiter transferantur, et quibus modis hoc sit possibile advertet, cum responsionibus super exempla, quæ ab eis in medium deducuntur. Quod igitur corporaliter possint transferri, variis modis ostenditur. Et primo ex aliis magnorum operationibus. Nam si non possent transferre, hoc esset, vel quia Deus non permitteret, aut quod Diabolus hoc facere non posset, eo quod creaturæ repugnaret, non primum, quia ubi majora utique et minora Dei permissione fieri possunt, sed majora tam in pueris quam in hominibus sæpissime facta sunt, utpote justis et in gratia constitutis patet. Nam ubi quærunt ad captiones puerorum, opere Dæmonum fieri possunt, et an Dæmon localiter possit transferre aliquem hominum de loco ad locum etiam inuitum. Ad primum respondent quod sic, nam et Gulielmus Parisiensis in ultima parte de Universo dicit : Camptiones puerorum fieri possunt, ita quod Deo permittente Dæmon vicem infantis gerere potest, vel etiam translationem facere. Tales etiam pueri semper sunt miseri eiulantes. Et licet quatuor aut quinque matres vix sufficerent ad lactandum, nunquam tamen impinguantur, sed ultra modum ponderosi existunt. Mulieribus tamen propter nimium terrorem quem concipere possent, nec affirmanda sunt, nec neganda, instruenda sunt ut literatorum judicia quærant. Permittit enim Deus propter 106peccata parentum, cum interdum viri imprægnantis uxoribus maledicunt. Vellem, inqviunt, ut Diabolum portares, vel similia. Et similiter impatientes mulieres sæpe similia proferunt. De aliis etiam hominibus interdum justis, exempla plurima reperiuntur. Nam Vincentius in speculo histor. libr. 26. c. 43. ex recitatione Petri Damiani refert de puero quinquennii cujusdam nobilissimi viri, qui puer pro tunc Monachus factus, a Monasterio nocte illatus est pistrino clauso, ubi mane repertus, et interrogatus, dixit, se per quosdam ad magnum convivium delatum, et ut comederet jussum. Et post, per superiora pistrino immissum. Quid denique de his magis qui vsitato vocabulo a nobis Nigromantici vocantur, nuncupantur, et per æra sæpe a Dæmonibus ad longinqua terrarum spacia quandoque vehuntur. Qui etiam aliis interdum hoc idem suadentes, eos secum super caballum, qui utique non verus equus, sed Dæmon in tali forma existit, vehunt, et ut loquuntur, nec ut signo crucis se muniant hortantur. Et licet duo simus hunc tractatum scribentes, Unus tamen ex nostris sæpissime tales vidit et reperit. Nam scholaris quidam pro tunc, nunc vero sacerdos Frisyngen. diocesis adhuc superesse creditur, qui et referre solitus est semel, se corporaliter a Dæmone fuisse per æra subuectum, et ad remotas partes illatum. Superest sacerdos alius in Oberdorff/ oppido prope Lantzhutam, qui pro tunc consodalis illius existens, oculis propriis illam subuectionem vidit, Et qualiter extensis brachiis, in altum clamando, et non eiulando translatus fuit. Causa autem ut idem retulit, hæc erat. Nam convenientibus quadam die multis scholaribus, in potagiis ceruisiæ, omnes in hoc consenserant, ut ille qui ceruisiam afferet, nil exponere haberet, et sic Unus ex sociis dum pro ceruisia apportanda exire volebat, ostium aperiendo, nebulam densam ante ostium intuitus fuit, unde territus rediit, et quod potum adferre nollet causam aperiendo, eis insinuavit. Tunc idem qui illatus fuerat, indignatus dixit : Et si Diabolus adesset potum apportabo. Et sic exiens aliis omnibus tunc videntibus, per æra subuectus fuit. Verum quidem quod non solum vigilantibus, sed dormientibus talia accidere possint, fateri necesse est, ut videlicet dormiendo per æra localiter et corporaliter transferantur. Patet et de quibusdam, qui super tegulas domorum et ædificia altissima somniando incedunt. Nec quicquam eis obstare potest ad eorum transitum, tam in altum, quam in profundum. Et si propriis nominibus ab aliis circumstantibus vocantur, statim ad terram quasi collisi ruunt. Hæc utique opere Dæmonum fieri plures arbitrantur, et non absque ratione. Nam cum Dæmones sint in multiplici differentia, Aliqui de inferiori choro Angelorum, qui etiam exiguis pœnis ultra pœnam damni, quam æternaliter patientur, tanquam pro paruis delictis cruciantur, qui etiam neminem possunt lædere saltim graviter, sed solum principaliter ioculationes exercere. Vbi etiam alii incubi sunt vel succubi, punientes nocturno tempore homines, vel peccato luxuriæ coinquinantes eos. Non mirum, si etiam his trufis insistunt. Potest deduci Veritas ex dictis Cassiani, colla. 1. ubi dicit, tot esse immundos spiritus, quot in hominibus studia, non dubie comprobatur. Nam nonnullos eorum, quos etiam paganos vulgus appellat, nos vero Trollen. et abundant in regno Norueye, aut Schretel. Ita seductores et ioculatores esse manifestum est, ut certa quæque loca vias jugiter obsidentes, nequaquam tormentis prætereuntes lædere possunt, de risu tantummodo et illusione contenti, fatigare eos potius studeant, quam nocere. Quosdam vero solummodo innocivis incubationibus hominum pernoctare. Alios ita esse furori ac truculentiæ deditos, ut non sint contenti illorum tantummodo corpora, quos suppleuerint atroci dilatione vexare, sed etiam irruere supereminus transeuntes, atque affligere illos sævissima 107cæde festinent. Vult dicere, quod non tantum obsident, imo etiam horribiliter cruciant, quales illi in Evangelio Matthæi 8. describuntur. Ex quibus concludere possumus, primum quod non est dicendum : Maleficas non transferri localiter, eo quod Deus non permittat. Si enim super justos et innocentes, aut etiam super Magos permittit, quomodo non super illas ex toto se Diabolo deuouemtes. Et ut cum timore loquamur, Nonne Diabolus saluatorem nostrum sustulit, et duxit, et statuit hinc inde, ut Evangelium testatur. Nec etiam secundum suffragatur aduersariis, quasi Diabolus hoc facere non possit, cui ut in supradictis patuit, tanta inest virtus naturalis, omnia corporalia excedens, quod nulla ei virtus terrena comparari potest. Juxta illud : Non est potestas super terram etc. imo ipsi Lucifero tanta naturalis inest potestas seu Virtus, quæ major etiam inter Angelos bonos in cœlo non existit. Sicut enim omnes Angelos in naturalibus excessit, et naturalia per casum non sunt imminuta, sed tantummodo gratuita, ideo adhuc in eo remanemt, licet obfuscata et ligata. Unde glosa ibidem super illud : Non est potestas super terram etc. Et si omnia superat, meritis tamen sanctorum subjacet. Nec valet, si quis duo obiiceret. Primo, quod anima hominis posset resistere, et quod textus videtur sentire de Uno in singulari, scilicet, Lucifero, cum in singulari loquatur. Et quia hic fuit, qui Christum in deserto tentavit, et primum hominem seduxit, jam autem religatus sit, et alii Angeli non sint tantæ virtutis, cum ipse omnes excæcat, Ideo alii malos homines transferre localiter per æra non possunt. Non valent instantiæ. Primo dicamus de Angelis. Nam minimus Angelus omnem humanam virtutem incomparabiliter excedit. Rationes sumuntur ex pluribus. Primo, quia Virtus spiritualis fortior virtuti corporali, sicut Virtus Angeli, aut etiam animæ superioris, quam virtus corporalis. Secundo, quo ad Animam, Quia cum omnis forma corporalis est forma indiuidua per materiam, et determinata per hæc, et nunc prout jam Anima nostra existit, formæ autem immateriales sunt absolutæ et intelligibiles. Unde etiam potestatem habent absolutam et Universaliorem. Ideo Anima conjuncta non potest ita subito transferre corpus suum localiter, nec in altum elevare. Bene autem faceret cum esset separata, Deo permittente, quæ omnia a fortiori potest spiritus omnino immaterialis, prout est Angelus tam bonus quam malus, sic etiam Angelus bonus transtulit Abachuc in momento a Iudæa in Chaldæam, et ex hac ratione etiam concluditur, quod illi qui de nocte in somnis per alta ædificia vehuntur, non feruntur a propriis animabus, nec ex influentiis corporum cœlestium, sed ab aliqua excellentiori virtute, ut supra patuit. Tertio, quod sicut natura corporalis nata est moueri immediate natura spirituali secundum locum, tum quia motus localis est primus motuum. 8. physico. tum etiam, quia perfectior est inter omnes motus corporeos, ut ibidem probat Philosophus ea ratione, quia mobile secundum locum non est in potentia ad aliquid extrinsecum, inquantum hujus, sed solum ad aliquid extrinsecum, unde etiam non tam a Doctoribus sanctis quam et philosophis concluditur, quod suprema corpora, supple cœlestia, mouentur a substantiis spiritualibus, et separatis bonis, et secundum naturam et voluntatem, tum etiam, quia videmus quod anima primo et principaliter mouet corpus motu locali, Ideo dicere oportet, quod ratio corporis humani, nec quantum ad ipsum corpus, nec quamtum ad ipsam animam obstare potest, quin utrumque moueri possit subito, Deo permittente, de loco ad locum a spiritualibus substantia, bona secundum voluntatem et naturam, quando boni et in gratia constituta transferentur, aut bona secundum naturam, non autem secundum Voluntatem, quando male transferuntur. Si cui placet videre S. Thomam, in prima parte. q. 90. per tres ibidem articulos, aut etiam q. de malo, seu etiam in 2. senten. 108dist. 7. de potestate Dæmonum super effectus corporales. Modus autem transferendi talis est, Nam ut ex præcedentibus patuit, Unguentum ex membris puerorum, præcipue interemptorum, ab eis ante Baptismum conficere habent ad Dæmonis instructionem sedile aliquod, aut lignum inungere, quo facto, statim in æra feruntur, et hoc sive de die, sive de nocte, visibiliter, seu etiam si id volunt, inuisibiliter, secundum quod Dæmon et obstaculum alicujus corporis alterum corpus occultare potest, ut in prima parte tractatus de præstigiosa apparitione opere Dæmonum patuit. Verum, licet Dæmon per tale Unguentum ut plurimum hujusmodi practicat ad finem, ut Baptismi gratia infantes priuentur et saluatione, tamem et absque his pluries efficere visus est, Uni per animalia quæ utique non animalia vera, sed Dæmones sub formis illis existentes, ipsas transuexerunt, aut etiam aliquo sine exteriori adminiculo, solummodo Dæmonis virtute visibiliter operante, interdum transferuntur. Res gesta de visibili et diurna transuectione. In oppido Walsshut super flumen Rheni Constantiensis diocesis, Malefica quædam oppidanis cum esset plurimum odiosa, et ad quasdam celebrandas nuptias non fuisset inuitata, cum tamen pene omnes oppidani illis interessent, ipsa indignata, vindicare se æstimans, Dæmonem advocat, et suæ tristitiæ causam aperuit, ut grandinem excitare vellet, et cunctos de chorea dispergere petiit, quo annuemte, ipsam subleuavit, et per æra ad montem prope oppidum, videntibus certis pastoribus tramsuexit, et ut postmodum fassa fuerat, aqua sibi deesset ad fundendam in foueam, quem modum ut patebit, ubi grandines excitant, obseruant, ipsa in foueam quam paruam fecerat, vrinam loco aquæ immisit, et cum digito, more suo, astante Dæmone mouit, et Dæmon subito illum humorem sursum elevans, grandinem vehementem in lapidibus super chorizantes tantummodo et oppidanos immisit. Unde ipsis dispersis, et de causa illius mutuo conferentibus, Malefica oppidum postea ingreditur, unde suspitio magis aggrauatur. At vero cum pastores ea quæ viderant recitassent, suspitio vehemens in violentam creuit. Unde capta, et fassa, quod ea de causa, nimirum quia inuitata non fuerat, talia perpetrasset, ob multis etiam aliis maleficiis ab ea perpetratis, incinerata fuit. Et quia publica fama de hujusmodi transuectionibus etiam apud vulgares continue volat, non expedit plura ad hoc probandum de his hinc inserere. Tantummodo hæc sufficiamt aduersus illos, qui hujusmodi corporales transuectiones aut omnino negant, aut quod solummodo imaginarie et fantastice fiant affirmare conantur, qui utique in suo errore si relinquerentur parum esset, imo nec advertendum, dummodo in fidei contumeliam sponsorum, error non vergeret. Attento autem, quod illo errore non contenti, etiam alios inserere et publicare in Maleficarum augmentationem, et fidei detrimentum non verentur, dum asserunt, quod omnia Maleficia, quæ eis juste, tanquam instrumentis Dæmonum vere et realiter imputantur, tantummodo imaginarie et illusorie, tanquam innoxiis esse imputanda, sicuti et ipsa transuectio fantastica. Unde et pluries impune in magnam creatoris contumeliam et gravissimum jam ipsorum augmentum remanserunt. Nec argumenta etiam a principio eis adducta suffragari possunt. Nam primum cum allegant capitulum Episcopi. 26. q. 5. ubi asseritur, quod tantum fantastice et imaginarie transferantur, quis tam insipiens, qui velit concludere, quod non possint etiam corporaliter transferre. Sicut enim ex fine illius capituli, ubi ponitur, quod qui credit posse hominem in melius vel in deterius transmutari, aut in aliam speciem transformari, infideli, et pagano deterior sit censendus, quis possit concludere, quod non possint homines in bestias præstigiosa illusione transformari, aut etiam de sanitate in infirmitates tanquam meliori in deterius 109transmutari. Jam talis, qui sic in cortice verborum canonis laboraret, utique contra mentem omnium DD. sanctorum, imo et contra scripturæ sacræ processum sentiret. Ex quibus multipliciter oppositum apparet, ut ex supradictis in plerisque locis circa primam partem tractatus deductum est. Oportet ergo ad nucleum verborum attendere, juxta quod in prima quæstione primæ partis tractatus tactum est. Et hoc circa solutionem secundi erroris inter tres, qui ibi reprobamtur, quod quatuor injunguntur prædicatoribus populo ad prædicandum, transferuntur enim et corporaliter, et fantastice. Juxta quod ex earum propriis confessionibus patet, non tam illarum quæ incineratæ fuerunt, quam etiam aliarum quæ ad fidem et pœnitentiam redierumt. Inter quas et illa in oppido Brisiaco interrogata a nobis, an ne fantastice et illusorie, aut corporaliter possent transferri ? Respondit, quod utroque modo. Si enim casu aliquo nollent corporaliter transferri, scire tamen vellent omnia quæ in concione illa ab earum consodalibus agerentur, tumc talis ab eis seruaretur modus, ut illa in nomine omnium Diabolorum ad latus sinistrum se reponeret ad cubitum, ex tunc quasi vapor quidam glaucus ex ejus ore procederet. Unde singula quæ ibi agerentur, perlucide consideraret, si vero corporaliter transferri vellet, modum supradictum seruare necesse esset. Præterea in casu, quo canon ille nude absque omni declaratione intelligendus esset, qis tam stolidus, ut propterea oĩa eorum maleficia et nocumemta esse fantastica et imaginaria affirmaret, cum ad sensum oĩbus appareat contrarium ? Eo præcipue, quod plures sint superstitionum species, utpote quatuordecim, inter quas Maleficarum species, supremum in maleficiis et nocumentis continet gradum, et species Pythonum, ad quam reduci possunt, qui fantastice vehuntur minimum gradum. Demum nec exempla ex legenda S. Germani, aut aliorum quorumcunque eis suffragantur : Vtique quia possibile erat Dæmonibus, ut se ipsos ad latera viri dormientis, tempore intermedio quo scrutinium de uxorib. fiebat, applicarent, quasi viris condormiremt, quod tamen factum fuisse propter honorem sancti non asseritur, casus tamen ponitur, ut non credatur esse impossibile oppositum illius quod in legenda ponitur. A simili responderi pont ad quascunque alias objectiones, quia sicut inveniuntur, quod quædam tantummodo imaginarie, ita etiam reperiuntur in scriptis Doctorum, plures fuisse corporaliter translatus. Si cui placet Thomam Brabantinum in libro suo de apibus inspicere, mira inveniet, tam de imaginaria, quam etiam corporali hominum transuectione.

Sequitur de modo, quo se incubis Dæmonibus obiiciunt. Capitulum IV

Sed quantum ad modum, quo Maleficæ Dæmonibus incubis se subiiciunt, sex videnda. Aliqua ex parte Dæmonis et corporis ab eo assumpti, ex quo elemento sit illud formatum. Secundo, ex parte actus, an semper cum infusione seminis ab altero recepto. Tertio, ex parte temporis et loci, an potius Uno quam altero tempore se exerceat. Quarto, an visibiliter se agitat ex parte mulieris, et an tantummodo illæ quæ ex hujusmodi spurcitiis procreantur a Dæmonibus frequentantur. Quinto, an illæ quæ ab obstetricibus tempore partus Dæmonibus offeruntur. Sexto, an remissior vel intentior sit in talibus ipsa Venerea delectatio. Et primo super assumpti corporis materia et qualitate, dicendum, quod æreum corpus assumit, et quod aliquo modo est terrestre, in quantum habet terræ proprietatem per considerationem, quod sic declaratur. Nam quia ær 110in se non est figurabilis visi, secundum figurationem corporis alterius in quo includitur, unde etiam minime suis terminis terminatur, sed tantummodo alienis, et Una pars æris alteri continuatur, ideo simpliciter, ut sic non potest corpus, æreum assumere. Attento autem, quod ær est maxime transmutabilis et vertibilis, in quodcunque cujus signum est, quod quidam nitentes corpus a Dæmone assumptum scindere gladio, vel perfodere, id efficere non valuerunt, quia partes æris diuisi statim continuantur de novo, ex quo patet, quod in se aêr bene est competens materia, sed quia non potest figurari, nisi aliquid aliud terrestre sibi adiumgatur, ideo oportet, quod ær ille sit aliquo modo inspissatus, et ad proprietatem terræ accedens, servata tamen æris veritate, et hanc condensationem facere possunt Dæmones, et animæ separatæ per vapores grossos ex terra elevatos, et per eorum motum localem eos congregando et figurando, in quibus manent, tanquam motores tantum, et non ut infamatores, vitam illi corpori formaliter influentes, quia sic fluit ab anima in corpus conjunctum. Sunt autem in suis sic assumptis et figuratis corporibus, sicut nauta in naui quem ventus mouet. Unde quando quæritur, quale sit corpus, quantum ad materiam a Dæmone assumptum ? Dicendum, quod de eo aliud est loqui, quantum ad principium assumptionis, et aliud quantum ad terminum, quia quo ad principium sic est ær, quantum ad terminum est ær inspissatus ad proprietatem terræ accedens. Hæc autem omnia possunt Dæmones, Deo permittente, ex natura, cum natura spiritualis sit superior naturæ corporali. Unde et necesse habet sibi obedire, quo ad motum localem, non autem quo ad formarum naturalium, tam accidentalium quam et substantialium susceptionem, nisi in aliquibus paruis creaturis, et hoc adminiculo alicujus alterius agentis, ut supra tactum est. Per motum autem localem nulla forma ponitur in re mota, unde sic ad nutum mouere possunt cum aliis circumstantiis. Ex quibus tamen si quis incidentaliter quæreret, quid sentiemdum, ubi Angelus bonus vel malus aliqua opera vitæ exerceret per corpora vera naturalia, et non ærea, sicut in asina Balaam, per quam Angelus loquebatur, et ubi Dæmones in obsessis corporibus agitamtur. Dicendum, quod illa corpora non dicuntur esse assumpta, licet tantum occupata. Inspiciantur dicta Doctoris in 2. dist. 8. An Angeli corpora assumamt. Sed maneamus in proposito : Dæmones in assumptis corporibus, cum Maleficis loquuntur, vident, audiumt, comedunt et generant, quomodo hæc sunt intelligenda, et hæc est secunda pars hujus primæ difficultatis. Dicendum ad primum, quod ad veram locutionem tria requiruntur, scilicet pulmo cum retractione æris, quæ non solum propter vocem, sed propter refrigerium est cordis, unde et muti habemt attractionem necessariam. Secundo requiritur, quod formetur ex percussione corporis in ære, sicut cum quis ligno percutit in ære vel campana sonum facit magnum vel paruum, quia materia in se sonorabilis, et percutitur cum sonabili instrumento, redditur sonus secundum quantitatem corporis et recipitur in ære, et multiplicatur usque ad aures audientis, qui si est remota post spacium, ut videtur peruenire habet. Tertio requiritur vox, et dici potest, quod sonus in corporibus inanimatis dicitur, vox in animatis corporis, et ibi est lingua, quæ ærem respiratum, et iterum emissum percutit in instrumento et vase fuso a Deo, et viuo naturaliter, quod non est campana. Ideo quia ibi sonus, hinc vox dicitur. Ex hoc tertium potest exemplificari per secundum, ut patet, et hæc ideo posui, ut prædicatores habeant modum tradendi populo. Quarto requiritur, ut ille qui vocem format, conceptum mentis, vult alteri per vocem exprimere, et ut ipse intelligat, ideo illam vocem organizat. i. distinguit successive in ore per linguam, dentes percutiendo, 111et per labia claudendo et aperiendo percussum ærem in ore, ad ærem extrinsecum emittendo, ut sic multiplicando successive usque ad aures audientis, qui tunc intelligit conceptum mentis. Ad propositum. Dæmones carent pulmone et lingua, quam tamen artificiatam ostendere possunt, juxta corporis conditionem, sicut et dentes et labia, unde non vere et proprie loqui possunt. Sed quia intelligunt, et intellectum mentis ubi exprimere volunt, tunc non per voces, sed per sonos qui habent quandam similitudinem vocum, ærem non respiratum, et attractum, ut in hominibus, sed inclusum in corpore assumpto percutiunt, et ad ærem extrinsecum articulatim emittunt usque ad aures audientis. Et quod absque ære attracto et non respirato possit fieri vocis similitudo, patet per cætera animalia non respirantia, quæ dicuntur vocare, et certa alia instrumemta, ut dicit Philos. in 2. de anima. Halec. n. dum capitur, extra aquam subito vocem emittit et moritur, possunt hæc applicari ad ea quæ sequuntur usque ad vim generatiuam, exclusive tamen ad bonos Angelos. Si quis velit ulterius speculari de locutione Dæmonum in obsessis corporibus. Ibi enim utuntur corporalibus instrumentis veri corporis obsessi, quia illis illabuntur sic intelligendo infra terminos corporalis quantitatis, et non infra terminos essentiæ, neque corporis, neque animæ. Dat differentiam inter substantiam et quantitatem, seu accidens, sed de his nihil ad propositum. Si cui autem placet inspiciat S. Tho. in 2. sent. dist. 8. ar. 5. Consequenter autem qualiter vident et audiunt dicendum, quod quia duplex est visio, Spiritualis et Corporalis. Et prima in infinitum excedit alteram, tum quia penetrat, tum quia per distantiam non impeditur juxta luminis facultatem quod sibi deservit. Ideo dicendum, quod nullo modo videt Angelus, sive bonus sive malus per oculos corporis assumpti, nec aliquid corporale sibi deservit, sicut tamen locutione deservit sibi ær, et percussio æris ad sonum procurandum, et ulterius ad multiplicandum usque ad aures audientis. Unde oculi eorum sunt oculi depicti. Libenter autem sub his similitudinibus hominibus se offerunt, ut eis eorum proprietates quas naturaliter habent, et loqui spiritualiter per hujusmodi opera manifestemt. Ideo enim et patribus sancti Angeli sæpe apparuerunt ex Dei ordinatione, et ejus permissione. Malis hominibus sese manifestant, ut homines eorum proprietates cognoscentes illis se associet, hic in culpis, et alibi in pœnis. Unde Dionysius cœlestis hierarchiæ in fine dicit : Ex omnibus partibus humani corporis docet Angelus suas proprietates considerare, concludendo, quod corporalis visio cum sit operatio corporis viuentis per organum corporale, quibus Dæmones in se carent, ideo in assumptis corporibus sicut similitudines membrorum habent, ita et similitudines operationem. Et similiter dicere possumus de ejus auditu, qui multum nobilior corporali, eo quod conceptum mentis et animæ locutionem subtilius cognoscere potest quam homo, audiendo conceptum mentis per verba corporalia expressum. Vide S. Thoma. in 2. senten. distinct. 8. Si enim in vultu hominis legitur secreta ejus voluntas, et ex motu cordis et qualitate pulsus, a Medicis passiones animæ cognoscuntur, a fortiori per Dæmones. Sed quo ad comestionem dicamus, quod completa ratio comestionis quatuor debet : Diuisionem cibi in ore, et trajectionem in corpus, virtus corporis potentis digerere, et quartum convertere necessarium nutrimentum, et superfluum eiicere. Angeli quicunque, prima duo in assumptis corporibus comedendo faciunt, tertium et quartum non possunt, sed loco virtutis digestiuæ et ejectiuæ, adest ei virtus alia, quæ cibis dissoluitur subito in præiacentes materiam. In Christo etiam fuit vera comestio in omnibus, quia habuit virtutem nutritiuam et conversiuam, non autem convertendo in suum corpus, quia illæ virtutes fuerumt glorificatæ, sicut et corpus, unde etiam resolvabatur 112cibus in corpore subito, sicut qui aquam in ignem proiiceret.

Quomodo modernis temporibus Maleficæ actus carnales cum incubis Dæmonibus exercent, et qualiter ex his multiplicatur.

Sed quo ad actus carnales, de quibus principaliter intenditur, quo etiam cum Maleficis tanquam incubi, in assumptis corporibus exercent, nulla subest difficultas ex præmissis, nisi fortassis quis dubitaret, An præsentes Maleficæ hujusmodi spurcitiis intenderent, et an originem Maleficæ ex his spurcitiis sumpserunt. Ad has duas dubitationes respondendo, dicamus ad primam, quicquid de præcedentibus Maleficis ante annos incarnationis dominicæ, mille et quadringentos, vel circiter actum sit. An videlicet his spurcitiis inseruiebant, sicut ab illo tempore modernæ Maleficæ hoc ignoratur, eo quod nusquam hoc quod experiemtia jam edocuit, historia disservit. Maleficos enim semper fuisse, et ex eorum prauis operibus plurima nocumemta hominibus, jumentis, et terræ frugibus euenisse, sicut et incubos, et succubos Dæmones, nemo qui historias peragrat dubitare potest, cum traditiones canonum et sacrorum Doctorum plurima a multis centenis annorum de ipsis in posterum reliquerunt et tradiderunt, licet in hoc sit differentia, quod incubi Dæmones in retroactis temporibus infesti fuerunt mulierculis contra ipsarum voluntatem, prout Nider in suo formicario, et in libro de Universali bono, sive de apibus. Thomas Brabantinus plurima recitat. Huic autem positioni, qua asseritur, præsentes Maleficas hujusmodi spurcitiis Diabolicis esse infectas, non nostra sententia intantum adhæret, quarum ipsarum Maleficarum experta testimonia, quæ cuncta illa reddiderunt credibilia, non jam ut hactenus inuitis animis, sed sponte pro voluntate re fœtidissima miserabilis servituti se subiicientes. Quotquot enim a nobis seculari brachio ad puniendum relictæ fuerunt in variis diocesibus, præcipue in Constantiensi, et in oppido Ravenspurg/ multis annis his inhæserunt spurcitiis certis sub vigesimo, aliis sub duodecimo, aut sub trigesimo anno, et semper cum fidei abnegatione, in toto vel in parte, testes sunt ibidem omnes incolæ. Demptis enim secrete pœnitentibus, et ad fidem reuersis, non minus quam quadraginta et octo in quinque añis igni traditæ fuerunt, nec tamen illis accommodata fides, quantum sponte reuersis ad pœnitentiam, credulitas adhibita fuit omnibus in loco concordantibus, quod hujusmodi spurcitiis in augmentum hujus perfidiæ habent insistere. De quibus etiam sigillatim in secumda parte operis, ubi eorum particularia opera describentur, tractabitur, omittendo ea, quæ et socius noster, Inquisitor Cumanus in comitatu Burbiæ peregit, qui et in spacio Unius anni, qui fuit millesimus, quadringentesimus, octuagesimus quintus, quadraginta et Unam Maleficam comburi fecit. Et omnibus publice asserentibus, ut dictum est, illis spurcitiis Diabolicis inhæsisse. Constat ergo omnia aut visus vel auditus propria experientia, aut fide dignorum relatibus. Quo ad secundum, ubi difficultatur, an ipsi Malefici ex his spurcitiis originem sumpserunt. Dicamus secundum Augustinum, hoc utique verum esse, œms superstitiosas artes ex pestifera societate hominum et Dæmonum originem sumpsisse. Sic enim dicit lib. 1. de doctri. Christian. et habetur 26. q. 2. illud quod est : Omnes artes hujusmodi vel nugatoriæ vel noxiæ superstitionis ex quadam pestifera societate omnium, et Dæmonum quasi pacta infidelis et dolosæ amicitiæ constituta penitus sunt repudiandæ. Illo attemto manifestum est, quod sicut diversæ sunt species superstitionis, seu Magicæ artis, ita et diversæ sunt eorum societates, et sicut species Maleficorum inter quatuordecim illius artis species pessima existit, quia non per pactum tacitum, sed expressum ultra hoc quod cultum latriæ perfidiæ abnegationem ipsis Dæmonibus habent exhibere. Ideo et pessimam cum ipsis conversando 113retinent societatem, juxta mulierum, quæ semper vanis delectantur conditiones. Attento insuper juxta Doct. S. Thom. in 2. sen. dist. 4. ar. 4. in solutione Unius argumemti, ubi quærit : An geniti ex hujusmodi Dæmonib. modis peractis sint majoris virtutis quam alii homines ? Respondit hoc verum esse, non solum ex textu scripturæ Gen. 6. Isti sunt potentes a seculo etc. Sed etiam ea ratione, quod Dæmones possunt scire virtutem seminis decisi. Primo ex dispositione ejus a quo decisum est. Secundo mulierem proportionatam ad seminis illius susceptionem. Tertio, constellationem iuuantem ad effectum corporalem. Et quartum addere possumus etiam ex suis verbis, scilicet ipsius geniti complexionem optimam, ad effectus illi proportionatos, ex quibus omnibus sic concurrentibus concluditur, quod tales sic geniti sunt fortes, et magni corpore. Ideo ad propositum cum quæritur : An Malefici ex his spurcitiis originem sumpserunt, dicamus : Originem sumpserunt utique ex pestifera mutua societate, ut ex primo notabili patuit. Multiplicationem vero non sumpsisse ex illis spurcitiis nemo negare potest ex secundo notabili, cum non delectationis, sed corruptionis causa illius Dæmones intendunt. Erit ergo talis ordo, quod succubus Dæmon ab homine scelerato semen decidat, qui si est proprius illi homini deputatus, et noluerit se incubum facere, ad Maleficam tradit illud semen Dæmoni mulieri seu Maleficæ deputatus, et ille sub certa constellatione sibi deseruiente, ut talis genitus vel genita, fortis viribus ad peragenda maleficia persistit se incubum Maleficæ faciet. Nec obstat, quod illi de quibus textus loquitur, non fuerint Malefici, sed tantummodo Gigantes, et viri famosi et potentes, quia ut superius dictum est, maleficia non fuerunt perpetrata tempore legis naturæ, et hoc propter recentem memoriam creationis mundi. Unde Idololatria locum habere non potuit, jam autem malitiam hominum excrescente. Diabolus majorem ad seminandum hoc genus perfidiæ reperit oportunitatem. Sed neque illi termini in bonum virtutis intelligi possunt, ubi illi asseruntur fuisse viri famosi.

An semper cum decisione seminis incubus Dæmon Maleficam aggreditur.

Ad illud etiam, ubi quæritur : An semper cum infusione seminis, etc. Respondetur, cum mille nocendi habeat modos et artes, utpote, quia principio ruinæ suæ conatur Ecclesiæ Unitatem rescindere, et humanum genus omnibus modis auertere. 16 q. secunda. Ideo de istis regula infallibilis non potest dari, sed probabilis distinctio, videlicet, quod aut Malefica annosa est, et sterilis, aut non. Si sic utique absque seminis decisione cum ad nihilum valeret, et Dæmon in suis operibus, etiam quantum potest superfluitatem subterfugit, sicut et natura Maleficam aggreditur, vel etiam si sterilis non sit, tamen delectationis causa ex parte Maleficæ causandæ ipsam aggreditur. Si vero ad imprægnationem disposita, tunc si commode semen a viro decisum habere potest cum illo ipso aggredere ob insectionem prolis non differt. Verum si quis quæreret, an semen emissum per nocturnam pollutionem ita colligere posset, sicut decisum per actum carnalem ? Ad hoc probabilis potest dari ratio quod non, licet aliis videri patet oppositum. Nam attento, quod Dæmones ut præmissum est, virtutem seminis generatiuam attendunt, et talis vis in semine per actum carnalem amplius effunditur et conservatur, scinditur semen per pollutionem nocturnam, emissam tantummodo ex superfluo humore, et non cum tanta vi generatiua discinditur. Ideo cum eo se minus exercere ad generationem prolis creditur, nisi fortassis vim illam adesse semini intelligeret. Sed et hoc omnino negare non possumus, quod Malefica maritata, et per maritum 114imprægnata, etiam per commìxtionem alterius seminis incubus Dæmon conceptum inficere potest.

An potius uno tempore quam altero, et similiter de loco observat.

Ad illud, an observat tempora et loca, dicendum quod ultra obseruantiam temporum, quod ad constellationes quas observat, quando ad prolis infectionem operatur. Observat etiam certa tempora, quando non infectionis, sed Venereæ voluptatis causa, ex parte Maleficæ exercendæ agitatur, et sunt sacratiora totius anni tempora, ut natalis Christi, Paschalis, et Pentecosten solennitatibus, et aliis festivis diebus, et hoc faciunt triplici ex causa. Primo, ut sic Malefici non solum perfidi per apostasiam a fide, verum etiam sacrilegii vitium incurrumt, in quib. ipsi Dæmones ut ipse creator amplius offendatur et gravius, in propriis animabus Maleficæ condemnentur. Secunda causa, quod cum Deus sic gravius offenditur eis majorem potestatem sæuiendi in homines et puniendi illos, sive in rebus, sive in corporibus, etiam innoxios relinquant. Quod enim dicitur, filius non portabit iniquitatem patris, etc. intelligitur, quo ad æternam punitionem, temporali autem sæpissime innoxii propter aliorum facinora afflictione puniuntur, unde et alibi Deus clamat : Ego Deus fortis et zelotes, visitans peccata parentum, in tertiam et quartam generationem. Talis punitio patuìt in filiis Sodomitarum submersis, propter parentum scelera. Tertia causa, ut majori opportunitate plures ruere faciant, præsertim juvenculas, quæ festivis diebus ocio et curiositatibus dum amplius insistunt, eo facilius a Maleficis vetulis seducantur, prout interea natiuitatis Uni ex his Inquisitoribus, cum duo simus hoc opus colligentes, contigit. Nam juvencula quædam et virgo devota sollicitata, festiva die ab Una vetula, ut secum per gradus ad cameram ascenderet, eo quod certi juvenes pulcherrimi ibidem essent inclusi, et dum illa annueret, ascendentibus illis vetula præcedente, iniunxit juvenculæ, ne se signo crucis muniret. Et licet illa annuisset, occulte tamen signo illo muniuit, ex re contigit, ut dum ascendissent, et virgo neminem conspexisset, eo quod Dæmones ibidem existentes suam præsentiam in assumptis corporibus illi virgini nequiebant ostendere. Vetula maledicendo virgini dixit : Vadas in nomine omnium Diabolorum, cur te signasti ? Hæc ex confessione pura illius virginis colligi potest et addi quarta causa, ut sic facilius homines seducant, qui dum considerant, quod talia a Deo sacratioribus temporibus fieri permittuntur, non æstiment illa tam gravia esse, sicut si illis temporibus nequirent facere. De loco vero amplius in locis certis se exercent, dicendum, quod ex verbis factisque Maleficarum constat, quod spurcitias illas omnino in locis sacris exercere non possunt. Quia in re perpenditur efficacia Angelicæ custodiæ, ob reuerentiam illius loci, et quod amplius est, asserunt, se nunquam habere pacem, nisi tempore divinorum, cum præsentes fuerint in Ecclesia, et ideo citius et tardius ingrediuntur et egrediuntur, licet alia pessima certa cæremonialia habent ad instructionem Dæmonum obseruare, scilicet tempore elevationis in terram spuere, seu cogitationes nephandissimas per verba, aut sine verbis proponere, ut utinam esses in tali, vel tali loco, prout jam in secunda parte tangetur.

An visibiliter sicut ex parte Maleficæ, ita etiam quo ad circumstantes se mutuo agitant.

Ad illud, an visibiliter vel inuisibiliter hujusmodi spurcitias agant mutuo, dicendum, quantum experientia nos edocuit, quod licet semper visibiliter ex parte Maleficæ Dæmon incubus operetur, ita quod non est necessarium inuisibiliter propter fœderatum pactum et expressum ei appropinquare. Tamen quo ad circumstantes sæpius ipsæ Maleficæ supinæ jacentes in agris seu syluis visæ sunt, et denudatæ supra vmbilicum. Et juxta dispositionem illius spurcitiæ coaptatis membris, tibiis et cruribus se agitantes 115Dæmonis incubis inuisibiliter ibidem quo ad circumstantes cooperantibus, licet in fine actus vapor nigerrimus in longitudine hominis sursum a Malefica in ære elevabatur, sed hoc rarissime. Et quia de causa novit ille artifex, ut juvencularum circumstantiam, vel aliorum hominum mentes valeat aut allicere, aut immutare, de quibus gestis et qualiter in plerisque locis, tam in oppido Ravenspurg/ quam etiam in dominio Nobilium de Roppelstein/ et certis aliis terris talia sunt peracta, in secunda parte patebit. Sed et hoc contigisse certum est, quod maritis visibiliter interdum cernemtibus incubos Dæmones, quos tamen non Dæmones, sed viros putabant cum eorum uxoribus talia peragere, dum arma arriperent, et tramsfodere volebant, subito Dæmon disparuit, se inuisibilem faciendo, unde et mulieribus manus et brachia obiicientibus, licet interdum læsi fuissent, ipsos tamen viros objurgantes, anné oculos haberent, aut si a Dæmonibus obsessi forent, deridebant.

Quod non solum Dæmones incubi mulieres ex eorum spurcitiis procreatas, aut eis ab obstetricibus oblatas infestant, sed quascunque indifferenter, cum majori vel minori Venerea delectatione.

Finaliter vero concludendo dici potest, ipsos Dæmones incubos non tantum mulieribus ex eorum spurcitiis progenitis, aut eis ab obstetricibus oblatis fore infestos, sed toto conatu in quascunque sanctiores virgines illius terræ, aut oppidi per ipsas Maleficas seductrices aut copulatrices anhelare. Hoc enim experientia rerum magistra edocuit, ubi in oppido Ravenspurg certæ combustæ ante finalem sententiam. Hinc simile asseruerunt, quod eis ab earum magistris iniunctum fuisset, omni conatu debere in subuersionem sanctarum virginum, et viduarum laborare. Et de Venerea delectatione an major sit vel minor cum incubis Dæmonibus in corpore assumptis quam cæteris paribus cum viris in corpore vero, dicendum videtur, quod licet naturalis ordo hoc minus excusat, quin major sit, ubi simile suo simili alludit, tamen ille artifex, ubi debita actiua debitis passiuis, licet non in natura, tamen sub qualitatibus in calore vel temperamento aliquo conjungit, utique non minorem excitare videtur concupiscentiam, sed de his in sequentibus latius, quo ad conditionem sexus fœminei declarabitur.

De modo generali quo per sacramenta Ecclesiæ sua maleficia Maleficæ exercent. Et de modo quo vim generatiuam impedire solent, seu etiam alios defectus super quascunque creaturas, demptis corporibus cœlestibus, capitulum quintum.

Jam autem qualiter alias creaturas in utroque sexu, et terræ fruges inficiunt, plures sunt super modo agendi advertenda. Et primo, qualiter homines, demum qualiter bestias. Tertio, qualiter terræ fruges. Ex parte hominis, primo qualiter vim generatiuam, seu etiam actum Venereum ne mulier concipere, aut vir actum exercere valeat maleficiis impediunt. Secundo, qualiter actus ille impeditur, respectu Unius mulieris interdum, et non alterius. Tertio, qualiter membra virilia auferuntur, quasi omnino sint a corporibus euulsa. Quarto, quomodo si aliquid præmissorum contingeret potentia Dæmonis inferente per se, non per Maleficam posset discerni. Quinto, quomodo Maleficæ homines utriusque sexus in bestias præstigiosa arte tramsmutant. Sexto, quomodo obstetrices Maleficæ conceptus in utero matris diversis modis interimunt, et ubi hoc non faciunt, Dæmonibus infantes offerunt, et ne hæc quasi incredibilia putarentur, ideo in prima parte operis per quæstiones et argumemtorum solutiones, sunt decisa, Ad quas si opus sit, dubius Lector pro inuestiganda Veritate recurrere potest. Ad præsens tamtummodo acta et gesta per nos reperta, 116sive etiam ab aliis conscripta, in detestationem tanti criminis sunt deducenda ad priores quæstiones, si fortassis alicui difficiles ad intelligendum forent. Ex his quæ in hac secunda parte traduntur fidem capiat, et ab errore resiliat, quo nullam Maleficam esse, aut nullum maleficium posse fieri in mundo æstimavit. Unde primo notandum, quod cum sex modis lædere possunt absque modis quibus alias creaturas lædunt. Et Unus sit, quo amorem malum ingerunt viro alicui ad mulierem, vel mulieri ad virum. Alius est, quo odium vel inuidiam, in aliquo seminare procurant. Tertius in his, qui maleficiati dicuntur ne vi generatiua uti valeant ad fœminam, vel viceuersa fœmellæ ad virum, vel etiam aliis modis aborsum procurando, ut supra tactum est. Quartus, cum in membro aliquo hominem ægrotare faciunt. Quintus, cum vita priuant. Sextus, cum vsum rationis auferunt. Et fateri cum hoc oportet, quod in omni genere rerum, demptis corporibus cœlestibus, veros defectus et veras infirmitates ex virtute naturali inferre possunt, et hoc ex potenti virtute naturali et spirituali, qua corporali quacunque eminent virtute. Nulla etiam infirmitas cum altera concordat, seu etiam defectus naturalis ubi infirmitas desit, ideo diversis mediis utique ad diversas infirmitates et defectus procedant. De quibus aliqua, quantum necessitas postulat in medium producamus, prius tamen ne animus lectoris maneat suspemsus, cur supra corpora cœlestia aliquam immutationem facere non possunt, dicemus triplicem esse causam. Prima, quia super eas etiam quo ad locum pœnalem, existunt, qui locus est ær caliginosus, et hoc propter ipsorum officium eis deputatus, vide supra in prima parte tractatus in quæst. 2. ubi dicitur de incubis et succubis Dæmonibus. Secunda causa, quia corpora cœlestia mouentur a bonis Angelis, vide in plerisque locis de motoribus orbium, præcipue S. Thom. in prima parte, q. 90. in quo concordant Philosophi cum Theologis. Tertia causa propter Universale regimen, et commune bonum Universi, cui detraheretur in generali, si malis permitteretur spiritibus in illa corpora cœlestia aliquas immutationes causare. Unde et illæ immutationes miraculose factæ in veteri aut in novo testamento, a Deo per eorum motores seu Angelos bonos factæ sunt, ut in statione Solis sub Iosue, retrogradatione sub Ezechia, obscuratione præter naturali in passione Christi. In omnibus autem post elementis et elementatis sua Maleficia Deo permittente, et per se absque Maleficis et cum Maleficis exercere possunt, et de facto exercere non cessant, ut patebit. Secundo notandum, quod in omnibus modis maleficandi ut plurimum semper Maleficas informant, ut instrumenta suæ Maleficæ per sacramenta seu sacramentalia Ecclesiæ, vel per quæcunque divina seu Deo consecrata efficiant, ut quando imaginem ceream sub palla altaris ad tempus ponit, vel per Chrisma sacrum filum trahunt, vel ex quibuscunque rebus consecratis. Et hoc quidem triplici ratione, sicut etiam quod sanctioribus anni temporibus, et præcipue circa aduentum domini, et festa natalia sua maleficia exercere solent. Primo, ut non solum homines per talia perfidi fiant, sed etiam sacrilegi, divina quantum in eis est contaminando, et sic plus Deum creatorem suum offendant interius, animas proprias condemnent, et plures in peccata ruere faciant. Secundo, ut Deus sic graviter per homines offensus, Dæmoni majorem potestatem in homines sæuiendi relinquit. Sic etiam Gregorius dicit, quod malis interdum juxta eorum desideria et petitiones concedit, iratusque aliis denegat propitius. Tertio, ut sic sub specie boni apparentis plures simplices facilius decipiat, quando per tacta divinis rebus putant aliquid numinis a Deo obtinuisse, ubi solum peccata majora sunt commissa. Potest et addi quarta ratio super sacratiora tempora et principium 117anni. Nam quia festa plus franguntur peccatis mortalibus, quam mechanicis operibus, juxta Augustin. in lib. decem cordis. Superstitio autem et maleficia de maximis seruilibus operibus Dæmonis est contra divinam reuerentiam. Ideo ut dictum est, homines profunditus cadere facit, et creator amplius offenditur. Et super principium anni dicere possumus, juxta Isidorum libr. 8. Ethicor. cap. 2. quod sicut Ianus a quo Ianuarius mensis dictus est, qui in die circumcisionis incipit, Idolum fuit diversis faciebus confictum, Una tanquam esset finis anni præcedentis, et alia tanquam esset principium futuri, et imminentis anni esset protector, et fortunatus auctor. in ejus reuerentiam, sed potius Dæmonis, in Idolo faciebant pagani varias conmotiones luxuriosas et strenuas, et iocula sibi mutuo tradiderunt, choreas varias duxerunt, mensas præparauerunt, de quibus mentio fit per beatum Augustinum, in multis locis, et fere per totum recitantur 26. q. variis. Et sicut jam mali Christiani has corruptelas imitantur, licet quo ad lasciviam sint translata ab eis ad tempora carnispriuii, quando cum laruis et ludis et aliis superstitionibus discurrunt. Ita et nunc Maleficæ his persuasionibus a Dæmonibus, in ipsorum complacentiam circa principium anni, quo ad divinum officium et cultum, ut festum Andreæ et festa natalia Christi existumt, sua maleficia exercent. Et quidem jam in speciali qualiter per sacramenta. Primo demum qualiter per sacramentalia talia exercent aliqua noviter facta, et a nobis per inquisitionem reperta referamus, oppidum quod nominare non expedit, quia ordo charitatis et rationis imperat et suadet, ubi Malefica corpus dominicum sumpsit, et declinans subito, ut detestabilis modus est mulierum, peplum ori adhibuit, et in panniculum dominicum corpus extrahendo inuoluit, et in ollam in qua bufo erat, sic a Diabolo informata proiecit, et sub terra in stabulum prope horreum domus suæ occultavit, cum aliis plurimis rebus adiunctis, ex quibus sua maleficia exercere habuisset, sed assistente divina pietate tantum facinus detectum ad lucem peruenit. Nam sequente die mercenario quodam causa sui laboris, prope stabulum iter faciente, vocem quasi cujusdam infantis eiulantis audiuit, et quanto propius accessit, vsque dum ad pauimentum sub quo olla abscondita erat peruenisset, tanto clarius audiuit, et æstimans infantem aliquem a muliere subtumulatum, scultetum, seu præsidemtem accessit, et rem gestam sua æstimatione a parricida perpetratam narravit. qui cito missis servitoribus ita esse ut ille narrauerat, repertum est. Exhumare autem puerum nolebat, sed potius ut custodes a remotis positi, si qua mulier accederet sano vsi consilio attendere haberent. Nec enim dominicum corpus ibi absconditum esse noverat, unde et contigit, ut eadem Malefica locum accederet, et sub pallio aliis occulte cernentibus ollam abscondit. Unde capta, et quæstionibus exposita facinus detexit, asserens, dominicum corpus cum bufone fuisse in olla absconditum, ex his pulueribus sua ad libitum nocumenta hominibus seu aliis creaturis auferre posset. Insuper advertendum, quod hanc obseruant Maleficæ communicantes consuetudinem, ut si absque nota efficere valeant dominicum corpus lingua, et non supra recipiant rationibus his ut æstimari potest, ut abnegationes fidei remedium nunquam percipere velint, nec per confessionem, nec per sacramenti Eucharistiæ perceptionem. Secundo, ut eo facilius ex ore dominicum corpus accipiatur, pro earum ut dictum est vsibus applicandum in majorem creatoris offensam. Quare et omnibus Ecclesiæ Rectoribus et populum communicantibus semper injungitur summam adhibere diligentiam, ut plurimum aperto ore, et lingua bene extensa, cum amotione pepli mulieris communicent. Et quanto major adhibetur diligentia, tanto plures Maleficæ per hunc modum notantur. De aliis rebus sacramentalibus innumeras exercent superstitiones. Interdum imagines cereas, quandoque res aromaticas sub palla altaris, 118ut supra tactum est ponentes, et sub limine domus occultantibus, ut per transitum ille pro quo positum est, maleficiatur. Innumera possent deduci, sed hæc minima per majora maleficia approbantur.

De modo quo vim generativam impedire solent, capitulum VI.

De modo autem quo vim generatiuam impedire solent, tam in hominibus quam jumentis, etiam in utroque sexu, potest lector ex his quæ supra tacta sunt in quæstiones, An Dæmones per ipsas Maleficas mentes hominum ad amorem vel odium immutare valeant, Vbi post solutiones argumentorum specialiter fit declaratio de modo, quo vim generatiuam impedire valeant, Deo permittente, ubi tamen notandum, quod tale impedimentum ab intrinseco et extrinseco practicatur. Intrinsece autem fit ab eis dupliciter. Primo, ubi rigorem membri pro fructificatione accommoda directe reprimunt, ne hoc videatur impossibile, cum et motum alias naturalem in aliquo membro impedire possunt. Secumdo, ubi missionem spirituum ad membra in quibus est virtus motiua prohibent, quasi intercludendo vias seminis, ne ad vasa generationis descendat, vel ne excidatur, vel emittatur. Extrinsece procurant interdum per imagines, vel ex herbarum comestionibus, interdum per alias res exteriores, puta ex gallorum testiculis, non tamen credemdum est, quod virtute illarum rerum vir impotens reddatur, sed occulta virtute Dæmonum illudentem hujusmodi Maleficas, per hujusmodi vim generatiuam, ne videlicet vir coire, aut mulier concipere valeat maleficare possunt. Et hujus ratio est, quod plus permittit Deus super hunc actum, per quem primum peccatum diffunditur, quam super alios actus humanos, sic et super serpemtes qui magis incamtationibus deserviunt, quam alia animalia. Unde et pluries a nobis, et ab aliis Inquisitorib. repertum est, quod per serpentes aut per hujusmodi impedimenta intulerumt. Nam quidam captus Maleficus fassus fuerat, quod multis annis sterilitatem tam in hominib. quam iumemtis, quandam domum inhabitantibus per maleficium intulisset. Nider insuper ubi supra refert quendam Maleficum nomine Stadlin, in diocesi Lauzanensi captum, qui et fassus fuerat, quod in certa domo ubi vir et uxor simul permanebant, per sua maleficia successive, in utero uxoris viri septem infantes occidisset, ita ut semper aborsum fecerat fœmina annis multis. Simile fecerat in eadem domo omnibus pecoribus et jumentis fœtosis, quorum nullum viuum partum edidit in eisdem annis. Et cum Maleficus quæstionaretur, qualiter talia procurasset, aut qumo reus esse posset, facinus aperuit dicems : Subter limen ostii domus serpentem posui, qui si amouebitur fœcunditas inhabitantib. restituetur, et sicut prædixit, ita euenit. Nam licet serpens non fuisset inuentus, quia in puluerem redactus, terra tamen omnino asportabatur, et eodem anno uxori et omnib. iumemtis fœcunditas restituta fuit. Aliud denique factum in Richshofen paucis et vix quatuor annis elapsis contigit, famosissima quædam Malefica erat, utpote quæ solo tactu, et omni hora maleficiare et aborsum procurare sciebat. In quo dum uxor cujusdam potentis imprægnata esset, et ob sui custodiam quandam obstetricem ad se recepisset, monitaque ab eadem obstetrice fuisset, ne castrum exiret, et quod præcipue a colloquio et conversatione illius Maleficæ supradictæ se caueret. Post aliquas septimanas immemor illius monitionis castrum exiens, quasdam mulieres congregatas in quodam convivio visitamdi gratia accessit, ubi cum paululum resedisset, Malefica superuenit, et ipsam dominam quasi saluationis gratia super vemtrem ambabus manibus tetigit, et subito puerum se dolorose mouentem persensit. Unde territa ubi ad propria rediit, et rem gestam obstetrici narrasset : Heu inquiens jam puerum perdidistis exclamavit, et ut prædixit 119in partu contigit. Nam nec aborsum integrum, sed paulatim frustra jam capitis jamque pedum et manuum peperit. Magna utique ex divina permissione castigatio in pœnam ejus, videlicet mariti, qui tales Maleficas punire, et injurias creatoris ulcisci deberet. Fuit et in oppido Merssburg Constamtiensis diocesis quidam juvenis intantum maleficiatus, quod nullum actum carnalem cum aliqua, dempta Una exercere poterat. Multis etiam audientibus retulit, quod sæpissime dum eam declinare, et alias terras inhabitare, et fugam capere volebat, adhuc interdum nocturno tempore assurgere, et festine cursu velocissimo, jam per terram, jam per ærem, quasi volando redire volebat.

De modo quo membre virilia auferre solent, capitulum VII.

Sed et hoc quod membra virilia auferre solent, non quidem in rerum veritate corpora humana illis spoliando, sed præstigiosa arte occultando, ut supra in quæstione desuper tacta declaratum est, aliqua gesta in medium producamus. In oppido namque Ravenspurg juvenis quidam juvenculæ adhæsit, quam relinquere volens membrum virile perdidit, præstigiosa utique arte : ut nihil videre aut tangere præter planum corpus posset. Anxius inde cellare quoddam adiit, ut vinum emeret, et paululum residens, mulieri cuidam alteri superuenienti causam tristitiæ suæ aperiendo singula enarravit, et ita esse corpore demonstrabat. Astuta illa, an ne aliquam suspectam haberet, inquisiuit. Et ille utique : talem ipsam denominando, et rem gestam narrando manifestavit. Et illa. Expedit, ut per violentiam aliquam ubi beneuolentia tibi non suffragatur, pro acquirenda sanitate ipsam inducas. At juvenis in crepusculo noctis viam quam transire Malefica solebat obseruavit, et ipsam reperiens, dum pro sanitate corporis sibi reddenda supplicaret. Et illa se innoxiam, nec quicquam scire assereret, ipsam inuadendo manutergium quoddam ad collum fortiter comprimendo strinxit, dixit : Nisi mihi sanitatem restitues, e manibus meis peribis. Unde illa, quia clamare non poterat, et jam facies tumefacta nigrescebat. Sine, inquit, me liberam, et te sanabo. Et juvenis dum nodum et stricturam laxasset, Malefica manu ipsum inter fœmora seu coxas tetigit, dicens : jam habes quod desideras. Et juvenis ut postmodum referebat, notabiliter persenserat, antequam visu aut tactu seipsum certificasset, membrum sibi ex tactu duntaxat Maleficæ fuisse restitutum. Simile Venerandus quidam pater honestate vitæ et scientia præclarus in ordine, e conventu Spirensi referre solebat. Quadam inquit die, dum confessionis audientiæ instarem, juvenis quidam accessit, et inter verba confessionis membrum virile lamentabiliter se perdidisse asservit. Admirans ego pariter et verbis suis faciliter credere nolens, eo quod levis corde qui facile credit, a sapiente judicatur. Experientia didici per visum, nihil cernendo, dum juvenis locum, vestes detegendo demonstrasset, unde in me sanoque consilio vsus, an ne aliquam haberet suspectam, quæ ei tale maleficium intulisset, inquisiui, et juvenis, Unam se habere suspectam sed absentem, et in Vuormatia residentem asservit. Tunc ego, hoc tibi injungo, quanto citius ipsam accedas, et promissionibus ac blandis verbis pro posse ipsam emollire studeas, quod et fecit. Nam post paucos dies reuersus est, gratias mihi referens, se sanum et cuncta recuperasse asservit, et sic verbis credidi, experientia tamen visus certificatus denuo. Sunt tamen et hinc aliqua notanda ad intelligendum clarius quæ supra de eadem materia tacta sunt. Primo, quod nullo modo credendum est, talia membra euelli aut segregari corporibus, sed arte præstigiosa per Dæmonem ut nec videri aut tangi valeant, occultari. Et hoc auctoritate et ratione, 120licet supra tactum sit, ubi Alexander de Ales parte secunda dicit : Præstigium proprie sumptum est illa illusio Dæmonis, quæ non habet causam ex parte mutationis rei, sed solummodo ex parte cognoscentis, qui deluditur, sive quantum ad interiores sensus, sive quantum ad exteriores. Super hæc tamen verba notandum, quod hinc illuduntur duo sensus exteriores, scilicet, visus et actus, et non interiores, ut sunt sensus communis, phantasia, imaginatiua, extimatiua et memoria, licet S. Thomas tantummodo ponat quatuor, ut supra tactum est, eo quod phantasiam et imaginatiuam ponit Unam, et bene, pauca enim differentia est inter imaginari et phantasiari. Tho. in 1. par. q. 69. Et hi sensus immutantur, et non exteriores solum, quando nihil occultatur vel manifestatur vel vigilando, vel dormiendo. Vigilando, ut dum res aliter videtur quam in se sit, ut cum quis videt aliquem equum cum assessore devorantem, aut in bestiam esse hominem transformatum, aut seipsum bestiam esse, et cum bestiis debere incedere æstimantem. tunc enim sensus exteriores deluduntur, et occupantur per interiores, quia virtute Dæmonum species sensibiles dudum reseruare in thesauro specierum sensibilium, ut est memoria, non illa intellectiua in qua species intelligibiles conseruantur, sed memoria quæ est conservatrix specierum sensibilium, quæ etiam est in posteriori parte capitis, educuntur virtute Dæmonum, Deo interdum permittente, ad sensum communem imaginatiuam, et tam fortiter imprimuntur, quod sicut necesse habet imaginare equum vel bestiam per impetuosum actum, quo Dæmon educit de memoria speciem equi vel bestiæ, ita necesse habet æstimare, se videre per oculos exteriores tantum talem bestiam, quæ in re ab extra non est bestia, sed per impetuosam Dæmonis operationem, mediamtibus illis speciebus sic videtur. Nec mirum videatur, quod Dæmones possunt, cum et natura hoc facere potest etiam defectuosa, ut patet in freneticis, melancholicis, maniacis, et ebriis aliquibus, qui non possunt discernere. Et frenetici putant se mira vidisse, et videre bestias et alia horrenda, cum tamen nihil in rerum veritate, vide supra in quæstione, An Maleficæ mentes hominum ad amorem vel odium possunt immutare, ubi plura notamtur. Est demum et ratio in se clara. Nam cum Dæmon habeat quandam potestatem super quasdam res inferiores, excipiendo tantummodo animam : Ideo potest et circa istas res aliquas immutationes facere, quamdo Deus sinit ut res appareamt aliter quam sint. Et hoc ut dixi, aut turbando aut illudendo organum visus, ut res clara videatur nubilosa, sicut etiam post fletum propter humores collectos lumen aliter apparet quam ante, vel operando in imaginatiuam potentiam per transmutationem specierum sensibilium ut dictum est, vel humores varios mouendo, ut appareant ignea vel aquæa, quæ sunt terrestria vel sicca, ut quidam faciunt, quod omnes in habitatione aliqua habent se vestimentis exuere et denudare, putantes se in aquis natare. Vlterius autem super modum præfatum quæritur, An hujusmodi illusiones indifferenter bonis et malis accidere possunt, sicut inferius patebit, corporales aliæ infirmitates etiam in gratia existentib. inferri a Maleficis possunt. Super quo inhærendo verbis Cassiani col. 2. Abbatis Sireni, dicendum est quod non, unde œms isti sic illuduntur, præsumumtur in peccatis mortalibus esse. Dicit. n. ex verbis Antonii patet Dæmonem nullatenus posse mentem cujuscunque vel corpus inuadere, nec habere facultatem aliquam in cujuslibet animam penitus irruendi, nisi eam primo destituere omnibus cogitationib. sanctis ac spirituali contemplationem vacuam nudamque reddiderit. Concordat cum eo quod Philos. 1. de cons. ad Boëtium tangit. Talia tibi contuleramus arma, quæ 121nisi prior abiecisses, inuicta te firmitate tuerentur. Unde Cassia. ibidem refert de duobus Maleficis paganis, per differemtes in malitia successive per sua maleficia Dæmones miserunt ad cellam B. Antonii, ut eum tentationib. exinde fugarent, odio viri S. infecti, eo quod multitudo populi ad eum quotidie confluebat. Qui Dæmones licet amarissimis cogitationum stimulis eum pullarunt, illos tamen repulit signo crucis fronti et pectori impresso, et orationum incubationib. insistendo. Ita dicere possumus, quod œms qui sic a Dæmonibus ludificamtur, absque aliis infirmitatibus corporalibus, utique divina gratia inhabitante carent. Unde et illud Tobiæ 6. Qui libidini deserviunt, in eos Diabolus accipit potestatem. Concordat et illud quod supra circa primam partem tractatus, in quæstione : An Maleficæ operantur circa homines in bestiales formas illos transmutamdo tactum est, ubi juvencula conversa fuit in equam sua æstimatione. et omnium eam aspicientium, dempto S. Machario, cujus sensus Diabolus illudere non poterat, ad quem ducta pro sanitate, cum jam veram mulierem et non equam aspiceret, et e converso œms alii acclamarent, quod equa eis videretur, Ipse sanctus suis orationibus eam et alios a tali illusione liberavit, asserens, hoc ei accidisse, quia divinis non vacasset, nec sacramemta ut dicebat. s. confessionis et Eucharistiæ, ut dicebat, frequentasset. Unde juvenis, qui eam de turpitudine sollicitauerat, licet renuisset ex honestate, tamen Iudæus Maleficus quem juvenis ea de causa ut juvenculam maleficaret accesserat, virtute Dæmonis eam in equam converterat. Summarie concludamus, quod in bonis fortunæ, sicut sunt res exteriores, ut bona temporalia, fama et sanitas corporis, licet boni per Dæmones, et sua membra lædi possint in eorum meritum et probationem, sicut de Beato Job patuit, qui in talibus per Dæmonem læsus fuit, tamen eis inuitis : sicut in nullúm peccatum per maleficia trahi possunt aut violentari, licet ab intra et in carne ab extra valeant tentari. Item etiam nec hujusmodi illusiones fantasticas actiue et passive inferre possunt. Actiue, ut eorum sensus haberent Dæmones illudere, sicut aliorum in charitate non existentium. Passive, ut eis eorum membra præstigiosa illusione haberent auferre. Hæc enim duo Beato Job nunquam Diabolus inferre potuisset, præsertim passiuum nocumentum, super actum Venereum, qui tantæ continentiæ erat, ut dicere posset : Pepigi fœdus cum oculis meis, ne quidem cogitarem de virgine. A fortiori de muliere aliena, cum tamen super peccatores Dæmon magnam noscitur (ex verbis Evangelii, Lucæ 11. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quæ possidet) habere potentiam. Verum ex his si quis quæreret circa illusiones membri virilis, quod licet illam illusionem non posset Dæmon existenti in gratia inferre passive, An né posset actiue, ut. s. existens in gratia illuderetur in suo visu, quia videret membrum annexum, cum tamen ille qui sibi existimaret ablatum, non videret annexum, nec etiam alii circumstantes, quod si conceditur, videtur esse contra prædicta. Potest dici, quod quia non tanta vis existit in damno actiuo sicut passiuo, capiendo actiuum, non qui actiue intulit, sed qui damnum ab extra videt, ut de se patet. Ideo existens in gratia, licet posset videre damnum alterius, et in illo Dæmon sensus ejus illuderet, non tamen posset sibiipsi tale damnum inferre passive, ut scilicet suo membro priuaretur, cum libidini non deservit, sicut per oppositum, ut Angelus dixit Tobiæ : Qui libidini vacant Dæmonium accipit potestatem. Quid denique, sentiendum super eas Maleficas, qui hujusmodi membra in copioso interdum numero, ut viginti vel triginta membra insimul ad nidum avium, vel ad aliquod scrinium includunt, ubi 122et quasi ad viuentia membra se mouent, vel auenam vel pabulum consumenda, prout a multis visa sunt et communis fama refert. Dicendum quod diabolica operatione et illusione cuncta exercentur, sic enim sensus videntium illuduntur modis supra tactis. Retulit enim quidam, quod dum membrum perdidisset, et quandam Maleficam causæ recuperandæ suæ sanitatis accessisset. Illa ut quendam arborem ascenderet infirmo iniunxit, et ut de nido in quo plurima erant membra, si quod vellet accipere posset indulsit. Et cum ille magnum quoddam accipere attentasset, non ait Malefica illud accipias, et quia Uni ex plebanis attineret subiunxit, hæc omnia utique præstigiosa illusione fieri a Dæmonibus modis supra tactis organum visus per transmutationem specierum sensibilium in imaginatiuam potentiam turbando. Nec enim oportet asserere, quod Dæmones sint in assumptis sic membris ostendentes, quemadmodum solent in assumptis corporibus ex aêre Maleficis, et interdum hominibus apparere, et cum eis conversari. Ratio est, quia faciliori modo, videlicet per motum interiorem localem specierum sensibilium ex conservatoria seu memoratiua potentia ad imaginatiuam ista facere possunt. Et si quis dicere vellet, quod etiam simili modo facere possent, ubi in assumptis corporibus asseruntur maleficis aut aliis hominibus conversari, ut videlicet tales apparitiones facerent per transmutationem specierum sensibilium in imaginatiuam potentiam, ut homines, dum putarent Dæmones in assumptis corporibus esse præsentes, tunc non essent nisi tales specierum sensibilium in interioribus potentiis immutationes. Dicendum, quod si nil altius Dæmon ostendere vellet, nisi tantummodo humana effigie præsentationem, tunc utique opus non esset ei in assumpto corpore apparere, cum sufficienter per præfatam transmutationem hoc efficere posset. Non autem, quia altiora habet exercere, puta loqui, convesci, et aliis spurcitiis intendere. Ideo et ipsum præsentem esse oportet, ab extra visui realiter in assumpto corpore se obiiciendo, quia virtus Angeli ibi est ubi operatur, secundum DD. In quæstione vero qua quæritur, quid si Dæmon per se absque Malefica membrum virile alicui auferret, an aliqua sit differentia inter Unam ablationem et alteram ? Dici potest ultra illa quæ tanguntur in prima parte tractatus, in quæstione, an Maleficæ membra virilia possint auferre, quod ubi Dæmon per se membrum auferret, tunc vere realiter auferret, et vere et realiter restitueret, quamdocunque restituere haberet. In secundo, sicut non absque læsione, ita non absque dolore auferret. Tertio, quod nunquam nisi coactus per bonum Angelum hoc faceret, eo quod materiam sui lucri amputare haberet, novit. n. plura maleficia super illum actum exercere, quam super alios humanos actus. Sicut enim Deus plus permittit illum actum maleficiare quam alios humanos actus, ut sup. tactum est, quæ singula locum non habent, ubi per Maleficas, Deo permittemte, operatur. Et si dubitatur, an Dæmon plus effectat homines et creaturas per seipsum lædere quam per Maleficas, dici potest quod nulla est conparatio. Infinitum enim plus affectat per Maleficas lædere, Tum quia majorem infert Deo contumeliam, creaturam sibi dicatam vsurpando. Secundo, quia cum Deus amplius offenditur, amplius sibi nocendi hominibus potestas permittitur. Tertio propter sui lucrum, quod in perditionem statuit animarum.

De modo quo homines in bestiales formas transformant, capitulum VIII.

Sed et hoc, quod Maleficæ homines in bestiales formas virtute Dæmonum, qua talia principaliter operatur, transformamt, licet in 1. par. operis, quæst. an talia Maleficæ 123valeant efficere, satis sit declaratum, quia tamen aliquibus illa quæstio sub suis argumentis et solutionibus nimis posset esse obscura, præsertim cum acta et gesta super hæc non sunt deducta. Modus etiam, quo seipsas sic transformant, non est expressus, ideo præsens addenda est declaratio, per solutiones plurimorum dubiorum. Et primo, quod canon ille 26. q. 5. Episcopi, non est sic nude intelligendus circa hanc materiam, prout plures etiam docti, sed utinam bene docti decipiuntur, et qui publice in eorum sermonibus asserere non verentur, hujusmodi tramsmutationes præstigiosas nullo modo etiam virtute Dæmonum posse fieri. Et hoc utique in magnum fidei detrimentum, ut sæpe tactum est, Maleficarum confortationem, quæ et multum de talibus congaudent sermonibus. Contingit autem hoc hujusmodi prædicatoribus, eo quod in cortice et non in medulla verborum canonis laborant, ut supra tactum est. Cum enim dicit : Quisquis credit posse fieri aliquam creaturam aut in melius, aut in deterius transmutari, aut transformari in aliam speciem, vel in aliam similitudinem nisi ab ipso creatore qui omnìa fecit, proculdubio infidelis est. Hîc pius Lector attendat ad duo principalia. Primo super verbum fieri. Secundo super verba, in aliam similitudinem converti. Super primum sit resolutus, quod fieri capitur dupliciter, videlicet, pro creari, et pro naturali productione alicujus rei. Primo modo soli Deo convenit, ut notum est, quia sua infinita potentia aliquid ex nihilo creare potest. Secumdo modo distinguendum est de creaturis, quia aut sunt creaturæ perfectæ, ut homo, et asinus, etc. aut sunt imperfectæ, ut serpentes, ranæ, mures, etc. quæ ideo dicuntur imperfectæ, quia ex putrefactione generari etiam possunt, licet enim semper de primis loquitur canon, non de secundis, quod potest patere eo quod Albertus in libr. de animalibus ubi quærit, an Dæmones possint facere vera animalia ? Et respondit quod sic, sed hoc quo ad imperfecta animalia, etiam cum ea differentia, quod non instanti sicut Deus operatur, sed motu quodam licet subito, sicut patet de Maleficis Exo. 7. si placet vide aliqua quæ in notata quæstione tanguntur, circa primam partem operis, et in solutione primi argumenti. Super secundum ubi tangitur, quod non possunt aliquam creaturam transmutare, Dicas quod est duplex transmutatio, substantialis et accidentalis, et hæc accidentalis iterum duplex, quia per formam naturalem et inhærentem rei quæ videtur, vel per formam non inhærentem rei quæ videtur, sed inhærentem organis et potemtiis ipsius videntis. De primis loquitur canon, et præcipue de formali seu quidditatiua transmutatione, prout Una substantia in aliam transmutatur, cujusmodi solus Deus, qui talium quidditatum creator existit, facere potest, loquitur etiam et de secunda, licet illam Dæmon efficere possit, inquantum per infirmitates divina permissione immissas, aliqua forma accidentali corpori inducitur, ut ubi leprosa facies appareret, vel hujus simile, sed quia proprie de his non loquitur, sed de præstigiosa apparitione, secundum quam videntur res transmutari in alias similitudines : Dicimus quod has transmutationes allegams, ea excludere non potest, quæ auctoritate, ratione, et experientia insimul, ex his quæ supra certa experimenta, quæ August. lib. 18. cap. 17. de civita. Dei refert, deducuntur, et per varias quæstiones illa etiam declarando, nam inter alias præstigiosas transformationes refert, quod famosissima maga Circes mutauerit socios Vlyssis in bestias. Et quod quædam stabulariæ mulieres convertissent hospites suos in jumenta onera portantia. Refert etiam socios Diomedis in aues conversos, et quod postea longo tempore circa templum Diomedis volassent. Et quod præstantius narrasset de parte sua veraciter, quod ipse pater 124dixisset, se caballum fuisse, et annona cum aliis animalibus baiulasse. De primo namque, quod socii Vlyssis fuissent in bestias mutati, ubi utique sola apparentia fuit, et oculorum deceptio, ita quod forma illa bestialis educta fuit de conservatorio, seu memoria specierum ad ipsam vim imaginatiuam, unde et visio imaginaria causabatur, et consequenter ex forti impressione in potentias alias, et organa videns æstimabat se bestiam videre, modo quo supra in præcedenti ca. tactum est, sed quomodo ista fieri possunt virtute Dæmonis sine læsione, infra patebit. De secundo vero, ubi hospites in jumenta, onera portantia a stabulariis convertebantur, et similiter hoc quod de Præstantio se equum fuisse et bladum portasse narratur. Notandum, quod ibi tres fuerunt deceptiones. Prima, quod illi homines præstigiosa arte videbantur conversi in jumenta, quæ conversio facta fuit modo supra tacto. Secunda, quod illa onera ubi excedebant vires portamtium, Dæmones inuisibiliter illa attulerunt. Tertia, quod illi qui aliis videbantur transmutari in species, sibi ipsis etiam videbantur se in bestias conversos, sicut Nabuchodonosor contigit, ubi septem tempora super eum fuerunt immutata, ut fœnum quasi bos comederet. De illo autem quod socii Diomedis fuissent in aues conversi, et circa templum volasse, dicendum, quod ille Diomedes, quia in exitu Græcorum circa obsidionem civitatis Troiæ fuerat, ubi ad propria redire volebat, in mari cum sociis submersus fuit, Ideo cum suggestione cujusdam Idoli templum sibi quasi inter deos annumeratus esset, constructum fuerat, Dæmones in confirmationem erroris longo tempore tanquam aues loco eorum volebant, quare et aliud genus superstitionis a prædictis præstigiis ibi fuit, quia videlicet non per reductionem specierum sensibilium ad vim imaginatiuam, sed in assumptis corporibus tanquam aues volantes se oculis aspicientium ingerebant, quod si quæritur : An etiam prædicto modo per redactionem specierum sensibilium aspicientes illudere potuissent, ut Dæmones non in assumptis corporibus ex ære tamquam volantes aues se ingessissent. Dicendum quod sic. Nam et opinio quorundam fuit, (ut recitat S. Tho. in 2. senten. dist. 8. ar. 2.) quod Angeli quicunque, sive boni sive mali nunquam assumerent corpora, sed quod omnia quæ de eorum apparitionibus legumtur in scripturis, facta fuerint in præstigiis, vel secundum visionem imaginariam. In quibus verbis notatur a Doctore sancto differemtia inter præstigium et imaginariam visionem. Quia præstigium potest habere rem ab extra corporali visui se obiiciemtem, licet aliter videatur quam sit. Imaginaria autem visio non hoc necessario requirit, ut videlicet res ab extra obiiciatur, sed potest fieri absque illa exteriori objectione, tantummodo per illas interiores species sensibiles, ubi ad vim imaginariam reducuntur. Unde illorum opinionem sequendo, socii Diomedis non fuerunt repræsentati per Dæmones in assumptis corporibus et similitudinibus avium, sed tantummodo fantastica et imaginarìa visione per illarum videlicet specierum sensibilium reductionem, etc. ut supra. Sed quia Doctor sanctus opinionem illam ut errorem, et non ut opinionem simplicem reprobat (licet non ut hæresim forte, ut pie creditur) cum etiam tales apparitiones imaginarie interdum a bonis, et a malis Angelis fuerint absque corporibus assumptis vsitatæ : Ideo ut ibidem dicit, cum sancti communiter dicunt Angelos etiam corporali visione apparuisse, et talis apparitio fit in assumptis corporibus. Textus etiam Scripturæ sacræ super tales corporales apparitiones plus concordat, quam super imaginarias aut præstigiosas. Ideo ex his ad præsens dicere possumus, etiam super quascunque visiones 125consimiles illis de socii Diomedis, quod licet illi socii imaginaria visione videntium potuissent opere Dæmonum videri, modo quo dictum est, tamen potius præsumitur, quod per Dæmones in assumptis corporibus ex elemento æris, tanquam aues volantes fuerint visi, aut quod aliæ aues naturales a Dæmonibus agitatæ illos repræsentauerint.

Qualiter dæmones intra corpora et capita existunt sine læsione, quando præstigiosas operantur transmutationes, capitulum IX.

Quod si ulterius super modum præstigiosæ transmutationis quæritur : An intra corpora et capita tunc existant, et an tales sint tanquam obsessi a Dæmonibus æstimandi, et qualiter fieri possit, ut absque læsione potentiarum et virium interiorum possit species ab Una potentia interiori ad aliam deducere. Et utrum tale opus debeat cemseri miraculosum factum, aut non ? Ad primum oportet distinguere de præstigiosa illusione, eo quod ut dictum est. Illa illusio fit enim interdum super sensus exteriores, interdum super interiores vsque ad sensum exteriorem. Prima ergo licet possit fieri absque hoc, quod Dæmones intrent potentias exteriores illa occupando, sed tantum exterius deludendo, ut ibi corpus aliquod occultare vellet, per interpositionem alicujus alterius corporis, vel alio quocunque modo. Aut ubi per se corpus assumeret, et se visui obiiceret. Secunda tamen non potest fieri, nisi ipsum caput et potentias principaliter occupet. Et hoc ostemditur auctoritate et ratione. Nec obstare potest, quod duo spiritus creati non possunt esse in Uno et eodem loco, et anima sit in qualibet parte temporis. Est autem auctoritas super hoc Damasceni. Angelus ibi est, ubi operatur. Ratio S. Th. 2. sen. dist. 7. ar. 5. Omnes Angeli boni et mali ex virtute naturali quæ præstantior utique est quacunque corporali, habent potestatem transmutandi corpora nostra. Patet hoc, nedum propter præstantiam et nobilitatem naturæ, sed et ideo, quia tota machina mundi, et creatura corporalis administratur per Angelos. Grego. 4. dial. In hunc mundum visibile nihil nisi per creaturam inuisibilem disponi potest, tamen omnia corporalia reguntur per Angelos, sicut et motores orbium asseruntur, non solum a Doctoribus sanctis, sed etiam a Philosophis omnibus. Patet et ex eo, quod omnia corpora humana mouentur ab animabus, sicut omnia alia per corpora cœlestia, et per ipsorum motores. Si cui placet videat S. Tho. in 1. parte. q. 90. art. 1. Ex quo concluditur, quod quia Dæmones ubi operantur ibi sunt, ideo quando fantasias et interiores potentias perturbant, tunc etiam ibi existunt. Item, licet illabi animæ illi sit tantum possibile, qui eam creavit, tamen Dæmones etiam illabi possunt, Deo permittente, corporibus nostris. Et quia pro tunc possunt impressiones facere in potentias interiores, affixas organis corporalibus, Ideo et per illas impressiones, sicut immutantur organa, ita immutantur operationes potemtiarum, modo quo dictum est, quod educere possunt species reservatas in Una potentia affixa organo, sicut ex memoria quæ est in ultima parte capitis, educit speciem equi, localiter mouemdo illud fantasma vsque ad mediam partem capitis, ubi est cellula virtutis imaginatiuæ, et demum consequenter vsque ad sensum communem, cujus residentia est in anteriori parte capitis. Et omnia subito sic immutare et perturbare possunt, ut formæ tales necessario æstimentur, ac si exteriori visui obiicerentur : Exemplum patuit ex naturali defectu in freneticis, et aliis maniacis. 126Quod si quæritur, quomodo hoc absque dolore capitis efficere possit, facilis est responsio. Primo, qui enim organa non diuidit, nec immutat quæ ad ipsorum subjectum, sed tantummodo species mouet. Item secundo, quia non alterat immittendo aliquam qualitatem actiuam, unde necessario passio sequatur, cum et ipse in se Dæmon omni qualitate corporali careat, ideo sine alio talia operari potest. Item tertio, quia ut dictum est, tantummodo facit transmutationes per motum localem, ab Uno organo ad aliud, et non per alios motus, ex quibus alterationes læsiuæ interdum causantur. Illud ergo quod difficultatem facit, quod quia duo spiritus non possunt esse in eodem loco, puta diffinitiue, et anima etiam existit in capite, quomodo tunc Dæmones ibidem existere possunt ? Dicendum, quod residentia animæ assignatur centro cordis, in quo vitam influendo omnibus membris communicat. Exemplum datur de aranea in medio telæ, quæ sentit tactum ex omni parte, tamen quia dictum Augustini in libro de Spiritu et Anima, quod est tota in toto, et tota in qualibet parte corporis. Ideo dato, quod sit in capite, adhuc Dæmon ibi operari potest, quia alia est ejus operatio ab operatione animæ, cum operatio animæ in corpore est, ut informat, et vitam influat, unde est ibi sicut forma in materia, non sicut in loco : Dæmon autem sicut in tali parte corporis, et tali loco immutando et operando circa species sensibiles. Unde quia nulla confusio operationum est inter eos, Ideo utrunque simul in eadem parte corporis esse possunt. Ad illud, An tales sint tanquam obsessi et arreptici, id est, a Dæmonibus arrepti æstimandi, quia specialem hoc vult habere declarationem. An videlicet hoc possibile sit, ut opere Maleficorum aliquis ut obsessus a Dæmone, id est, quod Dæmon eum possideat de re et corporaliter. Ideo de tali materia specialis tractabitur modus in capitulo sequenti, habet enim et hoc specialem difficultatem : An operibus Maleficorum id fieri valeat. Ad illud tantummodo : An temporalia opera Maleficorum et Dæmonum sint ad modum miraculorum operum censenda : ita quod debeant opera miraculosa æstimari ? Dicendum quod sic, inquantum fiunt præter ordinem naturæ creatæ nobis notæ per creaturæ nobis ignotæ licet non sint proprie miracula, sicut illa quæ fiunt præter ordinem totius naturæ creatæ, qualia sunt miracula Dei et Sanctorum. (Vide, quæ in prima parte operis sub quinta quæstione et reprobatione tertii erroris tacta sunt.) Vltra quæ addenda sunt hæc, propter eos qui hujusmodi opera impugnare possent, quasi non debeant censeri opera miraculosa, sed simpliciter opera diabolica, eo quod cum miracula sint data in confirmationem fidei, non debet concedi fidei aduersatio. Tum etiam, quia signa Antichristi dicuntur ab Apostolo signa mendacia. Sed dicendum ad primum, quod miracula facere, est donum gratiæ gratis datæ. Unde sicut per malos possunt fieri homines, ita et per malos spiritus, in his videlicet, ad quæ eorum virtus extendere se potest. Unde etiam discernumtur miracula per bonos facta, ab illis quæ per malos fiunt ad minus tripliciter. Primo ex efficacia virtutis operantis, quia signa facta per bonos divina virtute fiunt, in illis etiam ad quæ virtus actiuæ naturæ se nullo modo extendit, sicut suscitare mortuos et hujusmodi, quæ Dæmones secundum veritatem facere non possunt, sed in præstigiis tantum : ut Simon Magus de mortuo cujus caput agitabat, quæ diu durare non possunt. Secundo, ex utilitate signorum, quia signa per bonos facta sunt de rebus utilibus, ut in curationibus infirmitatum, et hujusmodi. Signa autem per Maleficas facta sunt de rebus nocivis vel vanis, sicut quod volant in ære, vel reddant membra hominum stupida et hujusmodi. Et hanc differentiam assignat Beatus Petrus in itinerario Clementis. Tertia differentia est quantum ad finem, 127quia signa bonorum ordinantur ad ædificationem fidei, et bonorum morum. Sed signa malorum sunt in manifestum nocumentum fidei et honestatis. Etiam quantum ad modum operandi differunt, quia boni operantur mirabilia per invocationem divini nominis pie et reuerenter. Sed malefici et mali quibusdam deliramentis, et Dæmonum invocationibus. Aliud etiam non obstat, quod videlicet Apostolus opera Diaboli et Antichristi nominat signa mendacia, quia tunc mirabilia quæ fient ab eo divina permissione sunt vera et etiam falsa, diversis respectibus. Vera, in illis quæ fiunt virtute Dæmonis, ad quæ ejus virtus se extendere potest. Falsa, quando faciet ea ad quæ sua virtus se non potest extendere, ut suscitare mortuos, illuminare cæcos, quia in primo ubi facere attentabit, aut intrabit corpus defuncti, aut illud amouebit, et loco illius ipse in assumpto corpore ex ære se præsentabit, et sic in secundo præstigiosa arte visum aufert, aut infirmitates alias, et subito sanabit a læsione cessando, non qualitates interiores rectificando, sicut in legenda Bartol. ponitur. Possunt etiam omnia mirabilia opera Antichristi et Maleficarum dici signa mendacia, inquantum solummodo ad cipiendum fiunt, jam et tunc operabitur Antichristus. Hæc Thomas dist. 8. de virtute Dæmonum in operandum. Posset etiam hinc adduci differentia miraculorum, quæ ponitur in compendio Theologicæ Veritatis, et inter mirum et miraculum, quia cum miraculum proprie quatuor requirat. s. quod sit a Deo, et quod sit præter existentiam naturæ, contra cujus ordinem fit. et tertio, quod sit euidens, et quarto quod ad fidei corroborationem : quia ergo in operibus Maleficarum primum et ultimum ad minus deficiunt, ideo mira opera, non autem miracula dici possunt. Et etiam ratione, quia etsi aliquo modo miracula dici possunt, quia tamem quædam sunt supra naturam, quædam contra naturam, quædam præter naturam. Et supra naturam sunt illa, in quibus non est simile in natura, nec ejus potentia, ut virginem parere. Contra naturam, ut quæ fiunt vsu contrario naturæ, terminantur autem ad conforme naturæ, ut cæci illuminatio. Et præter naturam, ut quæ fiunt ordini simili naturæ, ut in mutatione virgarum in serpentes, quod natura facere potuisset longam putrefactionem, propter rationes seminales, sic etiam opera magorum dicentur mirabilia. Rem gestam narrare expedit, et paululum ejus declarationi insistere. Est oppidum in diocesi Argentinensi, cujus nomem occultare ordo charitatis et honestatis postulat, in quo laborator quadam die, dum ligna ad comburendum duntaxat in domo fecerat, Catus quidam non paruæ quantitatis ipsum molestare, ei importune se obiiciendo visus est, quem abigendo ecce alius majoris quantitatis simul cum priori acrius ipsum aggreditur, quos iterum ubi repellere volebat, ecce tres pariter, et jam versus vultum saliendo, jamque inter tibias morsibus lacerando ipsum aggrediuntur. Perterritus inde, et ut retulit, majori anxietate nunquam perplexus, signo crucis se muniemdo, et opus prætermittemdo, per incisa ligna catos infestos et modo ad faciem, modo ad guttur denuo saltantes, jam Unam ad caput, jam alteram ad pedes, aut super dorsum percutiendo vix abegit. Et ecce post horæ spacium, dum iterum suo opere vult insistere, duo famuli oppidi consulum, tanquam malefactorem ipsum capientes, ad præsentiam Baliui seu judicis ducere volebamt, qui judex a longe ipsum aspiciens, nec audientiam sibi præstare volens, imperat ad profundum cujusdam turris seu carceris, ubi plectendi includebamtur ad mortem, proiiceretur. Eiulans ille, et cur talia pateretur, cum in nullo crimine 128se conscium agnosceret, per triduum custodibus carceris quærulose lamentabatur. Et hi quidem quanto pro audientia sibi præstanda amplius instarent, Tanto acrius judex ita sæuiebat verbis contumeliosis, asserens, qualiter et quomodo tantus Maleficator adhuc reatum suum non agnosceret, aut quomodo se innocentem proclamaret, cum euidentia facti ejus flagitia horrenda demonstraret. Et cum hi nil proficerent, tamen suasu aliorum Consulum judex inductus, audientiam sibi præstare habuit. Eductus itaque de carcere, cum ante judicem staret, et judex ipsum intueri renueret, pauper genibus aliorum circumsedentium, prouolutus, petiit, ut causa suæ calamitatis sibi aperiretur, sicque judex in hæc verba prorupit : Tu scelestissimus hominum, quomodo tua flagitia non recognoscis ? Ecce tali die, et tali hora tres matronas præcipuas hujus civitatis vulnerasti, ut in lectis decumbentes, nec surgere aut mouere se valeamt. Refocillatus pauper, et de die et hora, ac de euentu rei apud se ruminans, dixit : En diebus vitæ meæ mulierem nunquam percussi aut verberaui, et quod tali die et hora sectioni lignorum insteti, testium legitima productione probabo. Sed et vestri familiares sequenti hora huic operi me insistentem comparuerunt. Tunc iterum furibundus judex : Ecce ait, quomodo scelera sua palliare nititur, Mulieres verbera deplangunt, demonstrant, et quod eas percusserit publice testantur. Tunc pauper amplius super euentum rei ruminans. Illa inquit hora creaturas me percussisse recolo, non ego mulieres. Attoniti circumsedentes, et ut cujusmodi creaturas percusserit reserari cupiunt. Tunc ille rem gestam (et prout supra tactum est,) omnibus stupentibus recitavit. Et intelligentes opus Dæmonis fuisse, pauperem solutum et illæsum abire, et quod negotium nulli reuelaret præcipiunt. Sed nec a fidei zelatoribus qui et interfuerant, euentus occultari potuit, super quem modum aliqua disserendo, An ne Dæmones in assumptis sic effigiis absque præsentia Maleficarum apparuerint, aut earum corporalis præsentia præstigioso artificio in bestiales illas formas transmutata fuerit ? Respondendo concludere oportet, quod licet utrunque virtute Dæmonum fieri possit, ipsum tamen secundum factum fuisse amplius præsumitur. Nam motum localem ubi Dæmones in effigiis catorum laboratorem inuaserunt, etiam laboratoris ictus et verbera catis illata mulieribus in domo residentibus subito, et per ærem inferre potuisse, et hoc propter pactum mutuo dudum initum nemo dubitat. Sic enim et læsionem vel puncturam, quam inferre volunt, sciunt alicui imagini depicto vel fuso, ubi aliquem maleficiare volunt, quod non illi imagini, sed illum quem præsentare habet juxta puncturas super imagines factas lædunt, varia super hunc modum gesta deduci possent. Nec valet instantia, si quis obiiceret, illas mulieres sic læsas, fortassis fuisse innocentes, eo quod et per exempla tacta læsiones etiam innocentibus posse contingere patet. Dum aliquis ignoranter per imaginem artificialem a Malefica læditur instantia non valet, quìa aliud est a Dæmone per Maleficam lædi, et aliud per ipsum Dæmonem absque Malefica, quia Dæmon per se in effigie animalis tunc verbera suscipit, quando alteri sibi per pactum conjuncto infert, Et quando cum ejus consensu ad talem apparitionem, sub tali forma et modo se ingessit. Unde sic tantummodo noxios et sibi per pactum conjunctos nocere potest, et nullo modo innocentes. Per Maleficas autem ubi Dæmones lædere quærunt, tunc etiam innocentes permissione divina in ultionem tanti criminis sæpe affligunt, verum etiam Dæmones per se interdum (Deo permittente,) et innocentes lædunt ut dudum Job sanctissimum læserunt, sed ibi non fuerunt, nec vsus fuit Diabolus hujusmodi præstigiosis apparitionibus, prout in tali facto, et per tale fantasma 129catti, quod animal perfidorum est appropriatum signum, sicut canis prædicatorum in scripturis. Unde semper mutuo sibi insidiantur. Et ordo prædicatorum sub figura catuli latrantis, in primo fundatore aduersus hæreses præmonstratus fuit. Præsumitur autem quod per secundum modum Maleficæ illæ tres laboratorem inuaserunt, tum quod primus modus non tantum eis placuisset, tum quia secundus earum curiositati magis congruit. In quo etiam talis ordo circa tria servatus fuit. Primo, quo ad Dæmonum instantiam sollicitantæ super hoc fuerunt, et non Dæmones ad instantiam Maleficarum. Sic enim sæpissime ex earum fassionibus repertum est a nobis, quod ad instantiam Dæmonum eas continue ad mala perpetranda infestantes : plura habent facere, et verisimile, quod de se non cogitassent pauperem molestare. Causa autem quare Dæmones ad hoc sollicitabant, sine dubio extitit, quod quia bene noscunt ubi crimina manifesta impunita remanent, amplius Deus offenditur, fides catholica dehonestatur, et ipsarum numerus amplius augmentatur. Secundo, habito earum consensu, Dæmones earum corpora localiter transtulerunt, ea facilitate, qua et spiritualis virtus præstantior corporali existit. Tertio, quia præstigiosa apparitione modo quo sup. tactum est, in formas illas bestiales conversæ, ipsum laboratorem inuadere habuerumt, nec defensæ a verberibus, sicut utique ea facilitate qua translatæ fuerant, eas defendere potuissent, sed verberari, et verberatorem manifestari permiserunt, scientes, illa flagitia per effœminatos viros nullum zelum fidei habentis, remanere ob causas prætactas impunita. Alludit, quod legitur de quodam sancto viro, qui dum semel prædicantem Diabolum in forma sacerdotis devoti in Ecclesia reperisset, et per spiritum ipsum Dæmonem agnouisset, esse verba sua obseruavit : et an bene vel male populum informaret attendebat, et dum ipsum irreprehensibilem, et potius criminum objurgatorem perpendisset, finito sermone accersito dum causam super his quæreret, respondit : Ecce veritatem dico, scies quod dum auditores sint verbi et non factores, amplius Deus offenditur, et lucrum meum augmentatur.

De modo quo dæmones per Maleficarum operationes homines interdum substantialiter inhabitant, capitulum X.

Quia in præcedenti capitulo tactum est, qualiter Dæmones etiam capita hominum, aut alias partes corporis occupare et intrare, et species interiores de loco ad locum mouere possunt, dubitare quis posset, An ne ex toto homines ad instantiam Maleficarum obsidere possent ? Et de diversis modis obsidendi absque Maleficarum instantia ? unde pro harum declaratione tria sunt declaranda. Primo, de diversis modis possidendi. Secundo, quod ad instantiam Maleficarum divina permissione Dæmones interdum omnibus illis modis possident. Tertio, acta et gesta super hæc sunt deducenda. Quo ad primum, secluso illi generali modo, quo Diabolus hominem cum quolibet peccato mortali inhabitat. De quo modo S. Tho. quolib. 3. q. 3. sub dubio : An Diabolus semper substantialiter inhabitat hominem, quandocunque peccat mortaliter, causa dubitationis ejus sit, quod cum Spiritussanctus semper inhabitat hominem cum gratia, juxta illud, 1. ad Corin. 3. Templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis, et gratiæ opponitur culpa, et opposita habent fieri circa idem. Vbi etiam declarat, quod quia inhabitare hominem potest intelligi dupliciter : Vel quantum ad animam, vel quantum ad corpus, et primo modo, cum non est Diabolo possibile inhabitare animam, eo quod solus Deus menti illabitur. Nec iterum Diabolus ita est causa culpæ, sicut Spiritus sanctus efficit in anima per se operando, ideo similitudo non valet. Quantum vero ad corpus, dicere possumus, quod dupliciter Diabolus potest inhabitare 130hominem, sicut etiam dupliciter homines reperiuntur, vel in peccato, vel in gratia existentes. Primo modo dicere oportet, quod quia ex quolibet peccato mortali homo servituti Diaboli addicitur, inquantum Diabolus interdum exterius suggessit peccatum, vel quantum ad sensum, vel quantum ad imaginationem, ideo dicitur inhabitare affectum hominis, cum ad quemlibet motum tentationis mouentur, sicut nauis in mari sine gubernatione. Potest etiam Diabolus hominem substantialiter inhabitare, sicut patet in arreptitiis, et quia hoc magis pertinet ad rationem pœnæ quam culpæ, ut patebit, et pœnæ corporales non semper consequuntur culpam, sed quandoque peccantibus et non peccantibus inferuntur. Ideo et in gratia et extra gratiam existentem, secundum altitudinem incomprehensibilium judiciorum Dei inhabitare substantialiter possunt : et hic modus possidendi, licet non sit nostræ speculationis, ponitur tamen, ne alicui impossibile videatur, quod etiam (Dei permissione) homines a Dæmonibus ad instantiam Maleficarum substantialiter interdum inhabitant. Possumus ergo dicere, quod sicut quinque modis Dæmones per se absque Maleficis homines lædere et possidere possunt, ita et omnibus illis modis ad instantiam Maleficarum, cum ex tumc sicut amplius Deus offenditur, ita quod major sæuiendi in homines per Maleficas Dæmoni permittitur facultas, et modi perfunctorie recitando, hi sunt, dempto eo, quod vexant aliquando in bonis fortunæ exterioribus, quod aliquando etiam aliquos in propriis lædunt tantummodo corporibus, aliquando in corporibus simul et in potentiis interioribus. Aliquando solum tentant intus et extra. Alios vsu rationis ad tempus priuant. Alios velut bestias irrationales reddunt. De singulis dicamus. Sed prius quinque causas, propter quas Deus permittit homines possideri præmittamus, quia ordinem seruare materia postulat. Nam aliquando quis possidetur pro majori suo merito. Aliquando pro alieno levi delicto, aliquando pro suo veniali peccato, aliquando pro gravi peccato alieno, aliquando pro magno facinore proprio. Et his omnibus de causis nulli dubium, quin et DEVS ad instantiam Maleficarum per Dæmones etiam similia interdum permittat, et singula ex scripturis, et non per nova gesta tantum probare expedit, cum semper nova per antiqua roborantur. Nam de primo patet in dialogo Seueri, beati Martini charissimi discipuli, ubi fertur, quendam patrem sanctissimæ vitæ tanto dotatum in gratia expellendi Dæmones, ut hi nedum verbis propriis figurentur, sed etiam ejusdem patris epistolis et cilicio, et cum coram mundo patet, quod esset celeberrimus, se tentari sensit vana gloria, cui vitio licet viriliter resisteret, tamen ut humiliaretur amplius totis præcordiis Deum precabatur, quatenus quinque mensibus a Dæmone possideretur, quod et factum est, nam eum statim possessum vinculari oportebat, et omnia applicare sibi Dæmoniacis communia. Finito autem quinto mense, prorsus et ab omni vana glorìa, et a Dæmone liberatus est. Sed quod hac de causa quis per maleficium alterius posset a Dæmone possideri, sicut factum fuisse non legitur : Ita nec ad præsens affirmatur, licet ut præmissum est, incomprehensibilia sint Dei judicia. De secundo autem, quod ex alieno levi delicto aliquis possidetur, ponit exemplum Beatus Gregorius de Beato Elutherio Abbate, viro simplicissimo, qui cum prope Monasterium virginum pernoctaret, et ignoranti, ordinauerunt ad suam cellam paruulum puerum, qui omni nocte vexabatur a Dæmone. Sed eadem nocte a Dæmone liberatus est ad patris præsentiam. Hic cum rem didicisset gestam, et puer jam positus esset in Monasterio sancti viri, et transactis multis diebus paulo immoderate lætus de liberatione pueri, ait ad confratres suos : Diabolus sibi cum illis sororibus iocabatur. Sed ubi ad seruos Dei venit, puerum hunc accedere 131non præsumpsit. Et ecce statim Diabolus puerum vexare cœpit. Et per lachrymas et jejunia sancti viri, et confratrum difficulter, sed eodem die liberatus fuit. Et quidam ubi ex alieno et levi delicto, quis innocens possidetur. Nam mirum si propter veniale proprium, aut propter graue alienum peccatum, aut etiam propter proprium facinus, aliqui etiam ad Maleficarum instantiam per Dæmones possidentur. Nam et de proprio veniali peccato patet per Cassianum collatio. Abbat. Sereni prima, dicentem de Mose : Moses inquit, in heremo cum singularis et incomparabilis vir esset, ob reprehensionem Unius sermonis, quem contra Abbatem Macharium disputans, paulo durius protulit, quadam scilicet opinione præuentus dico, confestim traditus est Dæmoni, ut humanas ægestiones ori suo ab eo suppletas ingereret. Quod flagellum purgationis gratia dominus intulisse videtur, ne scilicet in eo vel momentanei delicti macula resideret, patuit ex miraculosa curatione. Nam continuo Abbate Machario in oratione submissa, citius nequam spiritus ab eo fugatus abscessit. Simile videtur huic, quod Gregorius primo dial. refert de moniali, quæ lactucam comedit, non prius signo crucis se muniens, et per Beatum Equitium patrem liberata. De quarto etiam, videlicet pro alieno gravi peccato aliquem possideri, ibidem refert Beatus Gregorius de beato Fortunato Episcopo, qui dum Diabolum ab obsesso homine propulsisset, sero idem Dæmon in specie peregrini per plateas civitatis clamare cœpit : O virum sanctum Fortunatum Episcopum, Ecce de hospitio me peregrinum proiecit, nec ubi quiescam invenio. Tunc quidam cum uxore sua et filio sedens, peregrinum inuitavit ad suum hospitium, et quærendo causam expulsionis, est gauisus super derogatione sancti viri, quam a peregrino ficte audiuit. Exinde autem Diabolus puerum inuasit, et prunis iniecit, ac animam ejus excussit. Sicque pater miser primum quem recepisset hospitio intellexit. Et de quinta causa proprii facinoris et magni communiter, tam in sacra Scriptura quam in sanctorum passionibus legimus. Nam et sic 1. Regum 15. Saul inobediens Deo possessus est. Quæ omnia (ut diximus) tacta sunt, ne impossibile cuiquam videatur, ne ob facinora Maleficarum, ut aliqui etiam ad earum instantiam possideantur. Super quo, ut diversos modos possidendi intelligere valeamus, quo ad secundum rem gestam in medium producamus. Tempore siquidem Pii Papæ secundi ante iniunctum Inquisitionis officium, Uni e duobus Inquisitoribus talis accidit casus : Bohemus quidam de Dachono oppido, filium Unicum et sacerdotem secularem ob liberationis gratia, quia obsessus erat, Romam vsque perduxit. A casu autem, dum ego Unus ex Inquisitoribus hospitium refectionis gratia intrassem, contigit, ut tanquam commensalis idem sacerdos cum patre ad tabulam pariter mecum consederent. Conuenientes autem, et mutuo (ut moris forensium est) conferentes, idem pater pluries suspirans, et quod prosperum iter complevisset a Deo omnipotenti optabat : cui ex intimis compatiemdo, quænam sui itineris et causa Tristitiæ esset, inquirere cœpi. Tunc ille filio audiente, qui et mihi collateralis in mensa erat, respondit : Heu filium habeo a Dæmone obsessum, quem ob liberationis gratiam, magnis laboribus et impensis hucusque perduxi. Et ego : Vbi nam filius esset, dum inquirerem, quod mihi collateralis esset, indicavit. Atterritus ego paululum, et diligenter ipsum intuens, quod cum tanta modestia cibum sumeret, et ad quæque interrogata pie responderet, Hæsitare animo cœpi, quod obsessus non esset, sed infirmitatis causa sibi aliquid accidisse obieci. Tunc filius rem gestam per se narrans, et qualiter, quamtoque tempore obsessus fuisset indicavit. Mulier inquit, quædam Malefica hanc mihi infirmitatem contulit : rixanti enim contra eam ratione cujusdam disciplinæ circa 132regimen curiæ, cum eam durius increpassem, quia ceruicosæ voluntatis erat, dixit, quod post paucos dies haberem intendere his, quæ mihi contingerent. Sed et Dæmon in me habitans hoc idem refert, quod maleficium sub quadam arbore positum sit a Malefica, quod nisi amoueatur non potero liberari, sed nec arborem vult indicare. At ego nec minimam suis dictis fidem adhibuissem, nisi experientia me protinus edocuisset. Nam interrogatus a me de interuallo temporis, ut præter consuetum modum obsessorem tantæ suæ rationis esse capacitatis. Respondit, vsu rationis tantummodo priuor, quando divinis aut vacare, aut sacra loca visitare voluere, præcipue autem Dæmon ex suis verbis per me prolatis dixit : Quod sicut majorem displicentiam hactenus in sermonibus ad populum sibi fecisset, ita ut nullo modo me prædicare sineret, gratiosus enim ex relatu patris prædicator extitit, et omnibus amabilis. At ego Inquisitor cum de singulis certificari volebam, per quindenam et ultra ad varia sanctorum limina ipsum deducere decreui. Præcipue autem ad Ecclesiam sanctæ Praxedis virginis, ubi pars struæ marmoreæ cui in sua flagellatione saluator noster alligatus fuerat, et ad locum in quo Petrus Apostolus crucifixus fuerat, in quib. locis horribiles eiulatus, dum exorcizabatur emittebat, jam asserens se velle exire, post paululum vero minime. Et ut præmissum est, in omnibus moribus mansit sacerdos compositus, et sine omni nota, nisi dum exorcismi incipiebantur, et illis finitis dum stola de collo amouebatur, ex tunc iterum nec minimum irrationabilem, aut inhonestum motum demonstrabat, hoc dempto dum Ecclesiam aliquam pertranseundo, genua pro salutatione virginis gloriosæ flectebat, tunc Diabolus ejus linguam in longum extra os suum emittebat, et interrogatus, an non ab illo posset continere, respondit, hoc facere minime valeo, sic enim utitur omnibus membris et organis, collo, lingua, pulmone, ad loquendum vel eiulamdum dum ei placet, audio quidem verba, quæ sic per me et ex membris meis loquitur, sed resistere omnino non valeo, et quando devotione orationi aliqua insistere affectarem, tamen acrius me impugnat linguam emittendo. Et quoniam columna in Ecclesia sancti Petri in templo Salomonis circumferrata existit, per cujus virtutem plures licet a Dæmonibus obsessi, liberantur, eo quod et Christus prædicando in templo illi se apodiasset, hinc tamen occulto Dei judicio liberari non potuit. Alium modum pro sua liberatione sibi disponendo, licet enim per integrum diem et noctem circa columnam inclusus mansisset, tamen sequenti die, post varios exorcismos super eum plectos, dum circumstaret populus et magnus fieret concursus, Interrogatus, in qua parte columnæ se Christus podiasset, tunc dentibus mordendo columnam, locum demonstrabat eiulans. Hîc stetit, hinc stetit, ultimatim tamen dixit, Nolo exire. Et cum interrogaretur qua de causa, respondit, propter lumbardos, et interrogatus denuo, cur propter lumbardos egredi nollet, tunc respondit in Italica lingua, cum autem infirmus sacerdos illud idioma ignoraret, dicens, Omnes faciunt sic, et sic nominando pessìmum vitium luxuriæ. At sacerdos post hoc me interrogando dixit. Pater quid sibi volunt hæc verba Italica, quæ ex ore meo protuli, cui cum indicassem, respondet, verba quædam audiui, sed intelligere non potui. Et quia ut rei probavit euentus, hoc Dæmonium erat de genere illo, de quo Salvator in Evangelio : Hoc genus Dæmoniorum non eiicitur nisi in oratione et jejunio. Ideo quidam venerabilis Episcopus per Turcas, ut fertur, a sede expulsus, pie illi conpatiens, per totum quadragesimale tempus in pane et aqua, jejuniis et orationibus, et exorcismis quotidie insistens, ipsum per Dei gratiam tandem liberavit, et ad propria cum gaudio remisit. Super quo licet sine miraculo nullus in hac vita possit sufficienter disserere, quibus et quot modis Dæmon homines possideat, vel etiam lædat : possumus tamen dicere, quod quinque modis, 133dempto eo quod in rebus fortunæ exterioribus aliquando tamen lædunt. Nam aliqui in propriis tantummodo vexantur corporibus, Aliqui in corpore simul, et in potentiis interioribus, Aliqui in potentiis tantummodo interioribus, Aliqui castigatione eorum ad tempus tantummodo vsu rationis priuamtur, Aliqui vero velut bestiæ irrationabiles redduntur. Præfatum sacerdotem quarto modo possessum fuisse declaratur. Nam nec in rebus fortunæ, nec in proprio vexatus corpore fuit, prout contigit Beato Iob, ubi Deus Dæmonem licentiasse manifeste Scriptura super hoc tradit, dicens ad Satan : Ecce, Universa quæ habet, in manu tua sunt, tantum in ea ne extendas manum tuam, et hoc in res exteriores. In corpus vero postmodum ait : Ecce in manu tua est, veruntamen animam ejus serua, id est, vitam ejus ne auferas. Potest etiam dici, quod tertio modo, scilicet, in potentiis animæ interioribus simul et corpore vexatus fuit, cum dicebat, ut Job. 12. habetur : Ad Dominum si dicitur, consolabitur me lectulus meus, et releuabor loquens mecum in statu meo, terrebis me per somnia, et per visiones horrore concuties, Dæmone scilicet procurante, secundum Lyram et secundum Thomam. Terrebis me per somnia, quæ scilicet dormienti apparent, et per visiones, quæ scilicet apparent vigilanti ab vsu exteriorum sensuum, alienato. Solent. n. phantasmata informata diurnis cogitationibus esse in terrorem dormiemtium. Et hæc reprobantur in eo ex infirmitate corporis. Unde si consolatione undique seclusa, nil remedii videbatur Job evadendi tot angustias nisi per mortem, horrore inquit concuties. Quibus modis et Maleficæ homines lædere per Dæmones nemo dubitat, prout in sequentibus patebit, qualiter per grandines in rebus fortunæ, et in corpora animalium et hominum læsiones inferunt. Tertius etiam modus lædendi est in corpore, et in interioribus potentiis, absque priuatione vsu rationis. Patet ex earum operationibus, ubi ut supra tactum est, adeo mentes hominum ad illicitas affectiones incendunt, quod necessario etiam nocturno tempore ad amasias per longa terrarum spacia currere habent, fisco carnalis amoris nimis illaqueati. Potest adduci et illud, quod in Hessia oppido Marburg contigisse dicitur, de quodam obsesso etiam sacerdote, dum in exorcismis Dæmon interrogaretur, quanto tempore sacerdotem inhabitasset ? Respondisse fertur septem annis. Et cum Exorcista obiiceret, cum vix per tres menses eum vexasti, reliquo tempore ubi eras ? Respondit, In corpore suo me occultabam. Et ille : In qua parte corporis ubi inquirebat, respondit, ut plurimum in capite. Et denuo, ubi nam fuisset, quando divina celebrasset, et sacramentum sumpsisset requisitus, dixit : Sub lingua ejus me occultaui. Et ille miser, qua temeritate ad præsentiam creatoris tui non aufugisti ? Tunc Dæmon : Nunquid sub ponte se unquam quis occultare potest, donec desuper vir sanctus pertransibit, dummodo gressus non fixerit, divina tamen cooperante gratia liberatus fuit, sive verum sive fictitium protulerit, cum mendax sit, et pater ejus. Quartus modus applicatur ad præfatum possessum Romæ liberatum, sub hac declaratione, quod Dæmon possit illabi corpori, licet non animæ, cum hoc soli Deo sit possibile, illa etiam corporis, non tamem infra terminos essentiæ corporis, hoc inquam, declarat terminos essentiæ corporis, hoc inquam declarando, habetur modus, quo Dæmones substantialiter interdum homines inhabitant, et ad tempus tantum vsu rationis priuant. Et quidem hoc sic declaratur. Nam dicere possumus, quod corpus habet terminos duplicis rationis, scilicet, quantitatis et essentiæ. Unde quando Angelus quicunque bonus vel malus operatur infra terminos corporalis quantitatis, et sic illabitur corpori, operando circa potentias quantitatiuas, sic etiam boni Angeli etiam imaginarias, in bonas visiones 134operantur, nunquam autem dicuntur illabi essentiæ corporis, quia non possunt illabi ut pars, neque sicut virtus. Non sicut pars, quia alia et alia est essentia utrobique, non sicut virtus quasi dans esse, quia suum esset habet per creationem a Deo, unde et ipse solus habet intrinsecam essentiæ operationem et conservationem, quandiu placitum fuerit suæ pietati conseruando. Unde concluditur, quod aliæ omnes perfectiones seu defectus (loquendo de bonis) quo ad perfectiones. De malis, quo ad defectus, quando operantur, si operantur circa corpus et partes ejus, ut circa caput illabumtur tali corpori super terminos, videlicet quantitatis et quantitatiuas potentias. Si vero circa animam, tunc iterum uterque extrinsece operatur, sed modis diversis. Et dicuntur operari circa animam, fantasmata illa seu species intellectui repræsentando, et non solum ad judicium sensus communis, et sensuum exteriorum. Ex quibus operationibus sequuntur tentationes a malis Angelis, et affectiones et cogitationes malæ per indirectum operando versus intellectum. A bonis autem Angelis sequuntur illustrationes fantasmatum ad cognoscendum reuelando ab eis, unde et talis diversitas est, quod boni Angeli etiam directe possunt imprimere in intellectum fantasmata illustrando. Mali autem neque illustrare dicuntur fantasmata, sed prius obfuscare. Item nec directe imprimere possunt, sed tantummodo indirecte, in quantum intelligentem necesse est fantasmata speculari. Per hæc tamen etiam Angelus bonus non dicitur illabi animæ, licet eam illuminet sicut nec dicitur superior Angelus illabi inferiorem, licet eum illuminet, sed tantummodo extrinsece operatur et cooperatur modo, quo dictum est, unde multo minus malus illabi potest, et per hunc modum Dæmon sacerdoti corpus in tribus occupavit. Primo, quod sicut illabi suo corpori potuit, infra videlicet terminos corporalis quantitatis, ita caput suum occupavit substantialiter illud inhabitando. Secundo, quod circa animam ejus extrinsece operari potuit, obfuscando intellectum, ut rationis vsum perderet. Ita etiam potuit, ut sine intermissione vel etiam interpellanti eum quo ad amissionem rationis vexare. Licet etiam dici potest, quod ex dono Dei hoc hauerit sacerdos, ut non sine intermissione a Dæmone vexaretur. Tertio, quod licet omnibus membris organis ad loquendum et vocis ad formandum priuaretur, semper tamen ad verba, licet non ad sententiam verborum advertentiam habuit, qui modus obsidendi plurimum ab aliis obsidendi modis differt, cum communiter obsessi leguntur sine intermissione a Dæmonibus affligi, ut patet in Evangelio tam de Lunatico, cujus pater dixerat ad Jesum : Domine, miserere filio meo, quia luna ticus est, et male patitur. Matth. 17. quam etiam de muliere illa, quam Satanas alligauerat, 18. annis, et erat inclinata, nec omnino poterat sursum aspicere. Luc. 13. Quibus etiam modis indubie Dæmones divina permissione ad instamtiam Maleficarum vexare possunt.

De modo quo omne genus infirmitatis inferre possunt. Et hoc in generali de gravioribus, capitulum XI.

Sed et hoc, quod non sit aliqua infirmitas corporalis quæ a Maleficis Deo permittente inferri non possit, etiam si ad lepram vel Epilepsiam se extemdere habeat, probari potest per hoc, quod per DD. nullum genus infirmitatis excipitur. Nam si diligenter ea quæ superius tacta sunt, tam de virtute Dæmonum, quam ad malitiam Maleficarum considerantur, nullam patitur hoc difficultatem. Nam et Nider tam in suo præceptorio quam etiam formicario, ubi quærit : An Malefici possint veraciter suis maleficiis homines lædere, et est quæstio absque exceptione alicujus infirmitatis, etiam quantumcunque incurabilis. Et ubi respondit quod sic, quærit consequenter quibus modis, 135et quibus rebus. Et quo ad primum respondit, ut supra ex prima quæstione primæ partis tractatus patuit. Probatur etiam per Isidorum, describentem Maleficarum operationes. 8. Ethicor. capit. 9. Malefici dicuntur ob facinorum magnitudinem, hi enim elementa concutiunt, scilicet opere Dæmonum ad tempestates concitandas, mentes hominum turbant, modis videlicet supra tactis, vsum rationis vel omnino impediendo, aut graviter obfuscando, subdit, et absque ullo veneni haustu, violentia tantum carnis animas interimunt, vitam videlicet auferendo. Probatur etiam per S. Tho. in 2. sen. circa dis. 7. et 8. Et in 4. dist. 34. Et communiter per omnes Theologos ibidem scribentes, quod Malefici omnibus modis possunt procurare læsiones in hominibus et eorum rebus, cooperante Dæmone, in quibus Dæmon potest solum lædere vel decipere, videlicet in rebus, fama, corpore, vsu rationis et in vita, vult dicere, quod in illis, in quib. Dæmon per se absque Malefica possit lædere, possit etiam cum Malefica, imo ampliori facilitate propter majorem divinæ Maiestatis offensionem, ut supra tactum est. De rebus namque patet Job. 1. et 2. ut supra patuit. De fama patet in legenda B. Hieronymi, ut refert Io. An. in Hieronymiano, quod Diabolus se transformavit in formam S. Siluani Episcopi in Nazareth amatoris Hieronymi. Qui Dæmon primo fœminam nobilem in nocte in lecto procare et prouocare cœpit ad luxuriam verbis, et deinde factis sollicitavit ad malum, quæ cum clamaret, Dæmon sub specie sancti Episcopi, sub lecto fœminæ se abscondit, ubi requisitus et inuentus, per luxuriosa verba se mentitus est esse Episcopum Siluanum. In crastinum ergo sanctus vir disparente Diabolo diffamatus est gravissime, qua diffamia tandem circa sepulchrum S. Hiero. fauente Diabolo in obsesso corpore purgatus est. De corpore patet in B. Job. qui percussus fuit a Dæmone ulcere pessimo, quod exponitur de lepra. Refert etiam Sigisbertus et Vincen. in spe. histo. lib. 25. c. 37. quod tempore Ludouici secundi Imperatoris, in parochia Moguntina quidam Dæmon primo sæpe lapides iecit, et quasi malleos ad domos percussit. Et deinde publice loquemdo, furta prodendo, et discordias seminando plures inquietavit, deinde omnes contra Unum irritavit, cujus hospitium ubicunque manebat incedit, Et ob illius peccata omnes pati affirmavit. Unde tandem agros pro hospitio habere potuit, propter quod cum presbyteri lætanias celebrarent, multos jactibus lapidum Dæmon vsque ad cruentationem læsit, aliquando quieuit, aliquando sæuiit, et per triennium ista continuavit, quousque omnia ædificia ibi incendio consumpta sunt. Item de nocumento vsu rationis, et vexatione interiorum sensuum. probatur ex possessis et arrepticiis per euangelicas etiam historias. Item de morte, et quod de vita etiam quosdam priuat, patet Tobiæ 6. de septem viris Saræ virginis occisis, qui propter luxuriosum affectum, et effrenem appetitum in virginem Saram ejusdem non erant digni matrimonio. Quare concluditur, quod sicut per se, ita et amplius per Maleficas in omnibus nihil dempto hominibus nocere possunt. Verum ubi quæritur, an hujusmodi læsiones sint potius Dæmonibus aut Maleficis imputandæ ? Respondetur, quod sicut propria et immediata actione Dæmones operantur, infirmitates immittendo, ita et ipsis principaliter sunt imputandæ, sed quia in contemptum et offensam creatoris simul, et in perditionem animarum quærunt hujusmodi per Maleficas exercere, sciemtes, quod per talem modum, sicut Deus amplius irritatur, ita et amplius permittit eis potestatem sæuiendi, et quia de facto innumera maleficia perpetrantur, quæ non permitterentur Diabolo inferre hominibus, super se solum affectaret homines lædere, quia tamem permittuntur justo et occulto Dei judicio per Maleficas 136propter earum perfidiam et catholicæ fidei abnegationem. Unde et eis justo judicio talia imputantur secundario, quantumcunque Diabolus sit actor principalis. Scoba ergo quam mulier intingeret aqua ut pluat, et sursum in ærem aquam spargendo licet in se non causat pluuiam, nec posset mulier inde reprehendi, quia tamen ex pacto cum Dæmone inito ubi jam ut Malefica talia facit, licet Dæmon sit qui pluuiam causat, ipsa tamen immerito inculpatur, eo quod mala fide et opere Diabolo servit, ejus obsequiis se tradendo. Sic etiam quando imaginem cereum vel simile ad maleficandum aliquem Maleficus facit, vel quando maleficio alicujus in aqua vel plumbo imago apparet, quicquid molestiæ infertur tali imagini, cum tale experitur fidei imaginatio, id est, homini maleficiato, puta punctura vel alia læsura quacunque, Licet læsio realiter inferatur imagini per Maleficam vel alium hominem, et inuisibiliter Dæmon maleficiatum hominem eodem modo lædit, merito tamen Maleficæ imputantur, quia sine ea Deus nunquam læsionem inferre Diabolo permitteret, nec Diabolus per se lædere ipsum attentasset. Sed quia dictum est de fama, in qua Dæmones per se homines lædere possunt, absque Maleficarum cooperatione, posset in dubium verti, An etiam Dæmones per se possent honestas mulieres infamare, ut tanquam Maleficæ reputarentur, cum in earum effigie ad maleficandum aliquem apparerent, unde contingeret tali innocemter infamari ? Responsio, aliqua sunt prætermittemda. Primo, quia dictum est, Dæmonem nihil posse efficere absque divina permissione, ut in prima parte operis, circa ultimam quæstionem patuit, etiam tactum est, quod non est tanta permissio super justos, et in charitate existentes, sicut super peccatores, in quos utique sicut majorem habent potestatem, juxta illud, Cum fortis armatus custodit, etc. Ita utique plura permittuntur a Deo in eorum afflictionem quam super justos. Demum, licet justos in rebus exterioribus, ut fama et sanitate corporis lædere possunt, Deo permittente, quia tamen sciunt, hoc eis cedere in augmentum meritorium, ideo minus eos lædere affectant. Ex quibus dici potest, quod in hac difficultate respectus potest haberi ad diversa. Primo ad divinam permissionem. Secundo ad hominem, qui censetur honestus, cum tales non semper sunt in charitate existentes, sicut sunt sub honestate reputati. Tertio ad facinus, in quo innocens debet infamari, quod illud ex sua radice cuncta flagitia mundi excedit. Ideo dicendum, licet ex divina permissione quique innocens sive in gratia constitutus, sive non, lædi possit in rebus fortunæ et fama, habendo tamen respectum ad ipsum facinus et gravitatem criminis, cum Malefici sic nuncupantur ob facinorum magnitudinem, juxta Isidorum sæpe allegatum dici potest, quod hoc ut aliquis innocens prædicto modo a Dæmone infametur, fieri non est bene possibile iterum multis respectibus. Primo, quia cum infamare in vitiis quæ absque peccato expresso vel tacito inito cum Dæmone perpetrantur, ut sunt furta, latrocinia, et actus carnales. Aliud fit ab infamia super vitia, quæ nullo modo possunt homini imputari, aut ab eo perpetrari, nisi super pactum expressum cum Dæmone inito, qualia sunt opera Maleficarum, quæ nisi virtute Dæmonum a Maleficis perpetrantur, ut ubi homines, jumenta, aut terræ fruges maleficiantur, unde et eis aliter imputari non possunt. Ideo licet Dæmon possit hominem de aliis vitiis infamare, de tali tamen vitio infamare, quod sine eo non potest perpetrari, non videtur bene possibile. Præterea, hucusque numquam actum est, nec repertum, ut aliquis innocens sit per Dæmonem taliter infamatus, et sic propter talem infamiam morti fuisset adiudicatus, imo ubi tamtummodo infamia laborat, talis nulla pœna punitur, nisi quod canonica purgatio sibi indicitur, ut in tertia 137parte operis circa secundum modum sententiandi Maleficas patebit, et licet ibi contineatur, quod in casu dum in purgatione deficeret, pro reo esset habendus, adhuc tamen adjuratio sibi indiceretur, antequam ulterius super pœnam relapsis debitam procederetur. Sed quia circa contingentia laboramus, quæ actu nunquam fuerunt perpetrata, nulli dubium, quin et in posterum divina permissio fieri non permittat. Præterea et a fortiori propter Angelicam custodiam, quæ non permittit insontes in aliis criminibus minoribus infamari, ut in latrociniis et hujusmodi minus permittet, imo fortius suæ custodiæ deputatum ab infamia talium flagitiorum præseruabit. Nec valet, si quis acta per S. Germanum obiiceret, quando Dæmones in assumptis corporibus, et ad mensam consedentibus alias mulieres viris suis condormientibus, repræsentabant hospitem, illudentes, quasi illæ mulieres in propriis corporibus semper edentes et bibentes aduentarent, de qua etiam supra mentio habita est, quia nec ibi illæ mulieres excusantur, quasi innocemtes omnino, sed quod talia mulieribus sæpe accidunt, quod juxta ca. 26. q. 5. Episcopi notatur. Vbi reprehenduntur tales, quod dum in imaginaria solummodo illusione transferantur, putant se veraciter et corporaliter transferri, licet (ut supra tactum est) etiam interdum corporaliter a Dæmonibus vehuntur. Sed quod corporales infirmitates alias omnes nulla dempta, divina permissione inferre possunt, de illo est præsens speculatio. Concludendo ex prænotatis, quod sic, cum nulla fiat a Doctoribus exceptio, cui et rationem assentire oportet, cum alias Dæmones sua naturali virtute cuncta corporalia excedunt, ut sæpe tactum est, acta denique et gesta per nos reperta hæc affirmamt. Nam licet major difficultas fortassis circa lepram aut Epilepsian oriri possit, an videlicet talia inferre possent, eo quod hujusmodi tantummodo ex diuturnis præuiis interiorum dispositionibus et defectibus solet oriri, nihilominus per maleficia interdum esse illata repertum est. Nam in diocesi Basiliensi in confinibus partium Lotharingiæ et Alsatiæ, cum quidam honestus laborator quædam verba dura contra rixosam quandam mulierem protulisset, illa indignata minas adiecit, quod et in brevi se de eo vindicare vellet. Et ille, licet minas paruipendisset, eadem tamen nocte sibi pustulam collo accreuisse sensit, fricando tamen paululum, et tamgens, totam faciem inflatam et tumefactam cum collo persensit, intantum ut horribilis specie lepræ etiam per totum appareret corpus, qui non distulit, sed quanto citius amicis et consulibus accersitis rem gestam super comminatoria verba mulieris narravit, et quod sic mori ea fide et suspitione vellet, quod illa sibi arte Magica eadem Malefica intulisset. Quid plura ? mulier capitur, quæstionibus exponitur, et crimen fatetur. At judex de modo et causa diligentius inquirens, respondit : Cum me verbis opprobriosis homo ille aggressus fuisset, ego ira succensa cum ad domum venissem, malignus spiritus causam Tristitiæ meæ inquirere cœpit, cui cum singula enarrassem, et ut me vindicare possem idem insinuando instarem. Ille inquisiuit dicens : Quid ergo vis, ut ei faciam ? At ego respondi : Vellem ut inflatam faciem semper retineret, et sic ille abscessit, et illam infirmitatem ultra quam petii homini intulit. Ego enim quod tali lepra eum percuteret, minime sperassem, unde et incinerata fuit. In diocesi denique Constamtiensi, inter Brisiacum et Freyburg, leprosa quædam mulier multis referre solet, nisi debitum Universæ carnis jam ab annis duobus persoluerit, quod simili ex causa controuersiæ, quæ inter ipsam et quandam aliam mulierem mota fuisset, cum de nocte domum egressa ante ostium quid operis agere tentasset, vemtus quidam calidus a domo alterius mulieris, quæ ex opposito domus suæ fuerat, ejus faciem repente insufflavit, 138unde et subito in lepram quam gestabat, se incidisse asservit. In diocesi denique eadem, et territorio nigræ syluæ, Malefica dum per lictorem super struem lignorum pro incendio sibi parato, a terra elevaretur, dixit : Dabo tibi mercedem. et sic insufflamdo in ejus vultum, statim lepra horribili per totum corpus percussus paucis ex post superuixit diebus. Horrenda ejus facinora brevitatis causa omittuntur, sicut et alia quasi innumera super hæc recitari possent, Epilepsiam namque seu caducum morbum certis infligisse per oua mortuorum corporibus subtumulata, præcipue ex earum secta ex inhumatis, cum aliis earum cæremoniis quæ recitamda non sunt, ubi in potu, vel cibo, alicui præbuerunt, sæpius a nobis repertum est.

Super modum, quo alias consimiles infirmitates speciales hominibus inferre solent, capitulum XII.

Alias denique infirmitates inflexisse, ut cæcitatem, vel acutissimos dolores et torsiones in corporibus hominum quis enumerare potest ? Tamen ex his, quæ oculis nostris perspeximus, et quæ Uni ex Inquisitoribus innotuerunt, aliqua in medium producamus. Eo in tempore in quo oppido Issbruck Inquisitio super Maleficas fieret, hinc inter alios deductus fuit casus. Nam honesta quædam persona, et Uni ex familiaribus Archiducis matrimonio copulata in præsentia Notarii, et secundam formam Iuris deposuit, quod cum tempore suæ virginitatis cuidam ex civibus famularetur, accidit, ut uxor illius gravi dolore capitis langueret, pro cujus curatione cum quædam mulier accessisset, et suis carminibus et certis praxis mitigare dolorem haberet, ergo ejus practicam ubi diligenter obseruabam, perspexique quod contra naturam aquæ fusæ in scutellam quandam, ipsa aqua in olla aliam ascendisset, cum aliis cæremoniis quæ recitare opus non est, consideransque, quod ex illis dolor capitis in domina non mitigaretur, aliqualiter indignata, hæc verba ad Maleficam protuli : Nescio quid agitis, vos non facitis nisi superstitiosa, et hoc propter commodum vestrum. Tunc Malefica statim subiunxit, an sint superstitiosa vel non tertia die tu senties, quod rei probavit euentus. Nam tertia die mane me sedente, et fusum apprehendente, tantus dolor subito corpus meum inuasit. Primo in interioribus, ut non esset pars corporis, in qua non punctiones horribiles sentirem. Secundo, non aliter mihi videbatur, nisi quod continue igniti carbones capiti meo superfundarentur. Tertio in cute corporis, a vertice vsque ad plantas pedum, non fuisset spacium ad punctum acus, ubi non fuisset pustula alba sanie repleta, sicque in his doloribus eiulando, et tantummodo mortem optamdo vsque ad diem partum præstiti. Tandem maritus dominæ meæ, ut stabulum quoddam intrarem mihi iniunxit. At ego paulatim incedendo, eo præcedente, dum ante ostium stabuli eramus. Ecce, inquit ad me, pecia panni albi super ostium stabuli. At ego : Video. Tunc ille : Quantum potes, remoue, quia forte melius habebis. Tunc ego quamtum potui Uno brachio me ad ostium tenente, cum altero peciam apprehendi. Aperias (inquit dñs) et considera diligenter ibi reposita. Tunc ubi peciam solui, plura ibidem inclusa repperi, præcipue autem grana quædam alba, ad modum quo pustulæ inerant corpori meo, semina quoque et legumina quorum similia nec edere poteram aut intueri, cum ossibus serpentum, et aliorum animalium intuita sum. Et sic stupefacta, dum inquirerem a domino quidnam agendum foret, ut in ignem cuncta proiicerem iniunxit. Proieci : Et ecce subito non post horæ spacium, 139aut quartale, sed in momemto, ut in ignem res illæ fuerant projectæ, omnem sanitatem pristinam recuperaui. Et quia plura contra uxorem illius cui fabulabatur fuerunt deposita, per quæ suspecta non tam leviter quam et vehementer fuit habita, et præcipue propter magnam familiaritatem cum Maleficis habitam. Unde præsumitur, quod conscia de maleficio reposito, hoc viro indicavit, et deinceps modo præmisso publicatum, sanitatem ancilla recuperavit. Insuper aliud maleficium cujusdam personæ etiam mulieris illatum in eodem oppido referre in detestationem tanti criminis expedit. Mulier quædam maritata, et honesta accessit, et juxta juris formam, ut supra deposuit. Retro domum, inquit, habeo viridarium (est et ille hortus contiguus vicinæ meæ) unde cum quadam die transirem ex horto vicinæ ad viridarium meum, non absque damno perspexissem, stans in ostio viridarii, et apud me ipsam conquerendo, et querulando tam de transitu quam et de damno, vicina subito superuenit, et an suspectam haberem, inquisiuit. At ego territa propter malam ejus famam, nil aliud nisi hæc verba protuli : Gressus in germinibus damna demonstrant. Tunc illa indignata, quia ad ejus fortassis beneplacitum me litigiosis verbis cum ea implicare nolebam, abscessit, cum murmurare et verba quæ protulit licet audirem, tamen intelligere non potui. Post paucos vero dies ingens infirmitas mihi accidit, cum doloribus ventris, et acutissimis torsionibus a latere sinistro versus dextrum, et viceuersa, quasi duo gladii aut cultri essent pectori infixi, et sic die noctuque clamorib. œms vicinos alios inquietaui, et confluentibus hinc inde pro consolatione, accidit, ut, lutifigulus præfatam vicinam et Maleficam adulterino flagitio habens in amasiam, simul modo visitationis gratia accedems, et infirmitati meæ compatiens, post verba consolatoria abscessit. Sequenti tamen die festine rediit, et inter alia consolatoria subiunxit. Experimentum capiam, an ex maleficio hæc vobis infirmitas acciderit, quod si sic repertum fuerit, sanitatem vobis recuperabo. Accepto ergo plumbo liquefacto, et me in lecto decumbente plumbum in scutellam aqua plenam supra corpus meum appodiando infudit, et ubi quædam imago et figuræ diversarum rerum ex plumbo congelato apparuissent, Ecce inquit, ex maleficio hæc vobis contigit infirmitas. Et super limen ostii domus Una pars instrumentorum maleficii continetur. Accedamus ergo, et illus amore melius sentientis. Sicque maritus meus cum pariter ad tollendum maleficium accedunt, et lutifigulus lumen elevans marito iniunxit, ut manum in foueam, quæ apparuerat, mitteret : et quæcunque inveniret extraheret. Quod et fecit. Nam primo imaginem quandam cæream in longitudine Unius palmæ undique perforatam habentis duos acus ex aduerso per latera, ad modum quo ipse punctiones a sinistro latere vsque ad dextrum, et e converso persenserat extraxit. Demum petias panniculorum diversas ac plurimas res, tam in granis quam in seminibus, et ossibus continentes, sicque illis in ignem projectis ego quidem conualui, sed non ex toto. Nam licet torturæ et punctiones cessassent, appetitusque comedendi rediit ex integro, tamen pristinæ sanitati vsque in præsens minime sum restituta. Unde hoc, quod pristina sanitas non rediret. Respondit : Sunt et alia instrumenta alibi abscondita, quæ invenire non valeo. Et qualiter tunc prima instrumenta reposita agnouisset, dum inquirerem. Respondit, ex amore quo amicus amico reuelare solet, hæc cognoui, unde dum adulteram procabat, et mihi vicinam agnoui. Ideo argumentum super eam 140cœpi suspitionis, hæc ægrota recitabat. Sed quid si singula, quæ in illo dumtaxat oppido reperta sunt : dum recitare vellem, liber utique foret conficiendus, quanti enim cæci, claudi, aridi, et diversis irretiti infirmitatibus, juxta formam juris, ex vehementi suspitione super Maleficas eis hujusmodi infirmitates, in genere vel in specie prædicentes, et quod talia in brevi sentire haberent, vel ad dies vitæ, vel ad mortem statim percipiendam. Et quod secundum eorum dicta cuncta accidissent, vel ad specificatam infirmitatem, vel ad mortem aliorum, quia enim terra illa vasallis et armigeris, abumdat, et ocia dant vitia, ubi interdum mulieres procabant, dum illas procatas abiicere, et alias honestas matrimonio sibi copulare disposuerunt, raro sine vindicta super maleficium inferendum, aut viro aut uxori dum se spretas cernebant Thorus conjugalis perseuerabat, non autem viris tantum, quantum mulieribus, ut eo pie æstimari potest, illis interemptis, aut arefactis priores amasias procare haberent. Nam et cocus quidam Archiducis, dum juvenculam honestam et alienigenam duxisset, Malefica ejus amasia in publica via aliis honestis personis audientibus, juvenculæ maleficium et mortem prædixit, extensa manu dicens : Non diu de tuo marito gaudebis. Statimque sequenti die lecto decubuit, et post paucos dies debitum Universæ carnis persoluit in extremis contestando : En sic morior, quod illa suis maleficiis Deo permittente, me interimit, et utique pro meliori Deo sibi alias nuptias in cœlo disponente. Sic denique per maleficia miles quidam, ut publica fama testatur interemptus fuit, sic et alii plures, quos recitare omitto. Inter quos et domicellus quidam, dum ad nutum amasiæ secum pernoctare nolebat, et per famulum suum, quod ea nocte secum certis negociis præpeditus pernoctare non posset, ei indicasset : Illa indicata famulo iniunxit : Dicas domicello, non diu me vexabit, sicque et sequenti die infirmatus, post paucos dies sepultus. Sunt et tales Maleficæ, quæ judices solo aspectu et oculorum intuitu maleficare sciunt, quod etiam nullam molestiam eis inferre publice se jactantes, sed ut quibuscunque criminalibus causis detentis, et gravissimis tormentis pro dicenda veritate expositis, taciturnitatem inferre sciunt, quod nunquam eorum facinora detegere poterunt. Sunt et quæ imaginem crucifixi flagellis et cultris impingendo ob maleficia perpetranda cum turpissimis verbis, contra gloriosissimæ virginis Mariæ puritatem, et nostri saluatoris ex ejus intemerato utero naturalem dehonestauerunt verba illa, et singulos actus recitare non expedit, cum nimis sint piorum aurium offensiua, in scriptis tamen redacta et reposita sunt, prout baptizata quædam Iudæa et alias juvenculas induxerat, quorum Una Vualburgis nomine, eodem anno in extremis posita, dum a circumstantibus ad confessionem peccaminum hortaretur, exclamavit : Corpus et animam tradidi diabolo, nec spes mihi adest veniæ, et sic defuncta. Singula hæc non ad ignominiam, sed ad laudem et gloriam illustrissimi Archiducis conscripta sunt, cum reuera uti catholicus Princeps et præcipuus zelator in exterminium earum cum assistentia reuerendissimi ordinarii Brixien. non mediocriter laboravit. Recitata autem potius in detestationem et odium tanti criminis, ut quæ injurias hominum ulcisci non desistunt, quomodo injurias creatoris et fidei contumelias, etiam non habendo ad temporalia damna respectum sufferre possunt, omnium enim eorum hoc 141præcipuum fundamentum, fidei videlicet abnegatio existit.

Super modum, quo obstretices Maleficæ majora damna inferunt, dum infantes aut interimunt, aut Dæmonibus execrando offerunt, capitulum XIII.

Nec prætereundum est de nocumentis a Maleficis Obstetricibus pueris illatis. Et primo, quomodo interimunt. Secundo, quomodo Dæmonibus offerendo execrant. In diocesi namque Argentinensi et oppido Zabernio mulier quædam honesta, ac Beatissimæ virgini Mariæ plurimum devota, hunc casum referre sibi accidisse, singulis ejus hospitium quod publice tenet nigram habens aliquam pro intersigno frequentantibus commemorat. A viro inquit legitimo, sed jam defuncto imprægnata, ubi dies pariendi appropinquarent, mulier quædam obstetrix, ut ipsam ad obstetricandum puerum acceptarem, importune instabat. At ego conscia de ejus infamia, licet aliam mihi assumere decreuissem, verbis tamen pacificis quasi suis annuere vellem petitionibus me simulabam. Adueniente autem tempore partus, cum aliam obstetricem conduxissem, illa prior indignata, quadam nocte cameram meam euolutis vix octo diebus, cum duabus aliis mulieribus ingreditur, et lecto appropinquantes in quo jacebam, cum maritum meum, qui in altera dormiebat camera vocare voluissem, singulis membris, et lingua ita remansi viribus destituta, quod dempto visu cum auditu, nec pedicam mouere potuissem. In medio ergo illarum duarum stans Malefica, hæc verba protulit : Ecce, hæc pessima mulierum, quia in obstetricem me recipere noluit, impune non transibit. Et cum aliæ duæ a latere stantes, pro ea supplicarent, dicentes, tamen nunquam alicui ex nostris nocuit. Malefica subiunxit : Hanc mihi quia displicentiam fecit, suis intestinis aliqua immittere volo, sic tamen, quod infra dimidium annum nullos propter vos dolores sentiet, sed illo euoluto satis cruciabitur : Accessit ergo et ventrem cum manu tetigit, mihique videbatur, quasi intestinis extractis, aliqua tamen quæ videre non potui intromittens. Illis ergo abeuntibus, cum vires ad clamandum recuperassem, maritum quantocius vocaui, et rem gestam denudaui. Cum autem ille causam puerperio assignare vellet, dicens : Vos puerperæ plurimis illusionibus et fantasiis laboratis, nec quoquo modo dictis meis fidem adhibere volebat, adiunxi, Ecce spacium pro anno dimidio mihi donavit, quo elapso, si nulli cruciatus superuenient, dictis tuis fidem adhibebo : consimilia denique verba filio clerico, qui et pro tunc Archidiaconus ruralis erat, protulit, cum et ipse visitationis gratia illo die eam frequentasset. Quid plura ? sex mensibus ad punctum euolutis, internorum viscerum tortura subito ipsam 142tam dire inuasit, ut nec diebus nec noctibus a clamoribus omnes inquietamdo abstinere potuisset. Et quia (ut præmissum est) devotissima virgini et Reginæ misericordiæ extitit, in pane et aqua, singulis sabbatinis diebus jejunando, ideó et per ipsius suffragia credidit se liberari. Unde et quadam die ubi opus naturæ perficere volebat. tunc omnis illa immundicia a corpore prorupit, et aduocans maritum cum filio dixit : Sunt ne res istæ fantasticæ ? nónne dixi post dimidii anni spacium Veritas cognoscetur ? Aut quis vidit unquam spinas, ossa, simul etiam ligna me comedisse ? Erant enim spinæ rosarum, in longitudine Unius palmæ, cum aliis variis innumero rebus immissæ. Insuper (ut in prima parte operis) ex illius famulæ reductæ ad præsentiam in Brisiaco confessione patuit majora damna fidei circa hanc hæresim Maleficarum ab obstetricibus inferri, quod etiam quarundam confessio quæ postmodum incineratæ fuerunt, luce clarius demonstravit. Nam in diocesi Basiliensi, et oppido Danni quædam incinerata fassa fuerat, ultra quadraginta pueros necasse per modum talem, ut quando ex utero egrediebantur, acum capitibus eorum per verticem vsque in cerebrum infixit. Altera denique in diocesi Argentinensi, pueros absque numero puta quia de numero non constabat se interemisse fassa fuerat, taliter deprehensa. Nam ubi ex Uno oppido in aliud, causa obstetricandi iuit, mulierem quandam vocat officio suo completo, dum ad propria redire volebat, ubi portam oppidi exiuit, casu brachium pueri recenter nati ex linteo quo præcincta erat, cui et inuolutum brachium fuerat, ad terram cecidit, quo viso, ab his quæ infra portam sedebant, dum illa præterisset, leuatam e terram, ut putabant, peciam carnis cautius intuebantur, et cum non peciam carnis, sed brachium pueri per articulos membrorum agnouissent, consilio cum Præsidentibus habito, et inuento, quod infans ante baptismum decesserat, brachioque careret, Malefica capitur, quæstionibus exponitur, et crimen detegitur, sicque ut prædictum est, absque ejus numero, se infantes interemisse cognouit. Qua autem de causa utique præsumendum, quod ad instantiam malignorum spirituum etiam eis interdum inuitis, talia facere coguntur. Nouit enim Diabolus, quod ab introitu regni cœlestis propter pœnam damni, aut originale peccatum tales pueri sequestrantur. Unde etiam diutius finale judicium protrahitur, sub quo æternis cruciatibus deputabuntur, cum eo tardius numerus electorum completur, quo completo mundus consumabitur. Et (ut in præmissis tactum est) suasu Dæmoniorum ex hujusmodi membris Unguenta earum vsibus accommoda conficere habent. Sed et hoc horrendum facinus silentio prætereundum in detestationem tanti criminis non est. Nam ubi infantes non interimunt, tamen illos Dæmonibus execrando per hunc modum offerumt. Nato enim infante, obstetrix ubi puerpera Malefica per se non existit, tunc quasi quid operis pro infantis refocillatione actura, ipsum extra cameram deportat, et sursum elevans principi Dæmoniorum, scilicet, lucifero, et omnibus Dæmonibus immolat, et hoc in loco coquinæ super ignem, Et (ut quidam retulit) cum perpendisset uxorem suam tempore partus, quod præter consuetum modum puerperarum nullam ad se ingredi mulierem permittebat, nisi duntaxat filiam propriam, quæ obstetricandi officium gerebat, causam hujuscemodi experiri volens, latenter se illo in tempore in domo occultabat. Unde et ordinem sacrilegii, et diabolicæ immolationis, modo prædicto perpendit, cum eo quod ut sibi videbatur per appendiculi instrumentum in quo ollæ suspenduntur, infans non fultus humano auxilio, sed Dæmonis sursum vehebatur, unde mente consternatus, cum et horrenda verba 143per Dæmonum invocationem, et alios ritus nephandissimos persensisset, subito ut infans baptizaretur acrius instetit, et cum ad aliam villam, in qua parochialis erat Ecclesia deferendus esset, et per pontem super flumen quoddam pertransire haberet, ille euaginato gladio super filiam quæ infantem gerebat, irruit, dicens, aliis duobus sibi adiunctis audientibus : Nolo ut infantem per pontem deferas, quia aut per se pontem gradietur, tu in flumine submergeris. Qua perterrita cum aliis quæ aderant mulieribus, et an ne compos esset rationis inquientes, (res enim gesta cunctos alios latebat, demptis duobus viris sibi conjunctis.) Tunc ille : Pessima mulierum, arte tua Magica pendiculum infantem fecisti. fac et jam ut nullo deferente pontem pertranseat, aut in flumine te submergam. Sicque coacta, puerum super pontem posuit, et arte sua Dæmonem invocans, subito ex altera parte pontis infans cernitur. Baptizato ergo puero, et ad propria rediens, cum jam per testes filiam de maleficio conuincere poterat, prout primum facinus oblationis minime probare potuisset, eo quod ipse Unicus illi sacrilego ritui interfuisset, apud judicem post tempus purgationis, filia cum matre accusantur, et pariter incinerantur, et facinus de sacrilega oblatione, quod per obstetrices fieri solet, detegitur. Sed hinc dubium oritur. Quid ne operis aut efficaciæ talis sacrilega oblatio in hujusmodi pueris efficere valeat ? Ad quod dici potest, quod sicut triplici ex causa Dæmones efficiunt, ita et ad tria nephandissima hæc ei deserviunt. Nam primo ex superbia eorum, quæ quia semper ascendit, juxta illud : Superbia eorum qui te oderunt ascendit, semper quærunt quantum possunt divinis rebus et cæremoniis se conformare, ut sic sub specie boni apparentis facilius decipiant. Sic enim et virgines, pueros, mares, vel fœminas expetunt, a Magis ubi in speculis vel Unguibus Maleficorum furta sublata, vel alia occulta habent manifestare, licet per corruptos idem ostendere, canantur, sed tamen ut fingat se false castitatem amare, quam tamen odit, cum castissimam virginem summe odit, eo quod caput ejus contriuit. Gen. 3. Unde sic animas Maleficorum et ejus credentium per infidelitatis vitium, sub specie virtutis decipiunt. Tertio, ut ipsa perfidia Maleficarum amplius in suis augmemtum crescat, dum a cunabulis sibi dicatas Maleficas seruant. Ex his efficit hæc sacrilega obligatio tria in puero. Primo, quod sicut exterior oblatio fit in rebus sensibilibus Deo, puta in vino, pane, terræ frugibus, et hoc in signum debitæ subjectionis et honoris, juxta illud Eccles. 25. Non apparebis in conspectu Domini Dei tui vacuus, quæ etiam res aliis postmodum prophanis vsibus nullo modo applicari debent, nec possunt. Unde et 10. q. 1. Damas. Papa. dis. Oblationes quæ intra Ecclesiam offeruntur, sacerdotibus tantummodo pertinere, sic tamen, ut non solum eas in suos vsus convertat, ut fideliter dispensent partim ad ea quæ ad cultum divinum pertinent, et partim etiam in vsus pauperum convertat. Ita et talem puerum Diabolo in signum subjectionis et honoris oblatum, divinis vsibus applicari dignæ et fructuosæ subjectionis causa pro se quam pro aliis quomodo est possibile hoc a catholicis fieri ? Quis enim dicere potest, materna scelera, seu aliena peccata quo ad punitionem non redundare in filios, fortassis ille qui dictum propheticum attendit : Filius non portabit iniquitatem patris, sed quod de illo passu. Exo. 20. Ego Dominus zelotes visitans peccata patrum in filios, vsque in tertiam et quartam generationem ? Est enim hæc utriusque sententia, ut prima intelligatur de pœna spirituali in judicio poli sive Dei, et non in judicio fori. Et est pœna, quæ principaliter tangit animam, sive fit pœna damni, ut priuatio gloriæ, sive pœna sensus, 144id est, cruciationis ignis infernalis. His enim pœnis nunquam punitur aliquis sine culpa propria, vel contracta, quantum ad originale, vel commisso quantum ad actuale peccatum. Secunda vero auctoritas, quia intelligitur de imitatoribus paternorum scelerum, ut Gratianus exponit. 1. q. 4. §. quib. Vbi etiam dat alias expositiones, ideo aliis pœnis quibuscunque in judicio Dei punitur quis non solum pro culpa sua commissa, vel committemda, ut. s. euitetur, sed etiam pro culpa alterius, Nec valet, si dicatur, quod tumc punitur sine causa et sine culpa, quæ debet esse causa pœnæ, quia juxta regulam juris, sine culpa non subsit causa, non aliquis puniendus, unde et dicere possumus, quod semper superest causa etiam justissima, licet nobis ignota. 24. q. 4. Augustinus et si super actionem facti profunditatem judiciorum Dei penetrare non possumus, veruntamem verum scimus esse, quod dixit, et justum esse quod fecit. Est tamen distinctio in pueris oblatis, eo quod loquendo de innocentibus, qui non per matres Maleficas, sed per obstetrices Dæmonibus offeruntur, et rapiumtur occulte, ut dictum est supra ab amplexibus et utero honestæ matris, quod tales innocentes non adeo deseruntur, ut imitatores efficiantur tantorum scelerum, sed imitatores paternarum virtutum, hoc pie credendum est. Secumdum, quod efficit hæc sacrilega oblatio est, quod sicut in oblatione qua homo seipsum Deo offert in sacrificium, recognoscit Deum suum principium et finem, quod quidem sacrificium dignus est omnibus sacrificiis aliis exterioribus ab eo impensis, juxta illud : Sacrificium Deo spiritus contri. etc. Et hoc quo ad principium creationis, et finem glorificationis, ita et ipsa Malefica puerum offerens Diabolo, ejus animam et corpus tanquam suo principio et fini damnationis æternæ commendat, unde et non nisi miraculose a solutione tanti debiti liberari poterit. Solet quædam historia, imo et plures recitari, de pueris ex materno utero Dæmonibus improuise, et ex aliqua passione et commotione memtis a matribus oblatis, et qualiter cum maxima difficultate in adulta ætate a Dæmonum jurisdictione, quam divina permissione sibi vsurpant, liberari poterunt, de quib. liber exemplorum Beatissimæ virginis Mariæ refertus noscitur, specialiter et de illo, qui per summum Pontificem dum liberari a vexationibus Dæmonum non poterat, missus tandem ad quendam virum sanctum in Orientalibus partibus degentem, cum magna adhuc difficultate per intercessionem ipsius gloriosissimæ virginis, ab illa jurisdictione ereptus fuit. Unde si in ultionem Unius improuisæ non dico oblationis, sed exhibitionis, ubi mater ex indignatione duntaxat, super copulam carnalem viro exhibendam, cum dixisset maritus, spero inde fructum prouenturum, et illa replicans. Sit fructus ille Diabolo datus, tanta seueritas divinæ punitionis patuit, quanta creditur sæuire ubi tanta divinæ Maiestatis cernitur offensa. Tertium, quod hæc sacrilega oblatio efficit, est habitualis inclinatio ad hujusmodi maleficia hominibus, jumentis, et terræ frugibus inferenda. Hujus ratio assignari potest ex his, quæ secundum Th. in 2. q. 108. super punitionem temporalem, qua aliqui propter alienas culpas puniuntur, deducuntur. Dicitur enim, quod quia filii sunt secundum corpus, res quædam patris, et serui et animalia, res dominorum. Et cum aliquis sit puniemdus in rebus suis omnibus, ideo et filii pluries pro parentibus. Et differt hæc ratio ab illa quæ sup. tacta fuit de peccatis patrum, quia Deus visitat in filios vsque in tertiam et quartam generationem, quia (ut ibi tactum est) hoc intelligitur de imitatoribus paternorum scelerum. 145Hæc autem ratio concludit de punitione filiorum pro paremtibus, ubi non imitantur paterna scelera in actu per mala opera, sed tantum in habitu, sic enim et filius natus ex adulterio Dauid mortuus fuit quam citius, et animalia Amalechitarum jussa sunt interfici, quamuis et hujusmodi sit ratio mystica, ut habetur 1. par. q. 4. §. paruulos. Ex quibus omnibus non inconvenienter dicitur, quod hujusmodi pueri semper ad maleficia perpetranda vsque in finem vitæ inclinantur. Sicut enim Deus suam oblationem sanctificat, ut sanctorum gesta demonstrant, ubi parentes sobolem ex eis procreandam Deo dicassent, utique et Diabolus suam oblationem inficere non cessat, ex veteri et novo Testamento quasi innumera possent gesta deduci. Sic enim plures Patriarchæ et Prophetæ, ut Isaac, Samuel, Samson. Sic etiam Alexius, Nicolaus, et alii innumeri, gratiis plurimis ad sanctitatem vitæ fuerunt prouenti. Experientia denique demonstrat, semper filias Maleficarum cum consimilibus, tanquam imitatrices maternorum scelerum esse diffamatus, imo et totam quasi progeniem esse infectam. Et hujus quidem et omnium præcedentium ratio, quia superstitem semper habent relinquere, et in augmentum illius perfidiæ summis conatibus ex pacto cum Dæmone inito tendere. Unde enim contingere posset, quod sæpissime repertum est, puellas impuberes, ut octo vel decem annorum, tempestates et grandines concitasse, nisi ex tali pacto sub tali oblatione sacrilega Diabolo per matrem Maleficam infantem execrasse, nec enim per se pueri talia ex fidei abnegatione, prout adultæ Maleficæ principio facere habent, efficere possent, cum nec alicujus fidei articuli fortassis notitiam habent, e quibus gestis aliqua in medium producamus. In partibus enim Sueuiæ, dum quidam villanus segetes in campis cum filia paruula, vix octo annorum conspicere decreuisset, et propter siccitatem terræ pluuiam apud se ruminans et conferens optasset, dicens : Heu quando veniet pluuia ? Puella audiens verba patris, ex simplicitate animi dixit : Pater, si pluuiam desideras, faciam quod cito veniet. At pater : unde hæc tibi, noscis ne pluuiam procurare ? Respondit puella, utique et nedum pluuiam, sed et grandines et tempestates concitare scio. Et pater : Quisnam te docuit ? Respondit, mater mea, verum quod mihi inhibuit ne alicui indicarem. Tunc iterum pater : Et quomodo te docuit ? Respondit, me misit Uni magistro, quem omni hora ad quæcunque petita habere possum. At pater : Vidistine illum ? Respondit, vidi interdum viros intrœuntes et exeuntes ad matrem, et cum interrogassem quinam essent, respondit : Sunt nostri magistri, quibus etiam te tradidi et commisi, magni fautores, et diuites. Territus pater, anné illa hora grandinem excitare posset, inquisiuit. Et puella : Vtique si modicum aquæ habuero faciam. Tunc pater puellam per manum ad torrentem deduxit. Fac, inquit, sed tantummodo super agrum nostrum. Tunc puella manum in aquam misit, et in nomine sui magistri, juxta doctrinam matris mouit. Et ecce tantummodo pluuia agrum illum perfudit. Quod cernens pater, fac, inquit, et grandinem, sed tantummodo super Unum ex agris nostris. Quod cum iterum puella fecisset, pater de experientia certificatus, uxorem apud judicem accusavit, quæ capta et conuicta, incinerata fuit, et filia reconciliata et Deo dicata, amplius illa efficere non potuit.

Sequitur super modum, quo jumentis Maleficæ varia nocumenta inferunt, capitulum XIIII.

Utique a fortiori cum Apostolus dicat : Nunquid Deo cura 146est de bobus, volens per hoc innuere, quod licet omnia subsint divinæ prouidentiæ, tam homines, quam jumenta, utrosque juxta modulum suum seruans, ut Psal. ait : Filii tamen hominum sub regimine et protectione aliarum amplius gubernantur. Si inquam, homines divina permissione per Maleficos affligunt, innocentes, justi, et peccatores, parentes denique in filiis, quæ res sunt pertinentes ad eos. Cum etiam jumenta, terræ fruges, similiter de rebus hominum existunt, utique et super illos varia nocumenta posse a Maleficis inferri, nemo dubitare divina permissione concurrente præsumat. Sic enim Job a Diabolo percussus, cuncta jumenta perdidit. Sic denique nec minima reperitur villula, ubi mulieres mutuo vaccas inficere, lacte eas priuare, et sæpissime interimere non cessant. A minimo autem nocumento inchoando, quod de priuatione lactis æstimari potest. Si de modo quo id efficere valeant quæritur, Responderi potest, quod quia secundum Albertum 3. de animalib. Lac de natura sit menstrui in quolibet animali, sicut etiam fluxus alius in fœmina, ubi non restringitur talis fluxus aliqua infirmitate, tunc restringitur aut aufertur interdum maleficiali opere. Ex conditione autem naturali lac restringitur post conceptum fœtum. Ex infirmitate vero accidentali, sicut pluries ex comestione alicujus herbæ, quæ ex natura lac restringere habet, et vaccam alterare, ex maleficio autem talia procurant variis modis. Quædam enim nocturnis temporibus et sacratioribus, utique ex inductione Diaboli, ob majorem offensam divinæ Maiestatis, in quocunque angulo domus suæ se collocant, urceum inter crura habentes, et dum cultrum vel aliquod instrumentum in parietem aut columnam infigunt, et manus ad mulgendum apponunt, tunc suum Diabolum qui semper eis ad omnia cooperatur invocamt, et quod de tali vacca, et tali domo, quæ sanior, et quæ magis in lacte abundat, mulgere affectat, proponit, tunc subito Diabolus ex mammillis illius vaccæ lac recipit, et ad locum ubi Malefica residet, et quasi de illo instrumento fluat, reponit. Hæc quidem populo prædicando nemo propterea ex eis informatur, quia quantumcunque quis Dæmonem invocare, et per nudam invocationem hæc se posse efficere æstimaret, seipsum deciperet, quia caret fundamemto illius perfidiæ, quia. s. omagium non præstitit, et fidem non abnegavit. Hæc ideo posui, cum plures hæc et alia quæ posita sunt, æstimant populo non esse proponenda propter periculum informationis, cum sit impossibile aliquem per prædicatorem posse informari ratione tacta. Potius autem sunt in detestationem tanti criminis, et ut judices in ultionem tanti sceleris, scilicet fidei abnegationis, amplius inardescant sunt prædicanda, licet non semper, plus etiam ponderant seculares hujusmodi temporalia damna, cum magis terrenis implicantur affectionibus quam spiritualibus, unde et cum eis talia posse fieri affirmamtur in punitionem ipsorum amplius serviunt, sed tamen astutiam Diaboli quis explicare potest ? Nouit illos in quadam societate constitutos, qui dum tempore Maii butyrum maicum comedere affectarent, eis in itinere existentibus, et in prato circa torrentem consedentibus, Unus ex eis quo pacto cum Dæmone per antea sive tacito sive expresso inito dicit : Ego optimum butyrum maicum procurabo. Et statim depositis vestimentis et torremtem intrans, non stando sed sedendo contra aquæ fluxum dorsum vertebat, et cæteris conspicientibus ipse dum certa verba protulisset, et aquam manibus post tergum mouisset, post paululum butyrum formatum ad modum quo villanæ tempore Maii vendere in foro solent, in magna quamtitate apportavit, et aliis gustantibus, 147optimum fuisse butyrum affirmarunt. Qua ex re colligitur, primo hunc de sua practica fuisse certum, vel quia mere maleficiis per expressum pactum cum Dæmone initum, vel quia per tacitum pactum novit sibi Diabolum ad vota affuturum. Si quidem primum tunc non indiget discussione, quando verus Maleficus fuerit. Si autem secundum, tunc vsus suffragio Diaboli fuit, eo quod sibi oblatus et execratus a matre, vel obstetrice fuerit. Quod si quis obiiceret. Diabolum fortasse apportasse butyrum sine aliquo pacto tacito vel expresso, ac etiam absque oblatione aliqua : Respondetur, quod numquam aliquis utitur suffragio Diaboli in consimilibus operibus sine ejus invocatione, quia ipso facto, cum quis Dæmonis auxilium petit, contra fidem ut apostata agit, juxta determinationem Doctoris in 2. senten. di. 8. super difficultatem. Vtrum auxilio Dæmonum uti sit apostatare a fide. Nam cum aliis Doctoribus Albertus magnus licet concordat, tamen magis expresse dicit, quod semper in talibus est apostasia verbi vel operis. Si enim invocationes, conjurationes, fumigationes, et adorationes fiant, tunc apertum pactum initur cum Dæmone absque hoc, videlicet, quod aliquis corpus et animam cum fidei abnegatione, in toto vel in parte tradat, qia per hoc quod ipsum invocat, jam committit apostasiam verborum apertam, si autem non fit invocatio verborum, sed solummodo fit opere simplici, quia scilicet tale opus facit, quod non nisi Dæmonum auxilio effectum sortiri potest. Tunc sive faciat illud inchoando in nomine Diaboli, sive per alia verba ignota, sive absque omni verbo, Illa tamen intentione, ut dictum est, tunc subdit Albertus, est apostasia operis, quia illud opus expectatur a Dæmone. Cum autem expectare aliquid a Dæmone, vel aliquid percipere vel ipsum semper est fidei contumelia, et ideo apostasia. Unde et hoc concluditur, quod quocunque modo præfatus Magus hoc procuravit, ut quia per pactum tacitum vel expressum procuravit. Et verisimiliter, si absque pacto expresso, quod tunc ut Maleficæ facere solent, per tacitum et occultum pactum, vel ex se, vel a matre, aut obstetrice initum talia effecit. Et dico ex se, quia tantummodo opus exercuit, effectum a Diabolo expectans. Secundum, quod colligitur ex illa vel consimili practica, est, quod quia Diabolus novas rerum species condere non potest. Ideo ubi tam subito naturale butyrum ex aqua prorupit, hoc virtute Dæmonum, non aquam in lac mutando, sed vel butyrum alibi ex loco reposito accepit, et illi ad manus tradidit, vel ex lacte naturali hoc ex naturali vacca recipiemdo, et subito ut sic coagulando in naturam butiri, quia quod ars mulierum per spacium temporis efficit butirum formando, hoc ipse in brevissimo tempore efficere novit, et tunc sibi obtulit. Ad idem reducitur modus, quo aliqui superstitiosi vinum aut talia necessaria non habentes, nocturnis temporibus tantummodo flasconem aut aliud vasculum recipiunt, et dum per vicum aliquem incedunt, subito vas vino impletum reportant. Tunc enim Diabolus vinum naturale ex aliquo vase recipiendo illi flasconem implevit.

Super modum autem, quo animalia et jumenta Malefici interimunt, dicere oportet, quod sicut homines, ita et jumenta vel tactu et visu, vel visu tantum, vel ubi subter limen ostii ipsius stabuli, vel ubi solent adaquari, maleficium aliquod seu instrumentum maleficii reponunt. Sic enim et istæ in Ravenspurg incineratæ. De quibus, ut infra patebit, semper ad instantiam Dæmonum ubi meliores equi, aut pinguiora jumenta erant, maleficiare habebant. Et dum interrogatæ fuissent, per quem modum talia efficerent, respondit Una nomine Agnes, quod subter limen ostii ipsius stabuli certas res occultarent. Et interrogata, cujusmodi 148res, respondit, diversarum specierum animalium ossa. Et ulterius, In cujus nomine hoc facerent interrogata, respondit : In nomine Diaboli, et omnium aliorum Dæmoniorum. Sed et altera nomine Anna, quæ dum Uni ex civibus successive viginti tres equos maleficiasset, quia vector erat. Vltimatim dum vicesimum quartum emisset, et jam ad extremam paupertatem deuenisset, vector stans in ostio stabuli, dixit ad Maleficam, quæ in ostio domus suæ stabat : Ecce jam emi equum, promitto Deo et suæ matri, si equus ille moritur, quod ego manibus meis propriis te interficiam, sicque territa Malefica, equum sibi intactum reliquit. Dum autem capta et interrogata fuisset, per quem modum talia effecisset, respondit, se nil aliud nisi foueam fecisse, qua facta Diabolus certas res imposuisset sibi ignotas, qua ex re colligitur, quod tantummodo aut manum, vel visum apponere habent, et hoc ut quoquo modo Malefica cooperetur, alias enim Diabolo sæuiendi in creaturas facultas non permitteretur, ubi Malefica non concurreret ut prius tactum est, et hoc contingit propter majorem offensam divinæ Maiestatis. Sæpissime etiam a pastoribus visa sunt, quod certa animalia in campis, dum tres aut quatuor saltus in ærem fecissent, subito in terram collapsæ interierunt. Et hoc utique Dæmonum ad instantiam Maleficarum virtute, In diocesi Argentinensi inter oppidum Fiessen, et montem Ferrerium, quidam prædiues asservit sibi et aliis ultra quadraginta jumenta in bobus et vaccis, in alpibus fuisse maleficiata, et hoc infra anni spacium, non peste aut aliqua infirmitate præcedente. Et pro intersigno dixit, quod peste aut alia casuali infirmitate moriuntur non subito, sed paulatìm, et successive deficiunt. Illud autem maleficium subito abstulit omnem vigorem, ita quod ab omnibus judicabantur illa maleficiis fuisse interempta. Verum talem annotaui numerum, æstimo tamen quod ampliorem expressit, hoc tamen verissimum, quod in partibus, et præcipue in alpibus plurima nocumenta asseruntur maleficiari, quod genus etiam maleficii undique diffusum noscitur. Aliqua similia infra in capitulo de remediis adhibendis contra maleficia jumentorum discutientur.

Super modum, quo grandines et tempestates concitatæ, ac etiam fulgura super homines et jumenta fulminare solent, capitulum XV.

Denique quod Dæmones et sui discipuli talia maleficia in fulminibus et grandinibus et tempestatibus concitare possint, et hoc accepta potestate a Deo, quo ad Dæmones, seu ejus permissione, quo ad ipsius discipulos sacra scriptura Job. 1. et 2. testatur, ubi accepta potestate a Deo statim Dæmon procuravit, ut Sabei quinquaginta iuga boum, et quingentas asinas auferrent, et deinde ignis de cœlo descendens septem milia camelorum consumeret, tandem etiam septem filii, et tres filiæ per vehementem ventum, et lapsum domus occumberemt, et semper pueri, id est, famuli multi, Uno qui nunciaret dempto interierunt, denique ulcere pessimo sancti viri corpus percuteretur, et uxor et tres amici ejus, ut ipsum vexarent graviter procuravit, ubi et S. Tho. in postilla sua super Job ita loquitur : Necesse est confiteri, quod Deo permittente, Dæmones possunt perturbationem æris inducere, ventos concitare, et facere ut ignis de cœlo cadat, quamuis enim natura corporalis non obediat ad nutum Angelis, neque bonis, neque malis ad susceptionem formarum, sed soli Deo creatori, tamen ad motum localem naturæ corporalis nata est spirituali naturæ obedire, cujus judicium in homine apparet, nam ad solum imperium voluntatis, quæ subjectiue est in anima, mouentur membra, ut opus a voluntate dispositum, prosequamtur. Quæcunque igitur solo motu locali fieri possunt, hæc per naturalem virtutem, non solum boni, sed etiam mali facere possunt, nisi divinitus prohibeantur. Venti autem et pluuiæ, et aliæ hujusmodi 149æris perturbationes, solo motu vaporum resolutorum ex terra et aqua fieri possunt, unde ad hujusmodi procreanda, naturalis virtus Dæmonis sufficit, hæc Tho. Mala. n. quæ nostris exigentibus in mundo fiunt, Deus velut per suos tortores juste per Dæmones solet infligere, unde et gl. super illud Ps. 104. Vocavit famem super terram, et omne firmamentum panis contriuit, dicit sic : Hæc mala permittit Deus per Angelos malos, qui talibus præpositi sunt. Vocat ergo famem, id est, Angelum fame præpositum. Possent et illa quæ supra notata sunt circa quæstionem. An semper Malefici circa maleficia inferenda habent concurrere cum Dæmonibus, ubi de triplici nocumemto, et qumo interdum Dæmones sine Maleficis mala nocumenta inferunt. Cum Maleficis autem Dæmones plus affectant hominibus nocere, quod cum Deus amplius per hoc irritatur, inde eis major facultas puniendi et affligendi conceditur. Deserviunt et illa, quæ DD. super 2. sent. dist. 6. An locus sit inconvenienter deputatus malis Angelis in ære caliginoso mouent, quia cum tria considerantur in Dæmonibus, natura, officium et culpa. Sicut naturæ corresponderet cœlum empyreum, culpæ vero inferius, ita eorum officio cum tortores sint et ministri, ut supra tactum est, in punitionem malorum, et exercitium bonorum competit ær caliginosus, ne videlicet nimis nos infestarent, si in mundo inferiori circa nos habitarent, unde et in ære, et circa spheram ignis actiua passiuis conjungere sciunt, ubi a Deo permittuntur, et ignem de cœlo cadere, seu fulgura fulmina reprocurant. Narratur in formicario de quodam capto per judicem, dum interrogaretur, quomodo ad grandines et tempestates concitandas procederent, et an facile hoc eis foret procurare, respondit : Faciliter grandines procuramus, sed ad libitum lædere non valemus, propter custodiam bonorum Angelorum, unde addidit : Eos tantummodo lædere possumus, qui Dei destituti sunt auxilio. Et qi signo crucis se muniunt, illos lædere non possumus. Est autem hic noster modus. Primo, verbis certis in campis, Principem omnium Dæmoniorum imploramus, ut de suis mittat aliquem, qui a nobis designatum percutiat. Deinde veniæ certo Dæmone eidem in bivio pullum nigrum immolamus, eundem in alto proiiciendo in ære quo a Dæmone sumpto obedit, et statim ærem concitat, attamen non semper in loca destinata a nobis, sed juxta Dei viuentis permissionem, grandines et fulmina proiicit. Narratur etiam ibidem de quadam actore seu hæresiarcha Maleficorum Stafus dictus, qui in Bernensium territorio et locis adiacentibus constitutus, publice de hoc gloriari audebat, quod quandocunque vellet, ipse in omnium æmulorum oculis velut murem facere vellet, et dilabi manibus inimicorum suorum lætalium, et ita etiam capitalium suorum inimicorum manibus sæpius euasisse. divina tamen justitia cum terminum suæ Malitiæ facere voluit, per hostes suos in stuba quadam prope fenestram quandam sedere, dum caute explorabatur a sibi insidiantibus, gladiis et hastis inopinate transfixus, ob sua facinora miserabiliter obiit, superstitem tamen discipulum, qui in hoppo vocabatur reliquit, qui et supradictum Stadio, de quo in capitulo sexto mentio fit, et magistrum fecit. Sciuerumt hi duo, quando eis placuit, tertiam partem fimi, fœni, vel frumenti, aut cujuscunque rei de vicino agro, nemine vidente, ad proprium agrum deferre, grandines viuacissimas et auras læsiuas cum fulminibus procurare, in aspectum parentum infantes prope aquam ambulantes, in ipsam nullo vidente proiicere, sterilitatem in hominibus et jumentis efficere, occulta aliis manifestare, in rebus et corporibus modis quibuscunque lædere, ictu fulminis nonnunquam quem vellent interimere, et multa alia pestifera procurare, ubi et quando Dei justitia hæc fieri permisit. Ad ea tamen, quæ per nos reperta sunt, expedit discurrere. In diocesi namque Constantiemsi, ab oppido Ravenspurg ob viginti octo miliaria teutonicalia versus Saltzburgam, grando sæuissimus excitatus, cunctas fruges, segetes, et vinetas adeo in latitudine Unius miliaris contriuerat, quod tertius annus vix judicabatur frugiferus 150in vinetis. Unde res gesta tum per Notarium Inquisitionis innotuisset, et quod propter clamorem populi inquisitione opus esset, dum certi per maleficia, imo omnes pene oppidanæ talia contigisse judicarent. Quare consulibus ad id consentientibus, per quindenam juxta juris formam, super hæresin duntaxat Maleficarum a nobis inquiritur, non ad duas duntaxat personas præ aliis, quæ tamen in paruo numero non erant diffamatæ peruenitur, nomen Unius Agnetis balneatricis, alterius Anna de Mindelheym/ quibus captis, et seorsum ad distinctos carceres positis, ignorante penitus Una de altera, sequenti mane balneatrix quæstionibus levissimis a rectore seu civium magistro fidei zelatore Gelte cognominato, et ab aliis ex consulibus sibi adiunctis in præsentia Notarii exponitur, et licet maleficium taciturnitatis indubie penes se habuisset, de quo et semper judicibus timendum est, eo quod in primo aggressu, non jam muliebri, sed virili animo se innoxiam affirmabat, divina tamem fauente clementia, ne tantum facinus impune transire, subito libere et a vinculis absolute, licet in loco torturæ, et cuncta flagitia ab ea perpetrata detexit. Nam a Notario Inquisitionis interrogata super articulos et depositione testium, circa nocumenta hominibus et jumentis illata, ex quibus jam violenter reddebatur tanquam Malefica suspecta, cum nemo testis de fidei abnegatione ac carnali spurcitia cum Dæmone incubo aduersus eam deposuisset, eo quod illa secretissima, attamem ubi post nocumenta animalibus et hominibus illata, uti rea respondisset, cætera omnia de fidei abnegatione, et spurcitiis diabolicis cum incubo Dæmone peractis, interrogata publice fatebatur, asserens se ultra decem et octo annos illi incubo cum omnimoda fidei abnegatione succubuisse, quibus expletis, ubi super grandinem præfatam, anné aliquid de illo sciret inquireretur ? Respondit quod sic. Et interrogata quomodo et qualiter : Respondit, In domo eram, et hora meridiei Dæmon me accersiuit, et ut super campum seu planiciem Kuppel (sic enim nominatur) paululum aquæ mecum deferendo, me transferre iniunxit, et dum interrogassem quid nam operis in aqua explere vellet, pluuiam se velle causare respondit, portam ergo civitatis exiens, ipsum Dæmonem sub arbore stantem reperi. Interrogata autem a judice sub qua arbore. Respondit : Sub illa ex opposita illius turris, ipsam denotamdo, et interrogata quid sub arbore egisset, respondit : Dæmon ut foueam paruam foderem, et illi aquam infunderem iniunxit. Et interrogata, anné pariter consedissent, respondit, me sedente, ipse Dæmon stabat. Interrogata demum, quibusné verbis aut modis aquam mouisset, respondit, digito quidem moui, sed in nomine ipsius Diaboli, et omnium aliorum Dæmoniorum. Et rursum judex, quid actum fuisset de aqua. Respondit : disparuit, et sursum in ære Diabolus duxit. Et demum, anné aliquam haberet sociam interrogata, respondit ex opposito sub tali arbore, aliam captam Maleficam, Annam videlicet Mindelheym nominando, consodalem habui, quid autem egerit ignoro. Et finaliter interrogata balneatrix de interuallo temporis, ab aquæ assumptione vsque ad grandinem, respondit : Tanta dilatio fuit, quousque ad domum peruenissem, sed et hoc mirabile, cum sequenti die altera quæstionibus levissimis exposita primo fuisset, utpote digito vix a terra elevata, post libere soluta, præfata omnia non discrepando in minimo, nec quo ad locum, prout altera fassa fuerat, quia videlicet sub tali arbore, et alteram sub alia, nec quo ad tempus, quia hora meridiei, nec quo ad modum, quia per motionem aquæ in foueam immissæ, in nomine Diaboli et omnium Dæmoniorum, nec quo ad interuallum temporis, quia dum ejus Diabolus aquam accepisset, in sublime elevando, regressa ad domum, superuenisse grandinem affirmabat, singula detexit, sicque tertia die incineratur, et balneatrix contrita et confessa, plurimum se Deo conmendavit, asserens se libenti animo mori, ut Dæmonis injurias posset evadere, crucem in manibus tenendo et amplexamdo, quam tamen altera spernebat, quæ etiam ultra viginti annos incubum Dæmonem cum omnimoda fidei abnegatione habuerat, primam in multis maleficiis, hominibus, jumentis, 151et terræ frugibus illatis excedens, uti processus ad consulatum repositus demonstrat. Sufficiant ista, cum reuera quasi innumera circa hujusmodi maleficia illata recitari possent. Sed et de ictu fulminis, quod sæpissime aut homines solum, aut cum bestiis, aut cum Dæmonibus et horreis consumpserint, licet occultiorem et magis ambiguam videatur habere causam, eo quod alia divina permissione sæpe contingant absque maleficarum videlicet cooperatione, tamen ubi sponte ex earum fassionibus talia eas fecisse seu procurasse repertum est, super quæ etiam varia acta et gesta, præterea quæ supra tacta sunt, deduci possent, ratio etiam suffragatur, cum ea facilitate qua grandines, sic et fulmina procurare possunt, in mari etiam tempestates, ideo omnis ambiguitas tollitur.

Super tres modos, quo viri et non mulieres reperiuntur maleficiis infecti per tria capitula, et primo de sagittariis Maleficis, capitulum XVI.

Ultimum ad præsens genus maleficii, quo viri inficiumtur in tribus speciebus, Notandum est primo de gravitate criminis, quo ad Maleficos sagittarios in septem horrendis maleficiis : nam primo sacratiori die dominicæ passionis, sexta videlicet feria Parasceuen, ut fertur, infra missarum solennìa, habent sacratissimam crucifixi imaginem tela quasi ad metam sagittando, O quanta crudelitas et injuria Salvatoris ? Secundo, licet sub dubio vertitur, an aliam apostasiam verbo, ultra illam apostasiam operis habent cum Dæmonibus inire, tamen quocunque modo fiat, major contumelia non potest a Christiano irrogari fideli, cum certum sit, quod si infidelis consimilia perpetraret, nullius forent efficaciæ, in nullo etiam tanto complacere aduersario opere potest. Unde miseri talis fidei catholicæ veritatem, et efficaciam potius perpendere deberent, qua etiam de causa Deus hujusmodi flagitia juste permittit. Tertio, quod tres aut quatuor jactus totidem tela habet infigere, et ex consequenti tot secundum eundem numerum homines qualibet die poterit interimere. Quarto, quod sic de præmissis certificantur a Dæmonibus, quod tamen corporali visu illum occidendum prius habent conspicere, et cordis voluntatem ubi ex integro illum ad interimendum flectunt, talis quocunque loco inclusus se tueri non poterit, quin tela emissa feratur, et per Diabolum ei infigatur. Quinto, quod sub tali certitudine sagittam emittere valemt, ut in casu quo denarium a capite per sagittam deponere, absque capitis læsione voluerint, hoc ipsum efficere valeant, simili modo et per bombardam quamtumcunque magnam. Sexto, quod super hæc efficienda, homagium tale cum corporis et animæ perditione Diabolo præstare habemt, super quibus aliqua gesta in medium producamus. Nam Princeps quidam Rheni, Barbatus cognominatus, eo quod barbam nutriebat, cum ante annos sexaginta adiunctis sibi terris Imperialibus, quoddam castrum Lendenbrunnen/ propter rapinas quas castrenses inde faciebant obsidendo circumuallasset, habuit in suo comitatu quendam hujusmodi maleficum, Puncker nomine, qui intantum castremses molestabat, quod Uno dempto, omnes successive sagittis interimit, talemque modum seruavit, ut eum quem intuitus fuisset, quocunque se divertisset, per emissam sagittam lætaliter vulneraret, et occideret, talesque tractus quolibet die tres duntaxat, in sua potestate habebat, eo videlicet, quod tres sagittas imagini Salvatoris infixerat. Cur autem Diabolus ternarium numerum præ aliis eligit, æstimari potest, quod in abnegatione sanctissimæ Trinitatis hoc efficiat, illis autem tribus emissis tractibus, non nisi in sortem, ut cæteri sagittas emittebat. Occidit demum, ut cum quidam ex castrensibus deridendo ad ipsum clamasset : Puncker nonné circulum in porta pendentem illæsum permittes, et respondente illo ab extra nocturno tempore, non, sed ipsum die captionis castri auferam, hoc idem quod prædixit adimplevit, nam omnibus ut præmissum est, dempto Uno interemptis, castrum capitur, et ipse circulum domui suæ in Rhorbach Vuormatiens. diocesis appendit, et sic appensum in hodiernum diem cernitur, qui etiam post a rusticis, quibus plurimum molestus erat, quodam sero cum fossoriis eorum instrumentis occiditur, et in peccatis suis moritur. Fertur denique de ipso, quod quidam de optimatibus dum artis suæ experientiam certam capere voluisset, eidem proprium filium paruulum ad metam posuit, et pro signo super biretum pueri denarium, sibique mandavit, ut denarium sine 152birreto per sagittam amoueret, cum autem Maleficus id se facturum, sed cum difficultate assereret, libentius abstinere, ne per Diabolum seduceretur in sui interitum, verbis tamen Principis inductus, sagittam Unum collari suo circa collum immisit, et alterum balistæ supponens denarium bireto pueri sine omni nocumento excussit, quo viso, dum ille Maleficum interrogasset, cur sagittam collari imposuisset, respondit : Si deceptus per Diabolum puerum occidissem, cum me mori necesse fuisset, subito cum sagitta altera vos transfixissem, ut vel sic mortem meam vindicassem. Et quidem, licet divina permissione mala hujusmodi in probationem et castigationem fidelium fieri sinit, ex aduerso tamen in confortationem et gloriam fidei potiora miracula clementia Salvatoris operatur. Nam in diocesi Constantiensi, prope castrum Hohemzorn/ ac Monasterium monialium, Ecclesia quædam jam de novo cernitur constructa, in qua hujusmodi imago Salvatoris cum sagitta infixa, ac cruore effuso cernitur, cujus miraculi Veritas tali ordine patuit. Miser enim quidam, dum juxta ordinem prænotatum, super tres aut quatuor tractus balistæ ad interitum aliorum a Diabolo certificare cuperet, in bivio quodam imaginem crucifixi sagitta petit, et modo quo vsque in præsens cernitur, transfixit, et dum cruor miraculosus erumperet, miser immobiliter divina virtute egressu percussus figitur, et ubi a prætereunte quodam, cur ibi fixus maneret interrogaretur, miser caput agitabat, brachiisque ac manibus quibus balistam tenebat, ac toto corpore cremens, nil respondere poterat, et alter hinc inde circumspiciens, dum imaginem crucifixi intuetur, et sagittam cum cruore effuso speculatur, Pessime, inquit, nequam, imaginem Domini nostri transfixisti, et alios convocans, attendite inquit, ne fugam capiat, dum tamen ut præmissum est, se de loco mouere non poterat, ad castrum concurrit, et rem gestam narravit, qui concite descendunt, et miserum in eodem loco persistentem reperiunt, et inquirentibus de casu, dum crimen fassus fuisset, ex contactu publicæ justitiæ de loco mouetur, et dignam pro commissis ultionem per miserabilem mortem recepit. Sed heu quod cogitatu horribile existit, nec his humana peruersitas terretur, ut a similibus flagitiis se contineat. Nam in curiis optimatum undique ut fertur, tales sustentantur de suis flagitiis publice in contemptum fidei, et grauem offensionem divinæ Maiestatis, et contumeliam nostri redemptoris gloriari, et se jactari de talibus permittuntur, unde et tales utique et receptatores, defensores, et fautores, nedum hæreticorum, sed apostatarum a fide judicandi sunt, et pœnis plectendi subscriptis, et hoc est septimum. Nam primo ipso jure excommunicati sunt, et fauentes clerici, ab omni officio et beneficio deponuntur, et priuantur, nec ad illa restituuntur absque speciali Apostolicæ sedis indulto. Idem præfati receptatores postquam fuerint publicati, si in excommunicatione steterint per annum animo pertinaci, velut hæretici sunt condemnandi, quæ singula sic probantur. Nam in Can. ut inquisitionis parag. prohibemus. lib. 6. tangitur, de non impediendo directe vel indirecte processum, judicium diocesanorum, et inquisitorum in causis fidei, ubi tangitur prædicta pœna infligenda post annum, nam dicitur primo : Prohibemus districtius potestatibus, dominis temporalibus, et rectoribus, eorundem Officialibus, etc. si cui placet capitulum perlegat. Denique quod et ipsi Malefici cum eorum receptatoribus, sint ipso jure excommunicati, patet de ipsis hæreticis Maleficis, in cap. ad abolendam, in princ. et in Can. excommunicamus, primo, et præsertim et brevius in cap. excommunicamus. 2. de hæresi, ubi sic dicitur : Excommunicamus et anathematizamus Universos hæreticos, catharos, paterinos, et infra alios, quibuscunque nominibus censeantur, etc. Et nota super quibuscunque nominibus, de credentibus autem et receptatoribus, et cæteris supra dictis habetur in ca. excommunicamus. 1. parag. credentes, ubi sic dicitur : Credentes præterea receptatores, defensores, et fautores talium excommunicationi decernimus subjacere, etc. et in c. excomm. 2. tanguntur plures pœnæ, quas incurrunt infra annum, cum ipsis clericis, ubi sic dicitur : Receptatores, fautores et defensores, excommunicationi decernimus subjacere, ut postquam quilibet talium fuerit excommunicatione notatus, si satisfacere contempserit infra annum, ex tumc ipso jure sit infamis, nec ad publica officia seu consilia, nec eligendos aliquos ad hujusmodi, nec ad testimonium admittantur, 153sint etiam intestabiles, ut nec testandi liberam habent facultatem, nec ad hæreditatis successionem accedant, nullus præterea ipsi super quocunque negotio respondere cogatur. Quod si forte judex extiterit, ejus sententia nullam obtineat firmitatem, nec causæ aliquæ ad ejus audientiam proferantur, si fuerit Advocatus, nullatenus ejus patrocinium admittatur, si tabellio, instrumenta confecta nullius sint momenti, sed cum auctore damnato damnentur, et in similibus idem præcipimus obseruari. Si vero clericus fuerit, ab omni officio et beneficio deponatur, ut in quo gravior est culpa, major exerceatur vindicta. Si qui tales, aut postquam ab Ecclesia fuerint denotati, euitare contempserint, excommunicationis sententia vsque ad satisfactionem idoneam procellantur. Sane clerici non exhibeant hujusmodi pestilentibus Ecclesiastica sacramenta, nec eos Christianæ præsument tradere sepulturæ, nec Eleemosynas aut oblationes eorum recipiant, alioquin suo priuentur officio, ad quod nequaquam restituantur absque indulto sedis Apostolicæ speciali. Sunt denique et aliæ pœnæ quamplures super prædictos, etiamsi non persistamt per annum animo pertinaci, super eorum videlicet filios et nepotes, quo ab Episcopo et Inquisitore possunt priuari, seu prìuatos denunciari dignitatibus personalibus, et omnibus honoribus ac beneficiis Ecclesiasticis, et officiis publicis quibuscunque, juxta Canon. ut commis. §. priuamdi. de hær. lib. 6. Intelligitur tamen, si impœnitentes extiterint, ut in cap. statutum. Felicis. eo. lib. et tit. Item quod etiam ipsorum filii vsque ad secumdam generationem sunt priuati omni beneficio Ecclesiastico, et officiis publicis, ut in cap. quæcunque. §. hæretici, eo. libr. Intelligendum tamen, qui per paternam, et non per maternam lineam descenderent, et etiam de impœnitentibus, ut in alle. cap. statutum. Item quod illis, supple credentibus receptatoribus, defensoribus, et fautoribus eorum sit appellationis et proclamationis beneficium interdictum, patet in c. ut inquisitionis. eo. lib. ubi tamen Archidiaconus super c. eo. intelligitur, postquam per sentemtiam esse tales sunt declarati, tunc non possunt, ante autem sententiam, si in aliquibus aggrauantur, seu indebite fatigantur, appellare possunt, plura alia possent deduci, sed ista sufficiamt. Pro ampliori tamen præmissorum intelligentia, aliqua sunt discutienda. Primo, quid si Princeps vel secularis potestas juxta prænotata gesta ad deuastationem alicujus castri justo bello aliquem hujusmodi Maleficum secum recipiat, et ejus assistentia tyrannidem malorum compescat, nunquid totus exercitus, ut fautores et receptatores talium sunt judicandi, et prædictis pœnis mulctandi ? Respondendum videtur, quod quia propter multitudinem rigor justitiæ est temperandus. di. 40. constitueretur. Ideo, licet principalis et ejus assessores, et consiliarii talia fouentes, omnino sint ipso jure pœnis præfatis innodati, ubi moniti ab eorum ordinariis non destiterint, cum jam ut receptatores, fautores judicamtur, unde et ipsis pœnis subiiciuntur, reliquus tamen exercitus cum absque eorum consilio et fauore talia fiamt, imo pro defensione Reipublicæ sua corpora exponere sunt parati, licet fortassis in factis maleficis complacentiam habeant, tamen censuram illam excommunicationis evadunt, licet reum illum in eorum confessione agnoscere habeantur, debita cautione accepta super omnimoda hujusmodi detestatione in perpetuum a confessore absolui, et quantum in ipsis est, ab eorum finibus hujusmodi Maleficos expellere. Si vero quæritur, a quibus possint Præsidentes ubi resipiscant absolui, an ab eorum ordinariis, aut Inquisitoribus ? Respondetur utique, absolui possunt et ab ordinariis ac aliis Inquisitoribus si resipiscant, habetur in cap. ut officium, in prin. de hæresi. lib. 6. ubi sic dicitur, ut officium et infra, contra hæreticos, credentes, receptatores, fautores, et defensores eorum, nec non contra infamatos de hæresi vel suspectos, secundum sanctiones canonicas, hominum metu, divino timore postposito procedatis, si vero aliquis ex prædictis hæretica labe primitus abjurata, redire voluerit ad Ecclesiæ Unitatem, juxta formam Ecclesiasticæ absolutionis, beneficium impendatis. Si denique instatur, quando dicetur Princeps vel alius resipiscere, respondetur, quando maleficium propter injuriam creatori illatam præueniendum tradit, unde et uti ipsum a dominio tantummodo expellat, non est malefici seu hæretici manifeste deprehendi 154in hæretica pravitate, ut supra patebit pœna debita, et ut de præteritis doleat, et tales nunquam de cætero fouere, uti catholicum decet Principem, firmiter in animo suo statuat. Quod si quæritur, cui tradendus, et quo ordine puniendus, et an ut manifeste deprehensus in hæresi sit judicandus ? Ad primum specialis tangetur difficultas in principio tertiæ partis, an videlicet eorum punitio tantummodo ad judicem secularem, et non Ecclesiasticum pertineat, manifestum est enim per capitu. ut inquisitionis. §. prohibemus, lib. 6. quod potestatibus et dominis temporalibus interdicitur, ne de crimine hæresis quoquo modo judicent absque Episcoporum seu Inquisitorum, aut saltem alterius eorundem licentia, sed quia ratio quæ ibi assignatur circa Maleficos, non videtur habere locum, quia dicitur ibi, quod ideo non debent judicare, eo quod crimen hæresis est mere Ecclesiasticum, Maleficorum autem crimen non videtur mere Ecclesiasticum, sed etiam civile, propter damna temporalia, quicquid autem sit, ut infra patebit, licet judicis Ecclesiastici sit cognoscere et judicare, tamen judicis secularis est exequi et punire, ut patet extra, de hære. ca. ad abolendum. et ca. vrgentis. et cap. excommunicamus utrique. Unde et judex secularis, si tradet talem Ordinario ad judicandum, habet tamen per se eundem punire, postquam ab Episcopo sibi traditur aut relinquitur, vel etiam ex consensu Episcopi secularis judex utrunque facere potest, scilicet, judicare et punire. Nec valet, si dicatur, quod tales Malefici non sunt hæretici, sed potius apostatæ, quia cum utrunque contingat circa fidem, tamen sicut hæreticus circa illam tantummodo dubitat, et hoc in toto vel in parte, ita et apostatæ Malefici ratio etiam per se dictat, cum enim gravius est corrumpere fidem, per quam est anima vita quam falsare pecuniam per quam vitæ corporali subuenitur. Unde si falsarii pecuniæ vel alii malefactores, statim per seculares potestates justæ morti traduntur, multo magis tales hæretici et apostatæ statim quod conuincuntur possunt juste occidi. Unde et per hæc est responsio ad secundum : quo scilicet ordine, et a quo judice sit puniemdus, sed clarius de illo tractabitur in tertia parte operis, circa modos sententiandi, qualiter deprehensus manifeste in hæresi sit sententiandus, circa octauum et duodecimum modum, et super dubium, quid si pœniteret, an adhuc esset occidendus. Reuera enim si hæreticus simplex relapsus, quantumcunque pœniteat, est occidendus, in capitul. ad abolendam allegato, et hoc rationabiliter secundum Thomam, cum per hoc prouidetur bono communi, quia si hæretici reuersi sæpe recipientur, ut in vita conseruarentur, et aliis temporalibus bonis, posset hoc esse in præiudicium salutis aliorum, tum quia si relaberetur alios inficeret, tum etiam, quia sine pœna evaderent, alii securius in hæresim relaberentur, ex relapsu etiam ipsorum præsumitur de inconstantia eorum circa fidem, et ideo juste occidendus. Quare et hinc dicere oportet, quod si propter suspitionem solam inconstantiæ dictus Ecclesiasticus judex relapsum habet tradere curiæ seculari ad occidendum, a fortiori igitur si non velit tradere apostatam aut Maleficam quamcunque curiæ seculari propter pœnitentiam, et ejus conversionem, tamen relinquere habet talem, et non impedire, cum judex secularis propter damna temporalia ipsorum Maleficum vult occidere secundum leges, licet Ecclesiasticus judex prius habeat pœnitentem Maleficum absoluere ab excommunicatione, quam propter hæresim Maleficarum incurrit, cum et hæreticus sit excommunicatus, juxta capitul. excommunicamus. primo et secundo, ad gremium Ecclesiæ recipere, ut spiritus saluus fiat, ut dicitur, undecima quæstione tertia, audi. Aliæ rationes assignantur inferius circa quæstionem primam tertiæ partis, sufficiant ista ad præsens, tantummodo advertant animarum rectores, quam dura et districta exigetur ab eis ratio a tremendo judice. cum reuera judicium durissimum iis qui præsunt, ac ubi tales in injuriam creatoris viuere permittunt. Sequitur de duobus aliis Maleficorum generibus, nam ad idem genus maleficii reducuntur et illi qui per incantationes et carmina sacrilega arma quæcunque incantare sciunt, ut eis nullo modo nocere valeant, unde nec etiam vulnerari possunt, hi enim diversificantur : Nam aliqui sunt, qui cum prædictis sagittariis Maleficis concordant, in eo, quod etiam circa imaginem crucifixi et contumelia ei illata talia addiscunt, gratia exempli, qui vult ut non valeat lædi in capite aliquo ferro aut ictu, habet caput imaginis auferre, qui circa collum, auferat collum, qui circa brachium, 155auferat seu comminuat brachium et sic continenter, Interdum supra cingulum, aut infra, interdum ex toto comminuunt, et in hujus signum vix inter decem imagines in bivio aut in campis repositas Una integra reperitur. Aliqui vero sunt qui certa brachia secum deferunt, aliqui verbis interdum sacris, aut etiam ignotis talia procurant, inter quæ hæc æstimatur diversitas. Nam primi licet in contumeliam fidei circa dehonestationem imaginis Salvatoris cum præfatis Maleficis sagittariis concordant, unde et veri apostatæ reputandi et judicandi, ubi fuerint deprehensi, alio tamen respectu sagittariorum, nec etiam in malum proximi manifestum, prout in tuitionem proprii corporis supra cingulum vel infra, aut etiam totius corporis seruire videntur, ideo tanquam hæretici pœnitentes et non relapsi, ubi sunt Malefici conuicti et pœniteat, sunt judicandi, et juxta octauum modum pœnitemtiandi cum adjuratione et inclusione, ut in tertia parte operis tangetur. Pro secundis vero, qui per carmina arma incantare nituntur, et super illa nudis plantis incedere, et similia exercere. Incantatores enim dicuntur juxta Isidorum 8. Ethi. qui artem aliquam verbis peragunt, distinguendum, quia interdum incantationes fiunt per verba sacra, aut per carmina scripta super infirmos, et hæ quidem incantationes licite fieri possunt, septem conditionibus servatis, ut inferius patebit circa modos curandi maleficiatos infirmos. Incantationes autem quæ fiunt super arma per aliqua verba, aut ubi talia carmina scripta deferuntur, hoc judicium attendendum quod sibi sunt nomina incognita. Item characteres et signaturæ aliæ præter signaculum crucis, tunc talia sunt omnino refutanda, et attendendi sunt homines pie a talium crudelitate, quod si desistere nollent, tunc tanquam leviter suspecti sunt judicandi, de quibus in secundo modo sententiandi inferius patebit, non enim tunc carent scrupulo hæreticæ pravitatis, imo, quia talia omnino opere et auxilio Dæmonum habent fieri, cujus ut supra patuit, qui auxilio utitur, apostata a fide judicatur, licet etiam propter ignorantiam et emendationis gratiam, minus quam cum sagittariis Maleficis sit agendum. Et quia plurimum communiter cernitur apud clientes et mercatores secum deferre hujusmodi carmina et benedictiones, quæ incantationis speciem habere videntur, expedit omnino sive in foro pœnitentiæ per confessorem sive in foro contentioso per ecclesiasticum judicem hujusmodi eliminare, cum tacitum pactum propter verba ignota, et characteres signati cum Dæmone initur, et Dæmon occulte se ingerit, et optata procurat, ut tandem ad peiora alliciat, unde ubi in foro contentioso talis debet adjurare juxta secundum modum sententiandi, ubi in foro conscientiæ confessor debet carmina inspicere, et si nolit omnino proiicere, debet tamen nomina ignota et characteres delere, reliqua vero, ut euangelica verba, et signacula crucis permittere. Super quibus omnibus et præcipue super Maleficos sagittarios notandum, quia supra tactum est, an ut manifeste deprehensi in hæretica pravitate judicandi sint, de qua materia etiam prius tactum est in prima quæstione primæ partis. Et quidem quod sic, patet ibidem, nam ut dicit Bernardus in glo. ordinaria in ca. abolendam. §. præsenti. et verbi deprehensi. tribus modis de jure quis pro manifeste deprehenso in hæretica pravitate habetur, puta facti euidentia, ut in simplici hæresi, quando publice prædicant hæresim. ff. de ritu nup. palam. §. ulti. vel legitima probatione per testes, vel ex sua confessione. Et ejusdem Bern. glo. in c. excommunicamus. 2. super verba deprehensi publice, ita quod notorium sic illis esset, quia condemnati sunt. Ad idem videtur facere super c. super quibusdam. extra, de veris signis, prout patuit in prima quæstio. primæ partis hujus operis. Ex quibus patet, quod Malefici sagittarii similiter, et alia arma incantantes, pro manifeste deprehensi in hæretica pravitate, per aliquod pactum expressum cum Dæmone initum propter manifesta ipsorum opera, quæ non nisi Diabolica virtute fieri possunt habendi sunt. Patet et secundo, quia eorum fautores, receptatores, et defensores, ut manifeste tales pro talibus habendi sunt, et pœnis præscriptis manifeste subjacere, ita quod non jam sub dubio, aut tanquam suspecti receptatores levi aut gravi, vel violenta suspitione judicandi, prout plures alii existere possunt, unde et semper gravissime contra 156fidem delinquunt, et semper mala morte a Deo percutiuntur. Nam ut fertur, quidam Princeps cum consimiles foueret Maleficos, et cum his quandam civitatem in certis negotiis indebite aggrauaret, dum hoc sibi a quodam familiari obiiceretur, ille omni timore Dei postposito, respondit : Det Deus quod in hoc loco moriar, si iniuste a me illi aggrauentur, ad quæ verba subito divina ultio subsecuta, subitanea morte expiravit, reuera in vindictam non tam iniustæ aggrauationis, quantum et fautoriæ hæresis. Patet et tertio, quod Prælati quicunque et Rectores, ubi hujusmodi flagitiis et eorum auctoribus et fautoribus, juxta omnem possibilitatem non resistunt, etiam tanquam manifesti fautores, et quod præscriptis pœnis manifeste subjacere debeant, judicantur.